Naturalis Historia

Pliny, the Elder

Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor

Dysintericos recreant femina pecudum[*](pulmo pecudis Marc.) decocta cum lini semine ea[*](ea D cumr U 661 coll. Marc. om. ll.v. (an et ea?).) aqua pota, caseus ovillus vetus[*](uetus REv. et ius T. seu eius VG. siue ius d.), sebum ovium decoctum in vino austero. hoc et ileo[*](ileo rv. hi- E. illeo d. illio R. -ic VG.) medetur et tussi[*](et in tussi VG. (an item?).) veteri[*](uetere VGR1.), dysintericis stelio transmarinus ablatis intestinis et capite pedibusque ac[*](ac Rdv(J). ad rGS.) cute[*](cutem V2ES.) decoctus aeque[*](aeque VGRdTfH. (cfr. § 53). que Ev.) et in[*](et in v. et ll. H. cfr. CFW Müller p. 25.) cibo sumptus, cocleae II cum ovo, utraque[*](duae ll. v.) cum putamine contrita[*](contritae Ev. a. Bas. contra VG.) atque in vase novo addito sale et[*](an e (pro et)?) passi[*](duobus ll.v.)[*](tribus ll. v.) cyathis II aut palmarum suco et aquae cyathis III subfervefacta[*](subferuefacta .. data ego cum vet. Dal. -factis . . datis ll. v.) et in potu data.[*](Pl. iun. 54, 1. 2.) prosunt et combustae, ut[*](ut RdEv. et r.) cinis earum bibatur[*](bibantur VGR1.) in vino, addito[*](addito om.VGR1.) resinae momento. cocleae nudae, de quibus diximus, in Africa maxime[*](29,112) inveniuntur, utilissimae dysintericis, quinae combustae cum denarii dimidii pondere acaciae[*](cum -acaciae Erv. om. rG.) ; ex eo cinere dantur coclearia bina in vino myrtite aut quolibet austero cum pari modo caldae.[*](Pl. iun. 54, 2–4. 50, 23. Marc. 27, 80. 28, 61.—Diosc. II 53. cfr. Plin. XXIX 79.) quidam[*](quidem V.) omnibus Africanis ita utuntur, alii totidem Africanas velatas[*](uelatas ego (opp. nudis). uel (et J) latas ll.v. Iolitanas coni. S. an potius latas (del. uel)?) infundunt potius et, si maior fluctio[*](fluctuo R1. fluxio d(?)C.) sit, addunt acaciam fabae magnitudine. senectus anguium dysinteriae[*](dysin- teriae S. -rice R. -ricae VGE. -senterie dT. -icis v.) et tenesmis[*](tenes- mus VG. -mos R.) in stagneo vase decoquitur cum rosaceo vel, si in alio, cum stagno[*](cum instagno Er.) inlinitur. ius ex gallinaceis[*](gallinaceo R(?)v. a. S.) isdem[*](idem V2R1d. id eft V1G.) medetur, sed veteris gallinacei vehementius

salsum[*](salsum in (ius E) saluum VGE. (salsum ius uehemen- tius aluum f(?)S).) ius alvum ciet.[*](Pl. iun. 52, 21–53, 10. Marc. 27, 70. Celsus II 30.) membrana[*](membrana Rv. -ra rG.) gallinarum tosta[*](posta VGR1.) et data in oleo ac sale coeliacorum dolores mulcet[*](mulcet dv. -ent rG.) — abstineri[*](abstineri ErH. -re rGv(J). cfr. Marc. et XXIX 113.) autem frugibus ante et gallinam[*](gallinam dErv. gallinacei uehe- mentius salsum ius aluum ciet et (om.R) sicut supra diximus VR.cfr. v. 1.) et hominem oporteat[*](oporteat VGRS. -tet d(?)Ev(D). cfr. XXIX 103.) —, fimunm columbinum tostum[*](totum (pro toftum) VGR1.) potumque. caro palumbis[*](palumbi v. a. H.) in aceto decocta dysintericis et coeliacis medetur , turdus inassatus[*](inassatur Vd.) cum myrti bacis dysintericis, item merulae[*](medulae V. -dulle G. -detur d.), mel, in quo apes sint inmortuae[*](inmortuae Erv. mor- rG.), decoctum.

