Naturalis Historia

Pliny, the Elder

Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor

strumis exulceratis mustelae sanguis[*](sanguis v. -inis ll. de mendo cfr. § 41. 80. 112.), ipsa decocta in vino; non tamen sectis admovetur. aiunt[*](adiunt E.) et in[*](in Erv(S). om. rGTfH.) cibo sumptam idem[*](id eft R1.) efficere vel cinerem[*](cinerem ll.D. -ri v.) eius sarmentis conbustae mixtum[*](mixtum ego. miscetur ll. v (semicolon ante posuit D). de mendo cfr. § 73.) axungia[*](axungia—11 seruant om.E.). lacertus viridis adalligatur; oportet[*](oportet VGR.om.dv.) post dies[*](post dies xxx (xx d) VGdv. om.R.) XXX alium[*](oportet alium v. a. S.) adalligatum[*](adalligatum ego. -gari v. om.R. -gatum oportet VG (falso iterantes) d1J. -gare (-ri S) oportet d2S.). quidam cor eius in argenteo[*](argenteo drC. -to r.) vasculo servant ad femineas[*](femineas ego. -nas ll.f. -narum v.) strumas[*](struma R1.) et[*](et om.d(?)v. a. S.) viriles[*](uiriles (vel mares) ego e Marc. ueteres ll. v.).[*](Marc. 15, 80 (ubi salictis pro saltiis scribendum est). Pl. iun. 80, 20–81, 5. Celsus V 28, 7.) cocleae cum testa sua[*](dist. ego. cfr. Marc. (punctum posuerunt post seruant v(D), post strumas H).) tusae inlinuntur, maxime quae frutectis[*](frutecti VR1.) adhaerent, item cinis aspidum cum sebo taurino inponitur, anguinus[*](anguinis VGE.) adeps mixtus oleo[*](oleum E.), item[*](item—15 oleo Erv. om. rGT.) anguium cinis ex oleo inlitus[*](uel inlitus VGf.) vel cum cera. edisse quoque eos medios[*](medius VGR1.) abscisis[*](abscisis VGRdPl. iun.v (Brot.). -issis H(D). -cessis E.cfr. nota ad XXIX 99.) utrimque[*](utrumque VG.) extremis partibus[*](partibus VGRdTJ. arti- ErS. -tubus v.) adversus strumas prodest vel cinerem bibisse in novo fictili ita crematorum, efficacius multo inter duas orbitas occisorum. [*](Pl. iun. 81, 5–9. Marc. 15, 81.—Pl. iun. 81, 9–13. Marc. 15, 58.) et gryllum[*](grillum VGE(?)D. sed cfr. § 32. XXIX 138. 143. XXXV 114(B).) inlinere cum sua terra[*](cum sua terra falso iterant post effossum VR.) effossum suadent, item

fimum columbarum per sese vel cum farina hordeacia aut avenacia ex aceto, talpae cinerem ex melle inlinere. alii iocur eiusdem contritum inter manus inlinunt et triduo non abluunt. dextrum quoque pedum[*](pedum VGE. -dem r(?)v.) eius remedio esse strumis adfirmant. alii praecidunt caput et cum[*](praecidunt terra et cum caput VR1.) terra a talpis[*](dalpis E.) excitata[*](excitata (-ita VGS) tusum VGRdv. -itat ad usum E.cfr. XVIII 194. XVII 46.) tusum digerunt[*](digerunt Erv. deg- rG.) in pastillos[*](pastillis VGR1.) pyxide stagnea[*](stannea d(?)v. a. J. cfr. XXIX 35.) et utuntur ad omnia, quae intumescant[*](intumescant ED. -cunt rv.), et quae apostemata vocant quaeque in cervice sint; vesci suilla[*](sulla VGE.) tunc vetant.[*](cfr. Seren. 78.—Pl. iun. 81, 13–15.) tauri vocantur scarabaei terrestres ricino similes[*](simi- lis V.) —nomen cornicula dedere—, alii pediculos[*](peduculos VD.) terrae vocant ; ab his quoque terrain egestam inlinunt strumis et similibus[*](si similibus VGE.) vitiis et podagris, triduo non abluunt. prodest haec medicina in annum, omniaque[*](om- niumque E.) his adscribunt, quae nos in gryllis[*](gryllis dv. -grillis r Ven.(D).) rettulimus. quidam et a formicis terra[*](38) egesta sic[*](sicut V.) utuntur. alii vermes terrenos totidem, quot[*](quod V.) sint strumae, adalligant, pariterque cum iis[*](iis v(S). is V. his rC(D).) arescunt.[*](Diosc. eupor. I 154. Pl. iun. 81, 15. 16. cfr. Marc. 15, 67.—Pl. iun. 81, 16–19. Marc. 15, 72. (cfr. Plin. XXIX 143).) alii viperam circa canis ortum circumcidunt ut diximus, dein[*](29,70 121) mediam[*](media VGR.) comburunt, cinerem eum dant bibendum ter septenis diebus, quantum prenditur[*](prenhitur r. preh- R. (an prendatur?).) ternis digitis; sic strumis medentur, aliqui vero circumligantes[*](circum- ligant eas v. a. S.) lino, quo praeligata infra[*](intra VGR.) caput vipera pependerit, donec exanimaretur. et milipedis[*](milipedis dJ. cfr. § 35. -des VGR. millipedis Er. millep- v.) utuntur addita resinae[*](resina VGR.) terebinthinae[*](terebintine R.) parte quarta[*](tertia Marc. item Plin. XXIX 143. cfr. infra § 75.), quo medicamento omnia apostemata[*](postemata R.) curari[*](curare VRd.) iubent.

