Silvae
Statius, P. Papinius (Publius Papinius)
Statius, P. Papinius. Statius, Volume 1. Mozley, John Henry, editor. London: William Heinemann; New York: G.P. Putnam's Sons, 1928.
- haec videt Inarimen, illinc Prochyta aspera paret;
- armiger hac magni patet Hectoris, inde malignum
- aera respirat pelago circumflua Nesis;
- inde vagis omen felix Euploea carinis
- quaeque ferit curvos exserta Megalia fluctus,
- angitur et domino contra recubante proculque
- Surrentina tuus spectat praetoria Limon.
- una tamen cunctis, procul eminet una diaetis,
- quae tibi Parthenopen derecto limite ponti
- ingerit: hic Grais penitus delecta metallis
- saxa; quod Eoae respergit vena Syenes,
- Synnade quod maesta Phrygiae fodere secures
- per Cybeles lugentis agros, ubi marmore picto
- candida purpureo distinguitur area gyro;
- hic et Amyclaei caesum de monte Lycurgi
- quod viret et molles imitatur rupibus herbas,
- hic Nomadum lucent flaventia saxa Thasosque
- et Chios et gaudens fluctus spectare Carystos:
- omnia Chalcidicas turres obversa salutant,
- macte animo, quod Graia probas, quod Graia [*]() frequentas
- arva: nec invideant quae te genuere Dicarchi
- moenia! nos docto melius potiemur alumno.
- Quid nunc ruris opes pontoque novalia dicam
- iniecta et madidas Baccheo nectare rupes?
- saepe per autumnum iam pubescente Lyaeo
- conscendit scopulos noctisque occulta sub umbra
- palmite maturo rorantia lumina tersit
- Nereis et dulces rapuit de collibus uvas.
- saepe et vicino sparsa est vindemia fluctu,
- et Satyri cecidere vadis, nudamque per undas
- Dorida montani cupierunt prendere Panes.
- Sis felix, tellus, dominis ambobus in annos
- Mygdonii Pyliique senis nec nobile mutes
- servitium, nec te cultu Tirynthia vincat
- aula Dicarcheique sinus, nec saepius isti
- blanda Therapnaei placent [*]() vineta Galaesi.
- hic ubi Pierias exercet Pollius artes,
- seu volvit monitus, quos dat Gargettius auctor, [*](Graia . Graia Gevart: grata . grata M. )[*](isti . . placent M: istis . . placeant s. )
- seu nostram quatit ille chelyn seu dissona nectit
- carmina sive minax ultorem stringit iambon:
- hinc levis e scopulis meliora ad carmina Siren
- advolat, hinc motis audit Tritonia cristis.
- tune rapidi ponunt flatus, maria ipsa vetantur
- obstrepere, emergunt pelago doctamque trahuntur
- ad chelyn et blandi scopulis delphines aderrant.
- Vive, Midae gazis et Lydo ditior auro,
- Troica et Euphratae supra diademata felix,
- quem non ambigui fasces, non mobile vulgus,
- non leges, non castra ferent, qui pectore magno
- spemque metumque domas voto [*]() sublimior omni,
- exemptus fatis indignantemque refellens
- Fortunam; dubio quem non in turbine rerum
- deprendet suprema dies, sed abire paratum
- ac plenum vita. nos. vilis turba, caducis
- deservire bonis semperque optare parati,
- spargimur in casus: celsa tu mentis ab arce
- despicis errantes humanaque gaudia rides,
- tempus erat. eum te geminae suffragia terrae
- diriperent celsusque duas veherere per urbes,
- inde Dicarcheis multum venerande colonis,
- hine adscite meis, pariterque his largus et illis
- ac iuvenile calens plectrique errore superbus,
- at nunc discussa rerum caligine verum
- aspicis—illo alii rursus iactantur in alto—,
- et tua securos portus placidamque quietem
- intravit non quassa ratis, sic perge nec umquam [*](voto Waller: tuto M: vitio, motu, titulo edd. )
- emeritam in nostras puppem dimitte procellas.
- tuque, nurus inter longe praedocta Latinas
- parque viro mentem, cui non [*]() praecordia curae,
- non frontem vertere [*]() minae, sed candida semper
- gaudia et in vultu curarum ignara voluptas;
- non tibi sepositas infelix strangulat arca
- divitias avidique animum dispendia torquent
- fenoris: expositi census et docta fruendi
- temperies. non ulla deo meliore cohaerent
- pectora, non alias docuit [*]() Concordia mentes.