[*](Pl. iun. 53, 10–12. Marc. 27, 83.—Pl. iun. 48, 16–18. 48, 20. (cfr. Marc. 27, 70).) Gravissimum vitium[*](uitium dEv. uulnus uitium VGR. uentris uitium U 662 e Pl. iun. et Marc. sed cfr. Cels. IV 20. Scribon. 116. de mutata dittogr. cfr. § 86(co- clearibus). 91 (in cibo).) alvi ileos[*](alui ileos J. ileos C cum B. apu- illeos d. apu (apii VG) illi eos VGE. apu .... r (reliquis margine abscisis). apuleius (-ios v) Rv.) appellatur. huic[*](hic E.) resisti aiunt discerpti[*](eos aiunt discerpti eos VGR1. an post aiunt excidit alterum re- medium, ut deinceps iungenda sint sanguine etiam inlito?) vespertilionis sanguine, etiam inlito ventre[*](uentre Erv. om. rG.) subveniri. sistit[*](subuenire resistit Ev. a. G.) alvum[*](aluum ED. -um primum rGTfH. aluum et G. et v.) coclea sicut diximus in[*](48) suspiriosis temperata, item cinis earum, quae[*](qui E.) vivae crematae sint, potus ex vino austero, gallinaceorum iocur assum aut ventriculi membrana[*](membrana Erv. -bra rf.), quae abici solet[*](solent df. -lunt VGR1.), inveterata admixto[*](admixti Er.om.R.) papaveris suco—alii recentem torrent[*](torrentem E.) ex vino bibendam[*](bibendam—16 uino om.V.) —,[*](Pl. iun. 48, 4. Marc. 27, 60. (cfr. Pl. iun. 50, 14–16).—Pl. iun. 48, 5. 45, 6–8. Marc. 27, 125.) ius perdicum[*](perdicum v. -cium ll. D. cfr. § 46.) et per se ventriculus contritus ex vino nigro, item[*](item om.VGR1.) palumbis[*](palumbis VGR1S. -bus rv(D).) ferus ex posca

decoctus, lien pecudis tostus et in vino tritus[*](totus R1.), fimum columbinum cum melle inlitum, ossifragi venter arefactus et potus, iis, qui[*](iis qui Rdv. his qui GED. bisque V.) cibos non conficiant, utilissimus, vel si manu tantum teneant capientes cibum. quidam adalligant ex hac causa, sed continuare non debent, maciem enim facit.[*](Pl. iun. 48, 6. 50, 14–16. 16–18. Marc. 27, 33.) sistit et[*](si sit et VG.) anatum mascularum[*](macularum Vd.) sanguis. inflationes[*](inflationes Erv. -ammationem df. -num (-ama- R) rG.) discutit[*](distulit E1. discu- E2.) coclearum cibus, tormina lien ovium tostus atque e vino potus, palumbis[*](pa- lumbis ego. -bus ll.v. cfr. § 60. 58. 67. 94. 144. X 158 (bis). 106(bis). 72. 78. VIII 101. XI 200. XVI 247. XVIII 267(bis). XXIX 126; contra X 147, ubi fortasse palumbes pro palumbi et scribendum est.) ferns ex posca decoctus,. adips[*](adips (atips E) otidis ErS. adipsodis (atip- d. adep- V2)rG. apodes B. at hippotidis v.) otidis ex vino, cinis ibide[*](an ex ibide? (ibidis .. crematae v. a. D).) sine pennis cremata potus. quod praeterea traditur in torminibus, mirum est[*](minus est E.), anate adposita ventri transire morbum anatemque emori[*](mori R1TS.).[*](Diosc. II 59. Seren. 575. Pl. iun. 59, 8–13. Marc. 28, 50. 