[*](Pl. iun. 35, 19. Marc. 18, 1.) Umeri doloribus mustelae cinis cum cera medetur .—Ne sint alae hirsutae, formicarum ova pueris infricata praestant, item mangonibus, ut lanugo sit pubescentium , sanguis[*](sanguinis et E. -ine e v. a. G.) e testiculis agnorum, cum[*](qui (pro cum) Erv. a. S.) castrantur. qui evulsis pilis inlitus et contra virus proficit.

[*](Seren. 439 sqq. Pl. iun. 43, 16. 21–23. Marc. 21, 1.) Praecordia vocamus uno nomine exta in homine, quorum in dolore cuiuscumque partis si[*](sic VG.) catulus lactens[*](lactens v. -tes V2Er. -tus V1GR. -tans dPl. iun. Marc.) admoveatur adprimaturque his[*](adprimaturque his (iis v) dC. -meturque his Er. -matisque his R. -matur qui (quia V) et is VG.) partibus, transire in eum dicitur morbus[*](morbum E.), idque exinterato[*](exintrato VGR1.) perfusoque vino deprehendi vitiato[*](uiciato E.om.VGR1d.) viscere illo, quod doluerit homini[*](hominis et Rv. a. D. -nis sed d.), sed obrui tales[*](tales G. -lis ll.S. aliis v. cfr. § 64.) religio est. ii[*](ii B. hii VR. hi rC. hae v. (an que pro quoque?).) quoque, quos Melitaeos[*](melitaeos B (coll. III 152). -itotos E. -ilotos r. meletitos d. melle- rG. melolonthas v.) vocamus , stomachi dolorem sedant adplicati saepius; transire morbos[*](morbum VGd.) aegritudine[*](aegritudinem R.) eorum intellegitur, plerumque et morte.

pulmonum[*](pulmonum dfErv(D). -nes VGR. -nis H.) quoque[*](quoque VGfH. quioque R.om.dErv(D).) vitiis medentur, item[*](item ego. id VGRd. et Erv(D). iidem J.) mures, maxime Africani, detracta cute in oleo et sale decocti atque in cibo sumpti. eadem res et purulentis vel cruentis excreationibus medetur,[*](Diosc. II 11. Pl. iun. 44, 22–27. Marc. 20, 35. 111.—Pl. iun. 38, 7–9.) praecipue vero coclearum cibus stomacho. in aqua eas subfervefieri intacto corpore earum oportet, mox in pruna torreri nihilo[*](nihilo ll.v. an nitro vel tale quid? om. Pl. iun. et Marc.) addito atque ita e vino garoque[*](garique V.) sumi, praecipue Africanas. nuper hoc conpertum plurimis prodesse; id quoque observant, ut numero inpari sumantur[*](sumant Ev. a. H.). virus tamen earum gravitatem

