Contra Epistulam Parmeniani

Si autem illi soli a Maximianistis uenientes non rebaptizantur qui cum suis baptizatoribus redeunt, sicut hi qui cum Praetextato et Feliciano redierunt, primo uideant, quemadmodum eiusdem schismatis baptismum extra eorum communionem foris aequaliter datum in aliis confirment in aliis exufflent, in parte honorent in parte uiolent. ita enim ubi uiolant rei fiunt, ubi autem confirmant reatus sui testes inueniuntur. si enim sic postea confirmarent, ut iam uiolare desinerent, non discrepatio, sed correctio diceretur; cum autem in quibusdam improbant quod in aliis adprobant, in his accusantur, in illis testimonium contra se dicunt. quaero enim, quare non baptizes eos, quos Felicianus in Maximiani schismate baptizauit: quia Christi baptismum acceperunt an quia Feliciani? si quia Feliciani, aput Maximianistas eum dedit damnatus, foris extra communionem uestram eum dedit; hoc est ille baptismus quod et Saluii Membressitani et aliorum talium. si autem quia Christi, plus aput te ualet pro baptismo Christi Felicianus in Mustitanis quam ipse Christus in omnibus terris, plus aput te ualet pro baptismo Christi sedens ad latus tuum ex damnato a te quam ille sedens ad dexteram patris ex crucifixo pro te. parcitur in paucissimis baptismo Christi ne Felicianus offendatur, et non parcitur ne ipse Christus in tot gentium milibus exuffletur. [*]( 1 et nulla Ma 2 exsufflatur Ma 8 hii DMPEm2FH 10 eorum extra M 11 exuflent D exsufflent MFGm2H 12 uiolanter ei Dml uiolanter rei Dm2 13 finnt] sunt [3 14 postea sic Iv 17 contra se testimonium MPa 18 quia] qui M 19 si] sed F 21 dedit eum Ma illud baptismus (sic) P illud baptisma Ma 22 mem(men-)bresitani a 23 in Mustitanis] mustitanus F 25 ex damnato] et damnatus Ma 26 et crucifixus Ma 28 exufletur D exsufletur P exsuffletur Ma )

Sed incredibilis est caecitas hominum et omnino nescio quemadmodum credi posset esse in hominibus tanta peruersitas, nisi experimento uerborum suorum factorumque patesceret usque ad(eo) eos clausos habere oculos cordis, ut, cum commemorent sanctae scripturae testimonia, non intueantur in factis prophetarum quemadmodum intellegenda sint uerba prophetarum. dixit Hieremias: quid paleis ad triticum? (num) ipse recederet a paleis populi sui in quas tanta illa uera dicebat? dixit Esaias: recedite recedite, exite inde et immundum nolite tangere. cur ipse in illo populo immunditiam quam grauiter arguebat in una cum eis congregatione tangebat? legant quanta in malos populi sui et quam uehementer ac ueraciter dixerit, a quibus se tamen nulla corporali diremptione separauit. dixit Dauid: non sedi in conuenticulo uanitatis et cum facinerosis non introibo. odio habui curiam nequissimorum et cum impiis non sedebo. legant quales ipse temporibus suis in illo populo tolerauerit, qui unctionis mystico sacramento tantum honorem detulit, ut id nec in sceleratissimo Saule contemneret, immo tantum ueneraretur, ut amplius omnino non posset. nonne, si eorum uerba factis eorum obiceremus, responderent nobis: \'nos plane cum talibus nullum habuimus in corde consortium nec tangebamus immundum ubi potest coinquinare contactus, id est consensione atque placito conscientiae recedebamus et exibamus ab eis, quia non solum talia non faciebamus, sed nec facientibus tacebamus\'? isti autem seditiosi et insani, qui [*]( 7 Hier. 23, 28 9 Esai. 52, 11 14 Ps. 25, 4-5 ) [*]( 3 uerborum] membrorum F 4 adeo eos scripsi ad eos (corr. adeo) Dml adeo MPH adeo se cet. v cordis oculos y cum om. EGHI 6 sunt EFGHv 7 ieremias DM iheremias EH 8 num addidi ipse] ut ipse MEFGI non ut ipse Hv tanta uera illa MPF t. illa et uera G illa tanta et uera EI t. inuectiua H 9 esayas D isaias Fv ysaias PEHI 10 sed cur EGI 12 tamquam P 13 nulla] in illa M 14 diremptione P diremtione D direptione cet. separauerit f in] cum p 15 consilio P concilio Ma facinorosis Ma 18 tolerauit Ma 23 coinquinari a 25 exiebamus ME quia] qui FHIv )

defensiones praecisionibus suis quaerunt ex oraculis prophetarum, superest ut impietate uesana de uerbis propheticis mores arguant prophetarum. an hoc dicturi sunt, quod illis temporibus recedere iustis a malo populo non licebat, istis uero temporibus licet? quid dici peruersius potest illo tempore non oportuisse bonos a malis corporaliter separari, quando multa sacramenta corporaliter obseruare iubebantur, nunc autem necessariam esse corporalem separationem, quando iam illa spiritaliter obseruantur?