29, 30.) tormina et melle curantur, in[*](in om.VGR1d.) quo sint[*](sint ego. sunt ll.v. cfr. nota ad XXIX 128.) apes inmortuae[*](inmortuae d(?)Erv(D). em- RJ. aem- VG.), decocto [*](decocte R1. -tae VG.). coli vitium efficacissime sanatur ave galerita assa in cibo sumpta. quidam in vase novo cum plumis exuri iubent conterique in cinerem, bibi[*](bibic R1. bibique v. a. D.) ex[*](ex RdEv. et VG.) aqua coclearibus[*](coclearibus v. coci co- clea- E. coquifa- VGd. quoque fratribus R. quoque cocl.... r (reliquis margine abscisis).) ternis per quadriduum[*](triduum Marc.), quidam cor[*](cor om.VGR1.) eius adalligari[*](an adalligant?) femini; aliis[*](aliis ego. alii (ortum ex alif) ll.v.) recens tepensque[*](tepesque V.) adhuc devoratur[*](deuorari d(?)v.).[*](Pl. iun. 59, 13–18. Marc. 28, 51.) consularis Asprenatum [*](aspraenatur VR1. aspern- d.) domus est, in qua alter e fratribus colo liberatus
est ave hac in cibo sumpta[*](sumptus VGR1.) et corde eius armilla aurea incluso, alter[*](alteri VGR1. an alter in?) sacrificio quodam facto crudis[*](cru- das VGR1.) laterculis ad formam camini atque, ut sacrum[*](sacrum dEv(D). -rificium rG.) peractum est[*](est dErv. erat rG.cfr. XXVI 6.), obstructo sacello. unum est ossifrago intestinum mirabili natura omnia devorata conficienti; huius partem extremam adalligatam [*](extrema adalligata E.) prodesse contra[*](contra om.E.) colum constat.[*](Marc. 27, 132.—Pl. iun. 58, 1–3. Marc. 27, 33. 28, 45. 20.) —Sunt[*](sunt Erv. om. rG.) occulti interaneorum morbi, de quibus mirum proditur. si catuli, priusquam videant, adplicentur triduo stomacho[*](stomachus VGR.) maxime ac pectori[*](ceptori E. pectore VGR1.) et ex ore aegri[*](ora egris E.) suctum[*](suctum Rv. sucum VdE. suctum—11 aegri om.G.) lactis accipiant, transire vim morbi, postremo exanimari dissectisque palam fieri aegri[*](aegri (egri V) ll. v. del. D cum U 663.) causas; monent[*](monent ego (et dist.). mori et ll. v. morbi, et J. (de v. causas = morbos cfr. XXVIII 128. XXV 61).) humari debere eos obrutos terra[*](obru- tus terrae (-ace G) VG.). Magi quidem[*](quidam vet. Dal.) vespertilionis sanguine[*](sanguinis VGR1.) contacto ventre in totum[*](toto anno VGR1d.) annum caveri[*](caueri dolorem v. a. J.) tradunt aut in dolore[*](in dolore VGRdfv(H). per dolorem EG(D).), si quis aquam ter[*](ter ego. cfr. XXVIII 44, de mendo XXXII 37. XXXVI 176. per ll.v. del. D.) pedes eluens[*](eluens ego. -ntem D. fluentes (-tis VGR1). ll. -tem v. cfr. Marc. 28, 20, de mendo IX 150. XXXV 98. 99. (an elu- entis?).) haurire sustineat.

[*](Pl. iun. 60, 19. Marc. 26, 14. (cfr. Diosc. II 98).—Marc. 26, 76.) Murino fimo contra calculos[*](calculos Ev. ... culos rin marg. ocu- rG.) inlinere[*](inline VGR1. -nire v. a. H.) ventrem prodest. irenacei carnem iucundam[*](iucundo VGd.) esse aiunt, si capite percusso uno ictu[*](ictu om.E.) interficiatur, priusquam in se urinam reddat. haec[*](haec—p. 444, 2 reddiderit om.E.) caro ad hunc modum occisi[*](occisi G. -sa dv. -sum r.) stillicidium[*](stillicidiū ego. cfr. § 66. -dia dv. -cidi (-cia R) in rG. -cidia in H.)