halitus facit[*](faciunt E.). prosunt et sanguine excreantibus[*](excreantibus et sanguinem VRS.) dempta testa tritae in aqua[*](aqua ego. -uae ll. v (contra Plinii usum). an vero aqua potae?) potu.[*](Diosc. II 11.—Pl. iun. 44, 27.) laudatissimae autem sunt Africanae —ex iis[*](iis v. is V. ir R. it d. his ErC.) Iolitanae[*](iolitanae (-atne R) VGRdS cum Gron. coll. V 20. olit- (-atne r) Erv. solit- B(C) coll. V 9 et IX 173. Varro r. r. III 14, 4.) —, Astypalaeicae[*](casypalaeicae r. casipa- E2. casica- E1.), item[*](item ego. et ne VGR.om.dErv(D). et H. Aet- naeae S cum Gron.) Siculae modicae, quoniam magnitudo[*](magnitudo—5 quoniam om.V1GR1d.) duras facit et sine suco, Baliaricae, quas cavaticas vocant, quoniam in speluncis nascuntur, laudatae ex[*](ex D e coni. S. et ex ll. v.) insulis et[*](ex (pro et) VRd.del. v. a. J.) Caprearum, nullae[*](nullae drv. -lle E. -lls VGR1fS.) autem cibis[*](dist. v.a. J. cfr. Diosc.) gratae[*](gratae Rdv(J). -te VG. grece Er. graecae S.) neque veteres neque recentes. fluviatiles et albae virus habent, nec silvestres stomacho utiles[*](utilem E.), alvum solvunt, item omnes minutae. contra marinae stomacho utiliores, efficacissimae tamen[*](si (pro tamen) VG.) in dolore stomachi e laudatis [*](e laudatis J. flau- V1Gd. frau- (-alis R) V2R. lau- E. -atiores v.) traduntur quaecumque vivae[*](uiuae EPl.iun.v. uiue r. ute Rd. ut VG.) cum aceto devoratae. [*](Pl. iun. 37, 6–11. Marc. 16, 28.) praeterea sunt quae ἀκέρατοι[*](ἀκέρατοιGron. aceratoe J. -tae d(?)v. aueratoe V2GR. eue- V1. gratoe E2r. groe E1 (ageraton [i. e.ἀκεράτων] medicamentum index).) vocantur, latae[*](tantae VGR1.), multifariam[*](multifariae R1.) nascentes, de quarum usu dicemus suis locis. gallinaceorum [*](zalinaceorum R1.) ventris membrana, si[*](si VGRd.om.Erv(cfr. § 67).) inveterata[*](inueterata eft ego. -tae et E. -ta et r v.) est, inspersa potioni [*](potione d.) destillationes[*](destillationis R1.) pectoris et umidam[*](humidam v. a. S. -datam Er. -de r.) tussim vel recens tosta lenit. cocleae crudae tritae cum aquae tepidae[*](tritae—tepidae om.E.) cyathis III[*](tribus ll. v.) si sorbeantur, tussim sedant. destillationes sedat et canina[*](cana V.) cutis cuilibet digito circumdata. iure perdicum stomachus recreatur.