- discite securi, quorum de pectore mixtae
- in longum coiere faces sanetusque pudicae
- servat amicitiae leges amor. ite per annos
- saeculaque et priscae titulos praecedite famae.
- Stat, quae perspicuas nitidi Melioris opacet
- arbor aquas complexa lacus, quae robore ab imo
- incurvata vadis redit inde cacumine recto
- ardua, ceu mediis iterum nascatur ab undis
- atque habitet vitreum tacitis radicibus amnem. [*](praedocta cui non W. R. Hardie, C.R. xviii. p. 158. )[*](vertere Pol. (from P): vescere M. )[*](docuit .V: decuit s. )
- quid Phoebum tam parva rogem? vos dicite causas,
- Naides. et faciles, satis est, date carmina Fauni.
- Nympharum tenerae fugiebant Pana catervae;
- ille quidem it, cunctas tamquam velit, et tamen [*]() unam
- in Pholoen. silvis haec [*]() fluminibusque sequentis
- nunc hirtos gressus, nunc improba cornua vitat,
- iamque et belligerum Iani nemus atraque Caci
- rura Quirinalesque fuga suspensa per agros
- Caelica tesca subit; ibi demum victa labore,
- fessa metu, qua nunc placidi Melioris aperti
- stant sine fraude lares, flavos collegit amictus
- artius et niveae [*]() posuit se margine ripae,
- insequitur velox pecorum deus et sua credit
- conubia; ardenti ianuam suspiria librat
- pectore, iam praedae levis imminet, ecce citatos
- advertit Diana gradus, dum per iuga septem
- errat Aventinaeque legit vestigia cervae.
- paenituit vidisse deam. conversaque fidas
- ad comites: ‘numquamne avidis arcebo rapinis
- hoc petulans foedumque pecus, semperque pudici
- decrescet mihi turba chori?’ sic deinde locuta
- depromit pharetra telum breve, quod neque flexis
- cornibus aut solito torquet stridore, sed una
- emisit contenta manu laevamque soporae [*]()
- Naidos aversa fertur tetigisse sagitta.
- illa diem pariter surgens hostemque protervum
- vidit et in fontem, niveos ne panderet artus, [*](et tamen M: it tamen s. )[*](haec m Pol. (from P): et M: sed Krohn. )[*](niveae M: viridi Markland: curvae, nitidae edd.: vivae Slater, niveae is certainly doubtful, though lie may be thinking of flowers. )[*](soporae Krohn: soporem M. )
- sic tota cum veste ruit. stagnisque sub altis
- Pana sequi credens ima latus implicat alga.
- quid faceret subito deceptus praedo? nec altis
- credere corpus aquis hirtae sibi conscius audet
- pellis et a tenero nandi rudis: omnia questus,
- immitem Bromium,[*]() stagna invida et invida tela,
- primaevam visu platanum, cui longa propago
- innumeraeque manus et iturus in aethera vertex,
- deposuit iuxta vivamque adgessit harenam
- optatisque aspergit aquis et talia mandat:
- ‘vive diu nostri pignus memorabile voti,
- arbor, et haec durae latebrosa cubilia nymphae
- tu saltem declinis ama, preme frondibus undam.
- illa quidem meruit, sed ne, precor, igne superno
- aestuet aut dura feriatur grandine; tantum
- spargere tu laticem et foliis turbare memento.
- tunc ego teque diu recolam dominamque benignae
- sedis et inlaesa tutabor utramque senecta,
- ut Iovis, ut Phoebi frondes, ut discolor umbra
- populus et nostrae stupeant tua germina pinus.’
- sic ait. illa dei veteres animata calores
- uberibus stagnis obliquo pendula trunco
- incubat atque umbris scrutatur amantibus undas,
- sperat et amplexus, sed aquarum spiritus arcet
- nec patitur tactus, tandem eluctata sub auras
- libratur fundo rursusque enode cacumen
- ingeniosa levat, veluti descendat in imos
- stirpe lacus alia. iam nec Phoebeia Nais
- odit et exclusos invitat gurgite ramos
- Haec tibi parva quidem genitali luce paramus [*](Bromium M: Brimo Scaliger: Bormum Ellis. Satyrs and Sileni, owed allegiance and therefore trusted for help. b Oak and bay. )
- dona, sed ingenti forsan victura sub aevo.