vesicae[*](uesicę dv. cfr. XXVIII 122. XXV 23. -cam V1R. -ca H. uessicam rG.) emendat, item suffitus ex eodem[*](an eadem?). quod si urinam in se reddiderit, eos, qui carnem comederint[*](comederint GRTJ. eam ed- V(?)S. ed- Ev.), stranguriae morbum contrahere traditur.[*](Pl. iun. 60, 20. (cfr. Diosc. II 11). Marc. 26, 77. Pl. iun. 61, 1. 2. Marc. 26, 91.) iubent[*](iuuant E. -at man. Dal.) et vermes terrenos bibi[*](uiui E.) ex vino aut passo ad comminuendos calculos vel cocleas decoctas ut[*](uti (pro ut in) Ev. a. H.) in suspiriosis, easdem exemptas testis[*](48) III[*](III ego. tres VGRdJ. om.Erv.) tritasque[*](tristasque R1. tritasque tres v. a. J.) in vini[*](uino VGR1.) cyatho bibi, sequenti die[*](duas ll.v.) II, tertio[*](tertia R(?)v. a. D.) die[*](unam ll.v.) I, ut[*](ut om.VGR1.) stillicidium[*](stillicidiū VGdTfH. -dia Ere corr. v(D). de num. sing. cfr. XXV 23. XVII 92, de plurali XXVIII 122.) urinae emendent[*](emendant VGB1d.), testarum vero inanium cinerem[*](cinerem RC. -re rv.) ad calculos pellendos[*](appellandos E.), item hydri iocur bibi vel scorpionum cinerem aut in[*](aut in VGRdTS. aut ErVen. in v.) pane sumi [vel si quis[*](si que d.)[*](uncos ego posui. cfr. § 123.) ut[*](ut ll. cum v. VI D.) locusta[*](lucusta E. locustas D.) edit],[*](Pl. iun. 61, 3–5. Marc. 26, 12. Pl. iun. 61, 5–7. Marc. 26, 80. Seren. 599. Pl. iun. 61, 8–10.) lapillos, qui in[*](qui in Erv. qui r.) gallinaceorum vesica[*](uesica v. -cae Rd. uessicae V. uers- G. uaesi- E.) aut in palumbium ventriculo inveniantur, conteri et[*](et dErv. in rG.) potioni[*](potioni Ere corr. v. -nem d. -num VG.) inspergi, item membranam e ventriculo[*](uentriculo inueniantur conteri et potionem inspergi V (iterans e v. 11 sq.).) gallinacei aridam vel, si recens sit, tostam[*](tostam v. -ta ll), fimum quoque palumbinum in faba sumi contra calculos et alias difficultates vesicae, similiter plumarum cinerem palumbium ferorum ex aceto mulso et intestinorum ex his cinerem coclearibus[*](tribus ll.v.) III, e nido hirundinum glaebam[*](glaebam ego. glebulam H e Pl. iun. et Marc. cfr. XXIX 101. grillum VGdE. gryll- R(?)v. fimum D.) dilutam[*](dilutam H. -tum dEv(D)). dirutum rGf.) aqua calida,[*](Pl. iun. 61, 10–12. Marc. 26, 12. Diosc. II 58. eupor. II 111. Pl. iun. 45, 6. Marc. 26, 70. 81. Pl. iun. 61, 12–15. 8. 9. Diosc. II 56. 37.—Pl. iun. 47, 3–5. (cfr. Marc. 26, 75).) ossifragi
ventrem arefactum, turturis fimum in mulso decoctum vel ipsius discoctae ius. turdos[*](turdis VGR1.) quoque edisse cum bacis myrti prodest urinae, cicadas tostas in patellis, milipedam[*](milipedam J. -diam ll.G. mille- pedam v.) oniscon bibisse et in vesicae doloribus decoctum[*](decocti E.) agninorum pedum. alvum ciet[*](ciet RdLugd. ciet et rGv(D).) gallinaceorum discoctorum ius et acria mollit, ciet et hirundinum fimum adiecto melle subditum.