[*](Pl. iun. 44, 21. Marc. 22, 3.) Iocinerum[*](iocinerum v(D). -norum E. -neris rGTfH.) doloribus medetur mustela silvestris in cibo sumpta vel iocinera eius, item viverra[*](uiuerra dErG. ituerura R. id uer- VG. uipera v.) porcelli[*](procelli VGR.) modo inassata, suspiriosis multipeda[*](multipeda VG. -dae R(?)E. -dae ita d(?)rav (ortum ex -edaeda). multipeda et milipeda (praeter § 40. 86) ubique sin- gulari numero dictae inveniuntur: § 32. 35. 54. 68. 75. 93. 114. XXIX 136. 143. XXVIII 160. XXIII 55. XXII 122. 130. XX 12. 41. 257.), ut ter[*](ut ter dv. uter Er. ut rG.) septenae[*](septenae Ev. -ne r. -ni d. -tini rG.) in Attico melle diluantur[*](deluantur R1.) et per harundinem bibantur; omne enim vas nigrescit contactu. quidam torrent[*](torrent dTJ. -ens VGR. -entis Erv. -ent ex iis B.) sextarium in patina, donec candidae[*](candidi VG.) fiant, tune melle miscent [alii centipedam[*](uncos posui cum U 660 coll. XXIX 136.)[*](centum- pedum VGf. -dem d.) vocant[*](necant v. a. G.) ] et ex aqua calida[*](calida V2Ev. calda r.om. rGT.) dari iubent in cibo. [*](Pl. iun. 44, 11–19. Marc. 20, 132. 3, 5. 6.) cocleae[*](in cibo. cocleae ego. cocleae in cibo (cib V2Gr. -bos dv) ll.S.)iis[*](iis v(S). his dC. is rD.), quos linquit[*](inquit d.) animus aut quorum alienatur mens aut quibus vertigines[*](tribus ll.v. ternis Pl.iun.) fiunt, ex passi cyathis III singulae[*](ingule V.) contritae cum sua testa et calefactae in potu datae diebus plurimum[*](nouem ll.v.) VIIII; aliqui[*](aliquis VGR.) singulas primo die dedere, sequenti binas,[*](unam ll. P. iun. v.) tertio[*](tertio om.VGR1d.) ternas, quarto II[*](II Pl.iun. duas Erv. om. r.), quinto[*](quinta VG.) I; sic et suspiria emendant[*](emendat VGR.) et vomicas.[*](Pl. iun. 38, 10–13. Marc. 16, 75. Pl. iun. 37, 11–13.) esse animal locustae simile sine pennis, quod trixallis[*](trixallis J. -alis (tryx- v) VGRdv. cfr. § 117. 129. troxallis S cum B ex Aeliani n. a. VI 19. -alis H ex indice. tixallis E. tyx- r.) Graece[*](greci V1GE.) vocetur[*](uocatur Erv. a. H.), Latinum nomen[*](nomen om.V1GR1dT.) non habeat[*](habeat nomen dT.), aliqui arbitrantur, nec pauci auctores[*](pauciores (om. auc- tores) Ev. a. H.), hoc esse[*](hos esse qui S cum Gron.) quod[*](triginta R1.) grylli[*](grylli dS. -lus v. grilli rD.) vocentur[*](uocetur v. a. S.) ; ex his xx torreri[*](torreri drv. -rrei E. -rri R. -rrent VG.) iubent[*](ibibent VG.) ac bibi[*](uiui V2E.) e

mulso contra orthopnoeas. sanguinem[*](sangumnemque R (?)v. a. J.) expuentibus cocleae[*](cocleae ll. J. -leis S. om. v.), si[*](si J. om.E. est rv.)[*](marinam aquam R(?)v. a. D.) qui inlotis[*](qui cochleis v. a. S.) protropum infundat vel marina aqua ita[*](an ita de- lendum (vel eas)?) decoquat et in cibo sumat aut si tritae cum testis suis sumantur cum protropo; sic et tussi[*](tussim (-ssi G) emendentur (-dant dT) VGR1dT.) medentur.[*](Pl. iun. 40, 5.) vomicas privatim sanat mel[*](melle E.), in quo apes sint demortuae[*](de- mortuae ll.Pl.iun. H(J). inm- S. em- v (an recte? cfr. § 62).). sanguinem reicientibus pulmo vulturinus vitigineis lignis conbustus , adiecto flore Punici mali ex parte dimidia, item cotoneorum[*](cotoniorum V. -rum ut R1 (item infra).) liliorumque isdem portionibus[*](potionibus VG.), potus mane atque vesperi[*](uesper ter (ten G) rino VG.) e vino, si febres[*](febris (-res E) absit Ev. a. H. an recte?) absint, si minus, ex aqua, in qua cotonea decocta sint.