- tu, cuius placido posuere in pectore sedem
- blandus honos hilarisque tamen cum pondere virtus,
- cui nec pigra quies nec iniqua potentia nec spes
- improba, sed medius per honesta et dulcia limes,
- incorrupte fidem nullosque experte tumultus
- et secrete, palam quom [*]() digeris ordine vitam,
- idem auri facilis contemptor et optimus idem
- comere divitias opibusque immittere lucem:
- hac longum florens animi morumque iuventa
- Iliacos aequare senes et vincere persta,
- quos pater Elysium, genetrix quos detulit annos:
- hoc illi duras exoravere sorores,
- hoc, quae te sub teste situm fugitura tacentem
- ardua magnanimi revirescet gloria Blaesi.
- Psittace, dux volucrum, domini facunda voluptas,
- humanae sollers imitator, psittace, linguae,
- quis tua tam subito praeclusit murmura fato?
- hesternas, miserande, dapes moriturus inisti
- nobiscum, et gratae carpentem munera mensae
- errantemque toris mediae plus tempore noctis
- vidimus, adfatus etiam meditataque verba [*](quom Vollmer: quod M: quo Baehrens: qui Doni. Vopiscus and Pollius. cultivated an elegant leisure. )
- reddideras. at nunc aeterna silentia Lethes
- ille canorus habes, cedat Phaethontia vulgi
- fabula: non soli celebrant sua funera cygni.
- At tibi quanta domus rutila testudine fulgens,
- conexusque ebori virgarum argenteus ordo,
- argutumque tuo stridentia limina cornu,
- et, querulae iam sponte, fores! vacat ille beatus
- carcer et augusti [*]() nusquam convicia tecti!
- Huc doctae stipentur aves, quis nobile fandi
- ius Natura dedit: plangat Phoebeius ales
- auditasque memor penitus dimittere voces
- sturnus et Aonio versae certamine picae,
- quique refert iungens iterata vocabula perdix,
- et quae Bistonio queritur soror orba cubili:
- ferte simul gemitus cognataque ducite flammis
- funera et hoc cunctae miserandum addiscite carmen:
- ‘Occidit aeriae celeberrima gloria gentis
- psittacus, ille plagae viridis regnator Eoae;
- quem non gemmata volucris Iunonia cauda
- vinceret aspectu, gelidi non Phasidis ales,
- nec quas umenti Numidae rapuere sub austro,
- ille salutator regum nomenque locutus
- Caesareum et queruli quondam vice functus amici,
- nunc conviva levis monstrataque reddere verba
- tam facilis! quo tu, Melior dilecte, recluso
- numquam solus eras. at non inglorius umbris
- mittitur: Assyrio cineres adolentur amomo [*](augusti M: angusti s. into magpies. into a nightingale; according to Pliny (loc cit.) these birds could be taught both Latin and Greek. )
- et tenues Arabum respirant gramine plumae
- Sicaniisque crocis; senio nec fessus inerti
- scandet odoratos Phoenix felicior ignes.’
- Quid tibi nunc strata [*]() mansuescere profuit ira?
- quid scelus humanasque animo dediscere caedes
- imperiumque pati et domino parere minori?
- quid? quod abire domo rursusque in claustra reverti
- suetus et a capta iam sponte recedere praeda
- insertasque manus laxo dimittere morsu?
- occidis, altarum vastator docte ferarum,
- non grege Massylo curvaque indagine clausus,
- non formidato supra venabula saltu
- incitus aut caeco foveae deceptus hiatu,
- sed victus fugiente fera. stat cardine aperto
- infelix cavea et clausas circum undique portas
- hoc licuisse nefas placidi tumuere [*]() leones,
- tum cunctis cecidere iubae, puduitque relatum
- aspicere, et totas duxere in lumina frontes.
- at non te primo fusum novus obruit ictu
- ille pudor: mansere animi, virtusque cadenti
- a media iam morte redit, nec protinus omnes
- terga dedere minae, sicut sibi conscius alti
- vulneris adversum moriens it miles in hostem [*](nunc strata Postgate: monstrata M: constrata s: deposita Clark, who considers monstrata due to iv. 31 above. )[*](tumuere Baehrens: timuere .M. )
- attollitque manum et ferro labente minatur:
- sic piger ille gradu solitoque exutus honore