[*](Marc. 31, 38.—(Marc. 31, 28).) Sedis vitiis efficacissima sunt oesypum—quidam adiciunt pompholygem[*](pompholygem B. cfr. § 106. -pholium Ev. -polium d. -pelium VGf. popholiū r. -philiū R.) et rosaceum—, canini capitis cinis[*](cum (pro cinif) E.), senecta serpentis ex aceto, si rhagades[*](rhagades dv. rag- VGR. ragadade Er.) sint, cinis fimi canini candidi cum rosaceo—aiunt[*](aiuntque R(?)v. a. J.) inventum[*](inuentum dv. -tu Er. -to r.) Aesculapii[*](aescolapi V.) esse eodemque et verrucas efficacissime tolli—, murini fimi[*](fimo VGd.) cinis, adeps cygni[*](adeps cygni om.R1.)[*](cycni GED.), adeps[*](adips R1SJ.) bovae[*](bouę dS. -ue r. -uis v. cfr. 139. VIII 37.). procidentia[*](procidenti (-tia v) alui d1v. a. H. -tis alui d1T.) ibi sucus coclearum punctis evocatus[*](euocatus Rv. -tis rG.) inlita[*](illita B. -tu R(?)vet.Dal.H. inrita VGE. irr- dTv.) repellit[*](depellit Ev. a. H.).[*]((cfr. Plin. XXVI 51. 52). Marc. 31, 40.—Pl. iun. 60, 5–9. Marc. 32, 32. 31. 31, 28.) adtritis medetur cinis muris silvatici cum melle, fel[*](uel (pro fel) Ev. a. H.) irenacei cum vespertilionis cerebro et[*](cerebro et —17 cerebro et rS. et (om.R) anserinus (///ser- R) cum cerebro et VGRdTH. cerebro et Ev. cfr. Marc.) canino lacte, adeps anserinus cum cerebro et alumine et oesypo, fimum columbinum cum melle, condylomatis[*](condylomatis dv. -tum R. condilomati E. -tim VG.) privatim araneus dempto[*](demto V. to R1.) capite[*](capite dErv. ea (ta R) pfite rG.) pedibusque infricatus, ne acria[*](agria VG.) perurant[*](perutant E.), adeps anserinus cum cera Punica[*](Pontica Pl. iuzn.Marc. sed cfr. XXI 84.), cerussa, rosaceo, adeps cygni[*](cycni ED.). hic[*](hic RED. hic et pipere VG.cfr. p. 446, 2. haec d(?)v.) et

haemorroidas[*](homoroidas V. homeridas d.) sanare[*](sanari VG.) dicitur[*](dicitur D cum U 664. dicuntur ll.Gv. an hoc et haemorroides sanari dicuntur?).[*](Pl. iun. 43, 3–7. Marc. 25, 7.—Pl. iun. 103, 14. 15.) ischiadicis[*](sciadicis VGRE.) cocleas crudas tritas cum vino Ammineo[*](ammineo ego. cfr. nota ad XXXIV 103. aminneo VGRED. amineo dv.) et pipere[*](et pipere om.VGR1. cfr. supra.) potu prodesse dicunt[*](dicuntur VGR1.), lacertam viridem in cibo ablatis pedibus, interaneis, capite; sic[*](tribus ll.v.) et stelionem adiectis huic papaveris nigri obolis III; ruptis, convulsis fel[*](felle VGR1.) ovium cum lacte mulierum.[*](Pl. iun. 62, 16–63, 3. Diosc. eupor. I 177. Marc. 33, 39. 56. 55. 57. 38.