Exameron

Sint inquit luminaria in signa et in tempora et in [*]( 72 A ) dies e his annos. de signis diximus, tempora autem quae sunt nisi mutationum uices, hiems, uer, aestas atque autumnus ? in istis igitur temporibus aut uelocior est transitus solis aut tardior; alia enim praestringit radiis suis, alia inflammat caloribus. itaque cum sol meridianis partibus inmoratur, hiemps \' nobis est. nam cum sol longius abest, terra rigescit gelu, stringitur frigore et plurima noctis umbra terras operit, ut [*]( 1 Uerg. Georg. I 45 et 299 2 Uerg. Georg. I 298 5 Esai. 23, 4 10 Esai. 23, 3 17 Bas. 133 D, 186 A (ó7 B-D) 19 Gen. 1. 14 Isid. de nat. rer. 7, 1 sq. ) [*]( 1 agricula CU\' 2 arat C (a pr. in Tas.) serit C (s s. u.) fernente VN\'B arei C (a et A in ras.) P aream (m del. m2) G S intuto UU\'M in toto VSB in toto G (in expo m2) cet. 5 ait in mg. m1 0 ..erubesce C 9 eIcita n exercitata S (ta m2 in mg.) 12 xpiano C (a 8. U. m3) 13 decreta fiB directa eet. 16 recognoscendum N1 17 pueri risimus N pueris simus C et ml G pueri sirous V pueri sciuimus G m2 )

multo prolixiora sint noctis spatia quam diei. hinc causa oritur, [*]( B ) ut hibernis imperialis nimia uis niuium pluuiarumque fundatur. cum uero ex meridianis decedens partibus super terram redit, noctis ac diei exaequat tempora et quo magis moras suis adiungit cursibus, eo paulatim temperiem aeris huius reducit et reuocat aurarum clementiam, quae fouens omnia repetendos cogit in partus, ut terra germinet ac resoluta sulcis semina reuiuescant, insignibus arbores, ad perpetuitatem quoque [*]( C ) conseruandi generis eomm quae uel in terris sunt uel aquis gaudent annuis fetibus successio propagetur. ast ubi ad aestiuas conuersiones in septentrionem se subrigit, spatia diurna producit, noctes uero artat ac stringit. itaque quo magis usu assiduo aeri huic copulatur atque miscetur, eo amplius aerem ipsum uaporat et terrarum exsiccat umorem et adolescere facit semina et tamquam in sucos uiriles maturescere poma siluarum. tunc quia flagrantior est, minores umbras [*]( D ) facit in meridiano, quoniam ex alto hunc inluminat locum.\' unde et synagoga dicit in Canticis canticorum :

adnuntia mihi, quem dilexit anima mea. ubi pascis, ubi manes in meridiano, ne forte fiam circumamicta super greges sodalium tuorum, hoc est: adnuntia mihi, Christe, quem dilexit anima mea. cur non potius (quem diligit)? sed synagoga nostri, ecclesia diligit nec umquam [*]( 11 Isid. de nat. rer. 7, 3 18 Cant. 1, 7 ) [*]( 1 noctis spatia quam diei N\' diei spatia quam noctis eet. in G m2 in mg. sup. post sint haec add..) noctis spatia quam diei. rursus cum sol propius ad breoior umbra terras operit. ut longiora sint 2 et hibernis (om. ut) C 3 decidens C (corr. m3) GP 4 et quo N et m.2 GV ∗∗quo C aequo P dequo G ml equo V ml 8 reuiuiscant C (i alt. ex e) G m2 VMB reairescant N\' (om. uirescant) 9 aquis N\' in aquis S lin up.) cet. 10 fletibus C (1 eras.) ast eras. C 11 conuersionis C aeptentrionem C (o in ras.) 12 procedit C et adstringit N\' 14 aerem II et aerem N umorem U\'M humorem eet. et adolescere Isid., et om. libri 16 tunc IIB et m2 S tum S 7111 cd. 18 synagoga GU sinagoga eet. 19 pasces C et (corr. m2) GP 20 meridie C m3 fiant 11 fiar N\' 21 gregis C )

circa Christum suum mutat adfectum. ubi inquit nostri, ubi manes in meridiano. sequi te cupio quasi alumna, [*]( E ) quae quasi copulata ante retinebam, et greges tuos quaerere, quia amisi meos. in nostris pascis, in ecclesiae loco, nostri resplendet, ubi fulget iudicium sicut meridies, ubi umbra non cernitur, ubi maiores dies sunt, quod eis sol iustitiae tamquam aestiuis mensibus diutius immoretur. denique dies domini non est breuis, sed magnus, quia scriptum est: donec ueniat dies domini magnus. unde et Iacob ait: omnes dies uitae meae quos ago, breues [*](F )et maligni; est enim maligna lux dubia. ergo dies breues dubiae lucis sunt et umbrosi. dies magni sine umbra sunt, ut plurimi in aliquibus locis feruentioribus usu exemploque cognorunt. synagoga itaque in diebus breuibus et malignis, indicii typum plerumque Iacob in persona sua exprimit uel populi huius, umbram habebat plurimam, quae solem iustitiae non uidebat et uidebat illum non ex alto supra caput suum, sed ex meridiano indicii, quando hiems indicio erat. ecclesiae autem dicitur: hiems abiit, indicium sibi: flores uisi sunt in terra, tempus messis aduenit. [*]( 73 A ) ante aduentum Christi hiems erat, post aduentum Christi flores / praesaepibus ueris et messis aestatis. ex meridiano ergo et ex minimum- \' tium conuersione illum inluminantem uidens obumbratur. populus autem gentium, qui erat confusionis, gentiles, qui sedebant in tenebris, lucem uiderunt magnam ; qui sedebant in regione umbrae mortis, lux orta est illis, magna lux diuinitatis, [*]( 5 Psalm. XXXVI 6 6 et 16 Malach. 4. 2 9 locI 2, 31 10 Gen. 47, 9 19 Cant. 2, 11 sq. 25 Mattb. 4. 16 Esai. 9, 2 ) [*]( 1 pasces C et (corr. m2) P pascis G (-es m2) 4 pasces C (-ia m2) P pascis hoc est in N 6 sunt dies N\'B 8 quia ... magnus om. C 10 quo C 12 magni VN maligni C(?JP 14 cognorunt CMS cognouerunt c<<. 15 tipum CFIK 16 huius 11 eius cet. plurimam N primam CG et (-um m2) P, pturimam...non uidebat OMt. V 17 super GN\' 18 illi om. N\' 22 uiris C (uisę m3) 24 in confusione (e fj: is m2) Jf6\' gentiles GPF et m2 SB gentilis SB m1 ce<. 25 sedebant pr. n (n eras. C) B sedebat cet. 26 regionem C (m eras.) GP ) [*]( XXXU. Ambr. part 1, fase 1. ) [*]( 9 ) quam nulla umbra mortis interpolat. ideo ex alto inluminat, quia [*]( B ) et hoc candore est dicente ceris: in quibus uisitauit nos oriens ex alto inluminare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent. est sane et aliqua salutis umbra, non mortis, ut est potius: sub umbra alarum tuarum proteges me, umbra quidem, quia corporis est, umbra, quia crucis, sed umbra salutis, quia in ea erat peccatorum remissio et rescuscitatio mortuorum.