Adversus Praxean

Tertullian

Tertullian. Quinti Septimi Florentis Tertulliani opera, Pars III (Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum, Volume 47). Kroymann, Emil, editor. Prague, Vienna, Leipzig: F. Tempsky, G. Freytag, 1906.

Nunc de Christo. facis patrem. stultissime, qui nec [*](15] Ioh. 3, 6. 18] cf. Luc. 1, 35. 20] cf. I Tim. 2, 5. ) [*]( 1 enim ecripsi: autem PMF 4 sitiens P, sitiens iñs (= lesus) J/F 5 est seclust 6 electrum Pili, electvi F, ut electrum<ex auro et «rgenti»^. fort., nisi omnino spurium est 9 aut Urs: ut PMF 13 distincte FR, distinctae PM 20 eum scripgi: etiam PMF (cf. de res. carit. c. 63 init., 24 quasi-spiritus om. F 26 miro quodam casu uerus ordo uerborum hic turbatus est: uerba nunc de Christo (cf. supra l. 1). quae in libris num. infra 283, 7 post patrem crederes leguntur, necessario huc erant transferenda. pro eis hic leguntur: itaque Christum, nec ipsa suo loco. hiulm auterti sententia est infra 283, 4 ubi praebent libri mss.: quam calciatus, accidens nomini res. quae desunt: itaque Christus ob eam rem illuc inserui )

283
ipsam uim inspicias nominis huius, si tamen nomen est Christus et non appellatio potius; unctus enim significatur. unctus autem non magis nomen est quam uestitus, quam calciatus. itaque Christus accidens nomini res. an tu, si ex aliquo argumento uestitus quoque uocaretur Iesus, quomodo Christus ab unctionis sacramento, aeque legum filium dei diceres, uestitum uero patrem crederes? si pater Christus est, pater unctus est, et utique ab alio. aut si a semetipso, proba. sed non ita docent Acta Apostolorum in illa exclamatione ecclesiae ad deum: conuenerunt enim uniuersi in ista ciuitate aduersus sanctum filium tuum (Iesum,) quem unxisti, Herodes et Pilatus cum nationibus. ita et filium dei legum contestati sunt et filium a patre unctum. ergo Iesus idem erit Christus, qui a patre unctus est, non pater, qui filium unxit. sic et Petrus: firmissime itaque cognoscat omnis domus Israhel, quod et dominum et Christum, id est unctum, fecerit eum deus, hunc legum, quem uos crucifixistis, Iohannes autem etiam mendacem notat eum, qui negauerit Iesum esse Christum, contra de deo natum omnem, qui crediderit Iesum esse Christum. propter quod et hortatur, ut credamus nomini filii eius Iesu Christi, ut scilicet communio sit nobis cum patre et filio eius Iesu Christo. sic et Paulus ubique deum patrem ponit et dominum nostrum legum Christum. cum ad Romanos scribit, gratias agit deo per dominum nostrum Iesum Christum; cum ad Galatas, non ab hominibus se apostolum praefert nec per hominem, sed per legum Christum et deum patrem. et habes [*]( 10] Act. 4, 27. 15] Act. 2, 33. 18] cf. I Ioh. 2, 22. 19] cf. I loh. 5, 1; 4, 2. 21] I Ioh. 3, 23. 22] I loh. 1, 3. 24] cf. Rom. 1, 8. 26] cf. Gal. 1,1. ) [*]( 1 est om. F 2 unctus enim R3, enim nnctus PMFB1 4 calciatus PMF, calceatus Ruulgo an Urs: at PMF 10 ecclesiae om. P I add. R ex Htrsuugiensi) 11 Iesum add. Pam 14 Iesus idem MF, dominus idem P (in mg. Iesus idem add. R ex Hirsaugiemi) 16 dominum et M, deum et P (corr. RI, deum F 25 per-Chrietum om. F (add. in mg. Ubrarius ipse) )
284
(per) totum instrumentum eius quae in hunc modum pronuntiant et duos proponunt deum patrem et dominum nostrum Iesum Christum, filium patris, et legum ipsum esse Christum, in altero quoque nomine dei filium. nam exinde, [eo iure] quo utrumque nomen unius est, id est dei filii. etiam alterum sine altero eiusdem est. et siue Iesus tantummodo positum est, intellegitur et Christus, quia Iesus unctus est, siue solummodo Christus, idem est et Iesus, quia unctus est Iesus. quorum nominum alterum est proprium, quod ab angelo impositum est. alterum accidens, quod ab unctione conuenit, dum tamen Christus filius sit. non pater. postremo: quam caecus est qui nec in Christi nomine intellegit alium deum portendi. si Christi nomen patri adscribat! si enim Christus pater deus est, qui dicit: ascendo ad patrem meum et patrem ues. trum et deum meum et deum uestrum, utique alium patrem super se et deum ostendit. si item pater Christus est. alius est, qui solidat tonitruum et condit spiritum et adnuntiat in homines Christum suum. et si adstiterunt reges terrae et archontes congregati sunt in unum aduersus (dominum et aduersus) Christum ipsius, alius erit dominus, contra cuius Christum congregati sunt reges et archontes. et si haec dicit dominus domino meo Christo. alius erit dominus, qui loquitur ad patrem Christum. et cum apostolus scribit: uti deus domini nostri Iesu Christi [*]( 14] Ioh. 20, 17. 17J Am. 4, 13. 18] Ps. 2, 2. 22] Ps. 109, 1. 24] Eph. 1, 17. ) [*]( 1 <per> totum instrumentum gcripsi: totum instrumentum PMFB tota instrumenta RIIWZ,qo 2 deum patrem PMFH3, deum et patrem MxOehlerus 4 altero FM, a teruni MP (corr. H u tn o sec. Hirsaflgiensem) eo iure seclmi: iuxta exinde enim ferri nequit (exinde, qtiO Teriulliano sollemne est) quo PM, quoque F 5 filii Urs: filius PMF 7 quia Iesus R3, quia Iesus Christus PMFR1 8 Christus, idem est et JR3, deest et PMFR1 11 Christus om. F 14 patrem PM. ad patrem F 15 et deum meum PM (cf. 277, 1), et ad deum meum F 16 deum om. F 20 dominum et aduersus addidi 23 Christum scripsi: Christi PMF )
285
det uobis spiritum sapientiae et agnitionis, alius erit deus Christi Iesu charismatum spiritalium largitor. certe, ne per omnia euagemur, qui suscitauit Christum suscitaturus [est] et m.ortalia corpora nostra tamquam alius erit suscitator quam pater, mortuus et [pater] suscitatus, si Christus, qui est mortuus, pater est.