Iam itaque conruat impia pertinacia et credat dominum Iesum Christum et tertia hora crucifixum lingua Iudaeorum et sexta manibus militum, quia in tumultu Iudaeorum et Pilati aestibus duae adque amplius horae praeterierunt a uoce, qua dixerunt: crucifige. sed ipse Marcus, qui maxime breuitatis sectator est, breuiter uoluit intimare Pilati uoluntatem et conatum pro domini uita. cum enim dixisset: at illi iterum clamauerunt: crucifige eum, ubi ostendit, quod iam clamauerant, cum uellent sibi dimitti Barabban, adiunxit: Pilatus uero dicebat eis: quid enim mali fecit? hoc [*]( 1 cf. Matth. 27, 19 5 *Ioh. 19, 15 b et 16; cf. p. 324, 11 12 cf. Matth. 27. 45; cf. Marc. 15, 33; cf. Luc. 23, 44 ) [*]( 1 sedente B CP 2 oc B solus C2VE2 y pgelm 3 ibij tibi AelL 4 optimum p adhuc om. p, adhuc eos rae 5 proficisceret B 7 illis eum B, eis eum RD, illum eis p, eis illum cd., r (αὑτοις aotov Sin.) 9 (in om.) sortem illa tunica ClP N (sorti C*), in sorte i. tun. (ton.) Q HAEL, eors in illam tunicam Y (I ita mg.) 11 etiam] et tam Q, et rael conuicia iacieb.] conuiciabantur CP est et B CPV ONl pg, est cet. 12 et marcus] marcus CPV pgm 17 duae] ae B adque om. p, aq. JB1 18 qua] qui B, quia K 19 brebiter BBl et sic infra pilato O-P uolumt. B 20 cum e. dix. om. Q at om. B iterum om. 0 22 clamauerant] -runt Rl P cum] quam B bellent B 23 male B CP ALS g )
333
modo breuiter insinuauit quod diu gestum est. memor tamen etiam iste quid uellet intellegi, non ait Pilatus uero dixit eis\', sed ait: Pilatus uero\' dicebat eis: quid enim mali fecit? quia, si diceret \'dixit\', quasi semel dictum intellegeremus; quia uero ait: dicebat, satis intimauit intellegentibus multis modis et saepe dictum esse, quo usque inciperet hora sexta. cogitemus ergo, quam breuiter hoc dixerit Marcus in conparatione Matthei, quam breuiter Mattheus in conparatione Lucae, quam breuiter Lucas in conparatione Iohannis, cum tamen alia adque alia quisque commemoraret, et quam denique breuiter ipse lohannes in conparatione rerum, quae gestae sunt, et morarum, cum illa gererentur: et sine insania resistendi credamus duas horas et quiddam illo interuallo transire potuisse.