Uae caecis ducentibus et caecis sequentibus! itane non timent ista dicentes, ne forte per tantam latitudinem orbis terrarum, qua fides Christi nomenque diffusum est, antequam se isti separarent, in aliqua parte terrarum ab Africanis regionibus remotissima iam hoc iusti aliqui fecerint, et adhuc isti in immunditiae quam illi fugerant contagione uiuebant? quis enim eis cauet, quis eos securos facit, si huiusmodi a malis separatio facienda est, antequam ab istis fieret, numquam factam fuisse tam longe, ut Afri omnino nescirent, sicut extremis illarum partium terris pars Donati prorsus ignota est? fortasse dicunt obesse sibi non potuisse quod ignorabant. sic ergo et illis terris obesse non potest quod gestum in Africa ignorant, etiamsi uera isti dicerent quae de Afrorum criminibus mentiuntur. si autem dicunt latere se non potuisse, si fieret, modo dicant per omnes orbis terrae partes quot schismata facta sint. nimium est quod interrogo: in ipsa Africa dicant Donatistae Carthaginienses uel quicumque sunt in uicinitate Carthaginis quot partes per Numidiam et Mauretaniam factae sint de ipsa [*]( 1 defensionem Fv praecisionis suae Ma, cf. p. 33, 17 5 oportuisse] potuisse p 6 sacramenta multa M 7 obs. iub.] obseruabantur I obseruari MEFGSv uidebantur EFGHv 13 terrarum-regioDibus om. M 14 aliqui om. a fecerant DM fecerunt H 16 eis] eos EGHI 17 an (hanc v) antequam Ma factura (g;,cl) F 18 afri eam M africa (-am GHI) a nesciret Fv in extremis Ma 20 dicent 7 24 quod DmlMa sc(h)isma factum sit Ma 25 dicuntilf 26 cart(carth-Em2G)aginenses DMEGH cartaginienses F uicinitate] ciuitate a cartaginis DMPFHI 27 quod DmlM mauretaneam P mauritaniam Ma sunt M ) [*]( LI. August. o. Don. I. ) [*]( 9 )

parte Donati. quarum omnium causas utique nosse deberent, ne forte iusti aliqui in regionibus suis malorum societatem congregationemque uitauerint et exierint inde, ne immundum tangerent, ne cum facinerosis introirent, ne forte isti iam ante aliquot annos in aliquo angulo Numidiae uel Mauretaniae separantibus se frumentis palea remanserint, et nesciunt. sed unde securi sunt, nisi quia certum habent bonos esse non potuisse qui se ab unitate communionis Donati, quae per totam Africam diffunditur, segregarunt, quia, si malos aliquos in sua uicinitate patiebantur, quos ostendere ceteris non ualebant, eos tolerare potius debuerunt quam diuidere se a tot innocentibus, quibus persuadere non poterant aliena peccata, etiamsi ea ipsi optime nossent? cur ergo haec innocentia non tribuitur orbi terrarum in tanta multitudine ac latitudine gentium quacumque Christi hereditas patet, ut certa atque secura sit eos, qui se bonos dicunt et se ab omnis terrae unitate seiungunt, eo ipso demonstrare quales sint? sibi enim iusti uidentur et spernunt ceteros et ideo non cantant canticum nouum, quia de superbia ueteris hominis extolluntur. ab ea quippe communione separantur cui dictum est: cantate domino canticum nouum, cantate domino omnis terra. qui si uere iusti essent, etiam humiles essent; si autem humiles essent, etiamsi uere malos in suae uicinitatis congregatione paterentur, quos ab unitate Christi expellere non ualerent, caritate Christi tolerare deligerent. quomodo autem possunt de his ipsis, quos in sua uicinitate malos arguunt, iustum habere iudicium, cum temeraria caecitate tam longe a se positos ignotissimos criminantur? utrum enim uel ciues suos uel uicinos quos arguunt malos esse nouerint, incertum est orbi terrarum; quia uero ab eis, [*]( 3 cf. Esai. 52, 11 4 cf. Ps. 25, 4 20 Ps. 95, 1 ) [*]( 2 suis] illis Ma malorum] add. suorum Ma 4 facinorosis Ma. 5 aliquot] aliquod Dml mauritaniae MPa 6 remanserunt DMP 12 persuaderi MFHj 13 ergo om. M 14 ac latitudine om. Ma 22 etiam] et FBi, om. G 25 diligerent MPa iis v ipsis his P 27 positos] positissimoB M ) quorum longe positorum uitam nosse non possunt, temeraria. caecitate separantur, certum est orbi terrarum, et quia cum laude patientiae mali noti tolerantur, ne ignoti boni damnentur, certum est orbi terrarum. quapropter securus iudicat orbis terrarum bonos non esse, qui se diuidunt ab orbe terrarum in quacumque parte terrarum.