—Pl. iun. 64, 6–8. Marc. 33, 5. (cfr. Plin. XXXII 108).) verendorum formicationibus[*](informicationibus S coll. XXVIII 71.) verrucisque medetur arietini pulmonis inassati sanies, ceteris vitiis vellerum eius vel sordidorum [*](sordi- darum Vd.) cinis ex aqua, sebum ex omento[*](umento V.) pecudis, praecipue a renibus, admixto pumicis cinere et sale, lana sucida ex aqua[*](aquae VG2.) frigida, carnes pecudis combustae ex aqua, mulae[*](mule E. mulfae VG. -fa et d.) ungularum cinis[*](cibis V2G. -bus V1.), dentis caballini contusi[*](contusis E.) farina inspersa, testibus vero farina ex ossibus canini[*](canini v. cani uires VGRd.om.ErD.) capitis[*](capiti E.) sine came[*](carne Erv. carne (-nae V) care rG.) tusis[*](tusis dv. -si VG. tussis RE.). si decidat testium alter, spumam coclearum inlitam in[*](in om.Rv. a. S.) remedio esse tradunt.[*](Pl iun. 64, 8–10. Marc. 33,40.—Marc. 33, 60.) taetris[*](tetris Ev. -ius R. taetrius G. laet- V. let- d.) ibi[*](ubi E.) ulceribus[*](uisceribus VGR.) et[*](et Erv. om. r Pl.iun.) manantibus [*](manantur VGd. -nant R1.) auxiliantur canini capitis recentes[*](recentis rPl. iun. v. a. S. recentis exusti Marc.) cineres, cocleae parvae, latae contritae[*](contrita V.) ex aceto, senectus[*](senectus—17 aceto om.Ev. a. H.) anguium ex aceto vel cinis eius, mel, in quo apes sint[*](sunt Ev. a. H. cfr. § 62.) inmortuae[*](emortuae v. a. H.), cum resina,[*](56) cocleae nudae, quas in Africa gigni diximus , tritae[*](triatae VG.) cum turis[*](tricesimo RdTH. -moque v.) polline et ovorum[*](dierum VGR1.) albo; XXX die
resolvunt[*](resoluunt drv. cfr. XXVII 69. sol- rG.) ; aliqui pro ture bulbum admiscent[*](admiscent Erv. -ixtum rG.de mendo cfr. § 36.).[*](Pl. iun. 64, 10–12.—Marc. 26, 121–123. (cfr. Plin. XXXII 109.) Diosc. II 11. Pl. iun. 62, 12–15.) hydrocelicis[*](hydrocoelicis V. -celi- cicis d1. -liacis d2.) stelionis[*](stelionis VJ. stell- GS. -nes rv.) mire prodesse tradunt capite, pedibus, interaneis ademptis relicum corpus inassatum—in cibo[*](in cibo Ev. cibi rG.) id saepius datur—, sicut ad urinae incontinentiam caninum adipem cum[*](cum om.VGR1.) alumine schisto[*](schisto S cum vet. Dal. cfr. Marc. scisso ll. v.) fabae magnitudine[*](tabae magnitudinem VG.), cocleas Africanas cum sua carne et testa crematas poto cinere, anserum[*](trium ll.v.) III linguas inassatas in cibo. huius rei auctor est Anaxilaus. at[*](at S. ad VGR.om.d(?)Ev(D).) panos aperit sebum pecudum cum[*](cum Erv. om. rG.) sale[*](sal et d.) tosto,[*](Pl. iun. 79, 11–16. Marc. 32, 3. 43. 3 (41).—Seren. 687. Pl. iun. 64, 18. 19. Marc. 32, 4.) murinum[*](murium d.) fimum admixto turis polline et sandaraca discutit, lacertae cinis et ipsa divisa inposita[*](imposita. Discu- tit d.), item multipeda contrita admixta resina terebinthina ex parte tertia—quidam et sinopidem[*](sinodem VR1d. siuo- G.) admiscent—, cocleae contusae[*](contusae et Erv.) per se, cinis inanium[*](dist. ego. cfr. Marc.)[*](an habet et?) coclearum cerae mixtus. discussoriam vim habet fimum columbarum per sese vel cum[*](cum om.VGR1.) farina hordeacia aut avenacia inlitum. cantharides mixtae[*](mixtae ED. -te re corr. -ta dv. -tum VG.) calce[*](caudae (pro calce) E.) panos scalpelli vice auferunt[*](aperiunt G.), inguinum tumorem cocleae minutae cum melle inlitae leniunt.