Quisquis autem dixerit potuisse Marcum, si ita esset, eo tempore dicere fuisse horam tertiam, quo erat hora tertia, cum uox Iudaeorum de crucifigendo domino sonuisset, dicere etiam, quod eum tunc ipsi crucifixerint, nimis superbe leges narratoribus ueritatis inponit. sic enim potest dicere, si haec ipse narraret, eo modo eodemque ordine ab omnibus debuisse narrari, quo ipse narrauit. dignetur ergo consilio Marci euangelistae superari consilium suum, qui eo loco id ponendum iudicauit, quo loco diuina inspiratione suggestum est. recordationes enim eorum eius manu gubernatae sunt qui gubernat [*]( 1 meminit p 2 iste BBD, ipse cet., edd. quid] qui AlElLS non] quod non p 3 male CP Al g 4 quia si] quasi C1P1 L 5 intimuit ClP 6 et om. CP, e (eras.) B esee] eise C, eius se P, eis esse V 8 matth. q. b. m. i. conparatione om. B quam b. m. i. c. lucae om. B 10 commemoret CPV I et BRD CPV, om. cet., edd. denique om. AlElL 11 quae-illa in ras. N 12 horarum CP 13 quiddam] quidam B CXP A1E1L y, quidem C2, quid a e, add. terciae 7, add. Mite hore r illoJ illorum RD, in illo edd. praeter p g 14 quisquis a. d. potuisse om. B HAelL 15 diceret AEL 17 ipse AE1L, om. g crucifixerunt P1N1 18 narrationibus p 19 eo] eodem r ordinetur (om. ab o. d. n. q. i. n. digne-) B 20 quo] a quo CP, ea quo V consilium Q g 21 id p. i. q. loco om. AxEtL 22 qao) quod B recordationis C 23 gubernati CP )
334
aquam, sicut scriptum est, qualiter illi placuerit. fluitat enim humana memoria per uarias cogitationes, nec in cuiusquam potestate est, quid et quando ei ueniat in mentem. cum ergo illi sancti et ueraces uiri quasi fortuita recordationum suarum propter narrationis ordinem occultae dei potestati, cui nihil fortuitum est, commisissent, non oportet quemquam hominum dicere longe abiectum ab oculis dei et longe peregrinantem: hoc loco poni debuit, quod ualde ignorat. cur eo loco deus poni uoluerit, quia: et si obuelatum est euangelium nostrum, ait apostolus, in his qui pereunt obuelatum est, et cum dixisset: aliis quidem sumus odor uitae in uitam, aliis odor mortis in mortem, subiecit statim: et ad haec quis idoneus? id est quis idoneus intellegere, quam iuste fiat? quod idem dominus dicit: ego ueni, ut qui non uident uideant et qui uident caeci fiant. ipsa est enim altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei, qua fecit ex eadem massa aliud uas in honorem, aliud in contumeliam, et dicitur carni et sanguini: o homo, tu quis es, qui respondeas deo? quis ergo et in hac re cognoscit intellectum domini aut quis consiliarius illius fuit, ubi sic gubernauit corda reminiscentium euangelistarum et in ecclesiae fastigio tanto auctoritatis culmine
[*]( 1 cf. Ps. 28, 3; 32, 7: 76, 17; cf. Marc. 4. 41; cf. Luc. 8, 25 9 *II Cor. 4, 3 11 *ib. 2. 16 14 *Ioh. 9, 30 15 cf. Rom. 11, 33 et 9, 21 18 Rom. 9, 20 20 cf. Rom. 11, 34; cf. Sap. 9, 13; d. Esai. 40, 13 ) [*]( 1 aquam] omnia g fluuitat B, fluita NI, ta. Ll, hesitat p 3 ei om. λω rae in om. ClP 4 forcuita B 5 narrationes ClP 6 humanum CP 7 abiectum a. o. d. e. longe om. JRl 8 poni debuit-loco om. B dominus AEL 7 9 obuellatuin B, obueletum Nt, obuolutum JiN2, obleuatum O. opertum v 10 ait] ut ait y rael hiis ltD, iis Im obleuatum V 11 auitae B 12 hoc r 13 odoneus &L, tam idoneus MQ g v idoneus alt.) add. est l iusti ClP 16 sapientiae et scientiae BDV. sapientiae (om. et sc.) B, scientiae et sapientiae cet., cdd. fecit Bl, facit B2. fit cet., edd. (cf. Roin. 9, 20 8.) massam ClP 17 honore B HAL contumelia HAL 19 et om. pr 20 illius Bl N2 ff, illi eet., eiu» v guuernauit B1 ) 335
sublimauit, ut per haec ipsa quae in eis contraria uideri possunt multi excaecarentur digne traditi in concupiscentias cordis sui et reprobum sensum, et multi exercerentur ad elimandum pium intellectum secundum occultam omnipotentis iustitiam? dicit enim propheta domino: nimis profundae factae sunt cogitationes tuae,
[*]() uir inprudens non cognoscit et stultus non intellegit haec.