[*](Pl. iun. 56, 7–12. Marc. 23, 70. (47, ubi agninus scribendum videtur). 48.) Pecudis lien recens magicis praeceptis super dolentem lienem extenditur dicente eo, qui medeatur, lieni se renedium[*](lineis remedium E.) facere. post hoc iubent in pariete dormitorii [*](dormitrio E.) eius tectorio[*](tecto E. -toue v. a. H.) includi[*](includitur et E.) et obsignari[*](obsignare VGR1.) anulo ter[*](ter ll.v(S). terque G.) novies[*](nouiesque Tv. a. G.) eademque[*](eadem- que ego e Pl. iun. earumque (-quae E) VGRE. carmen d(?)v. carmenque D.) dici. caninus si viventi eximatur[*](existimatur (exhi- R) VGR.) et in cibo sumatur, liberat eo vitio[*](eo uitio Erv. euo initio R. euomitio VG. -tu d2in ras.). quidam recentem superinligant. [*](Pl. iun. 56, 13–20. Marc. 23, 62. 64. 50.—(cfr. Diosc. II 68).) alii duum dierum catuli ex aceto scillite[*](scillite S. -tico v. scilite R. -lice VG. in scillito (-ico r) Er. alii d2in ras. cfr. nota ad XXVI 114.) dant ignoranti[*](dant irenanti VGd.) vel irenacei[*](irenantei R1.) lienem, item coclearum cinerem cum semine lini et urticae addito melle, done persanet[*](persanet Erv. -nent rGTf.an per- sanetur cum Pl. iun.?). liberat[*](liberat dTS. eo lib- G. elib- Ev. libera (eo lib- r) r.) et

lacerta viridis viva in olla ante cubiculum dormitorium[*](dormitorii dT.) eius, cui medeatur[*](mediature VG. -deretur E. -detur v. a. H.), suspensa, ut egrediens revertensque attingat manu, cinis e capite bubonis cum unguento, mel, in quo apes sint mortuae[*](mortuae ll.H(J). em- v. inm- S.), araneus et maxime qui lycos[*](licos r. licus R.) vocatur.

[*](Pl. iun. 36, 5. 4. Marc. 24, 10.—Seren. 461–463. Pl. iun. 36, 3.) Upupae cor[*](caro Pl.iun.) lateris doloribus laudatur[*](laudatur Erv. -antur rGT.), coclearum cibus[*](cibus VGR. -bi dT. cinis Erv. cfr. de dictione § 44. 61, de re Marc.) in tisana[*](tisana S. ptis- v(Marc.). tipsana d. tisina E. tisna r. tisibina r.) decoctarum; et per se[*](quae et per se v. a. S.) inlinuntur. canis rabiosi calvariae cinis potioni[*](potio fi VG.om.dT.) inspergitur[*](insuper VG.).—Lumborum dolori stelio[*](stelio drJ. stellio Ev. stelionis r.) transmarinus capite[*](capite—9. 10 decoctus in Erv. om. r.) ablato et intestinis decoctus in vino cum papaveris nigri denarii pondere dimidio eo[*](eo om.R1.) suco[*](sucu V. (et sucus Gesner). an eo delendum et suco post nigri trans- ponendum?) bibitur. lacertae[*](lacertae Rv. -te VG. –ti dED. cfr. § 52. 71. 76. 80. 86. 90. 120. XXIX 129. 136; contra § 36. XVII 266.) virides[*](uiridis V.) decisis pedibus et capite in cibo sumuntur, cocleae III contritae cum testis[*](tres ll.v.) suis atque in vino decoctae cum piperis granis xv.[*](Pl. iun. 42, 22–43, 3. Marc. 25, 45.) aquilae pedes evellunt in aversum a[*](a dv. ac Erin ras. u r.) suffragine[*](sufragine VGR1.) ita, ut dexter[*](dexter dv. -tere V1G.om. r.) dextrae [*](dex- terae R(?)v. a. D.) partis doloribus adalligetur, sinister laevae[*](laeuae v. laeua (leua GE) ll.). multipeda[*](29,136) quoque, quam oniscon[*](oniscon rv. -isquam E. niscon r.) appellavimus, medetur denarii pondere[*](duobus ll.v.) ex vini[*](uino dErv. a. S.) cyathis II pota. vermem terrenum catillo ligneo ante fisso et[*](et om.E.) ferro[*](ferreo E.) vincto inpositum[*](inpositum d2v. -tiuo E. -to r.) aqua excepta perfundere [*](an aqua perfundere et exceptum defodere?) et defodere[*](et fodere VGRd.), unde effoderis, Magi iubent, mox aquam bibere catillo, mire id prodesse ischiadicis[*](sciadicis Er. scid- R. iscidisci VG.) adfirmantes.

[*](cfr. Marc. 27, 31.—Pl. iun. 53, 18. Marc. 27, 78. 75. Pl. iun. 37, 13. 14. Marc. 16, 50. Pl. iun. 53, 20–24. Marc. 27, 79.)