Exameron

Ambrose, Saint, Bishop of Milan

Ambrose. Sanctii Ambrosii Opera, Pars Prima (Corpus scriptorum ecclesiasticorum Latinorum, Volume 32.1). Schenkl, Karl, editor. Prague; Vienna; Leipzig: F. Tempsky; G. Freytag, 1896.

itaque propter oculos ferunt medendi periti cerebrum hominis in capite locatum, alios autem nostri corporis sensus propter cerebrum finitimo quodam esse domicilio constitutos. initium [*]( I 2 Cic. de nat. deor. II 143 12 Psalm. XVI 8 19 Matth. 7, 5 ) [*]( 2 haut શ\'S et (h s. u.) B haud G m2 aut G m1 cet. 3 sepiant CPVS erteriorem MSB exteriores n posteriorem N\' (poa in ras. 9!\') 4 frontes n gibbi Costerius sibi libri extuberantes scripsi extuberantem M et (t eras.) S extuberant N (-ent in mg. m.2 Vt\') extuberạent B exuberant CGP exsuperant Yi exuperantes sane ferri potest et om. MS, fort. ut oss»um S ossium G vi2 7 utpoti C 8 specie VN* popillae CP et (corr. m2) G 9 hac શM\' hae M hee B 10 laetantur C 11 tutom MSB totum cet. sibi auxilium શM\', sibi om. W 12 pupilla CV 14 popilla CP pupilla V popillam G (v s. o m2) 15 munere C 17 munus C (us in ras. maioris spatit) 19 eice C (e alt. in ras.) 22 alios C (os in ras.) 23 cerebrum (r pr. ex b) C quodam C (o in ras.) constitutus CPVM\' et (-os m2) G% )

252
enim neruorum et omnium sensuum uoluntariae commotionis cerebrum est atque inde omnis eorum quae diximus causa manat. initium autem arteriarum et insiti caloris, quo animantur et tepefiunt uitalia, cor esse plerique arbitrantur. sensuum autem illos uelut organum nerui sunt, qui [*]( 138 A ) principium comae ei nouorum fluxit ae defluat fluentia ei per partis corporis in singula quaeque officia deriuantur. ideoque mollius est ceteris cerebrum, quia omnis suscipit sensus. unde et nerui, qui referunt uniuersa quae uel oculus uiderit uel auris audierit uel odor inalauerit uel lingua increpuerit uel os saporis acceperit. quod enim molle ad conpassionem aptius, quod autem durum ex aliquo rigore neruorum ad agendum efficacius. [*]( J5 )

Praestantissimum quoque audiendi munus est et uisui suppar gratia. ideo aures extantiores sunt, ut et ornatus decorem praeferant et excipiant omne illud quidquid de uertice sordium umorisue defluxerit, simul ut in earum sinibus uox repercussa sine offensione interioris ingrediatur anfractus. nam nisi ita esset, quis non ad omnem fortioris sonum uocis adtonitus redderetur, cum inter ista subsidia frequenter inprouiso ictus [*]( c ) clamore nos innumeris sentiamus ? tum uelut quaedam propugnacula uideas praetendere aduersum frigoris asperitatem [*]( 1 communitionis CGP commonitioni V 2 omnia inde MS 3 et om. N\' insitim CPV et (m eras.) G 5 sensum M\' et (sensuum m2) શB 6 per om. C partis C partes eet. diriuantur B ideo quoque C (in quo legitur quo et q: «. o, o et q: in ras.) GPB ideo 91M\'; uerba officia deriuantur ideoque om. V 9 et nerni II omnes nerui N qui scripsi et quae fiR et quo MS quaerunt (om. deinde referunt) N\' oculos CP et ( us m2) G 10 inalauerit CPV et ml G inoleuerit 91\' inhalauerit G m2 cet. 12 ad* C 14 subpar 91\' et ml S supra VશM\' et m2 S 15 sunt om. શ\'MS. s. U. m2 91 16 praeferant C (p in ras.) 17 humorisue M (h s. u. nnSS) S (sue 8. U. m3) CG B humoris sue Y humoris 91\' et m2 91 umores 9t ml humores JI\' 18 interiores G (-es ex -is m2) Vશશ\'MSB 20 istas obsidia CP et (v s. 0 tn2) G ista] ipsa N\' 21 nos om. II absurdiscere C absordiscere P absordescere Y obsordiscere G ml obsordescere શ m1 obsurdescere (591 m2 cet. 22 propugnaculo C aduersus N\'B )

253
calorisque flagrantiam, ut neque frigus penetret ductus patentes neque nimius adurat aestus. sinuatio autem interiorum aurium modulandi quendam numerum praestat et disciplinam, siquidem per anfractus aurium quidam infundit efficitur et modulis quibusdam ingressae sonus uocis exprimitur. tenaces praeterea sermonis accepti ipsos esse anfractus aurium usus ipse nos docet, [*]( D ) siquiaem uei m discessit montium uel m recessu rnpiurnrupium aedificanda in anfractu fluminum uox auditur dulcior et responsa suauia referens echo resultat. ipsae quoque sordes aurium non inutiles, quae ligant uocem, ut tenacior eius in nobis et memoria sit et gratia.

de naribus autem quid loquar, quae biuio et procero foramine antrum quoddam recipiendis odoribus praestant, ut non crimen odor transeat. sed diutus inhaereat naribus et [*]( E ) earum ductu cerebrum sensusque depascat? ideo diutius odor fraglat acceptus quam sermo resonat aut uisus apparet. plerumque quod momento breui fueris odoratus toto tibi die spirat in naribus. per eas quoque purgamenta capitis defluunt et sine fraude atque offensione aliqua corporis deriuantur.

est etiam non mediocris sensus in tactu atque in eo [*]( F ) uoluptas gratissima, sincerum armisque; plerumque enim tactu probamus quae oculis probare non possumus.