Naturalis Historia
Pliny, the Elder
Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor
[*](Diosc. II 55. Pl. iun. 22, 4–7..—cfr. Marc. 8, 20.) Lanae habent et cum ovis societatem simul fronti inpositae contra epiphoras. non opus est eas in hoc usu radicula esse curatas neque aliud quam candidum ex ovo infundi ac pollinem turis.
Ova per se infuso[*](infusa E.) candido oculis epiphoras cohibent urentesque[*](uren- tesque dv. -tes oue R. -tisque VS. -tis qua Er.) refrigerant—quidam cum croco praeferunt— et pro aqua miscentur[*](miscent v.a. J. (dist. J).) collyriis; infantibus vero contra lippitudines[*](lipitudines V. lipidi- R.), ut vix[*](ut uix ego. cfr. XVI 64. uix ll. v.) aliud, remedio sunt[*](sunt ego. est ll.v.) butyro admixto recenti.[*](Pl. iun. 98, 7. 8. Seren. 761.—Diosc. II 55. Seren. 1043 sqq. Pl. iun. 84, 6–8.—Seren. 1047 sqq. Pl. iun. 84, 4–6.) eadem cum oleo trita ignes sacros leniunt betae foliis superinligatis[*](in- ligatis R.). candido ovorum in oculis et pili reclinantur
Hammoniaco trito admixtoque et vari[*](uarii E. -rices dT. turi V.) in facie[*](fauantiae V.) cum[*](a E.) pineis nucleis ac melle modico[*](modico Erv. mixto r.). ipsa[*](ipse facies illite T.) facies inlita sole non uritur[*](uritur ErS. adu- v. uruntur rT.). ambusta aquis[*](aquis ll. v. an igni? cfr. XXIV 45. (flammis Seren.).) si statim ovo occupentur[*](occipentur V.), pusulas non sentiunt—quidam admiscent farinam hordeaciam et salis[*](falis V.) parum—[*](param V. paruum E. (an recte? sed cfr. § 103. XXIII 41).), ulceribus vero ex ambusto cum candido ovorum tostum hordeum et suillo adipe mire prodest.[*](Pl. iun. 98, 8–10.—§ 42: cfr. Diosc. II 54.—Pl. iun. 22, 7–9.) eadem curatione ad sedis vitia utuntur, infantibus quidem etiam si quid ibi procidat[*](procedat VRf.) ; ad pedum rimas ovorum candido[*](can- dido duorum V.) decocto cum cerussae[*](caerossae V.) denariorum[*](duum ll. G. duorum v.) II pondere, pari spumae argenti, murrae exiguo, dein vino; ad ignem sacrum candido ovorum ternum[*](ternum ego. trinū r. trum E. trium VRS. trito d(?)v. cfr. Pl. iun.) cum amylo[*](amulo VR(E?)D.). aiunt et vulnera candido[*](candida E.) glutinari[*](glutinare VR1.) calculosque pelli.[*](Diosc. II 55. Pl. iun. 38, 2–4.) —Lutea ovorum cocta, ut indurescant, admixto croco modice[*](an modico? cfr. nota ad XXVI 122.), item melle, ex lacte[*](et lacte v.a.S.) mulieris inlita dolores oculorum mitigant[*](mitigatur E.), vel cum rosaceo et mulso lana oculis inposita, vel cum trito[*](con trita E.) apii semine ac polenta in mulso inlita[*](in-lata E.). prodest et tussientibus per se luteum devoratum liquidum ita, ut[*](itaque ut E.) dentibus non attingatur, thoracis destillationibus , faucium scabritiae. privatim contra haemorrhoidas [*](haemorrhoidas d. -dis D. -dum v. emorroidas V2E. haemoro- R. nemo ro- V1.) morsui[*](mor- sui ego. -sum ll.v. cfr. XX 50. an potius morsibus (corruptum in morfuuf)?) inlinitur sorbeturque crudum.[*](Diosc. II 54. cfr. Marc. 27, 51.—Pl. iun. 52, 15–19. Marc. 27, 76.) prodest et[*](et crudum RS. cruenta V.) renibus, vesicae rosionibus[*](uesicae ro- sionibuset p. 383, 2 dist. ego e Pl. iun.om.E.) exulcerationibusque. cruenta excreantibus[*](quinque ll.v.) v ovorum lutea in vini hemina cruda sorbentur , dysintericis cum cinere[*](cum cinere dTfHcum P. ouum (cum r) cineris VR. cum inira E. cum iure v.) putaminis sui et papaveris suco ac vino. dantur coeliacis cum uvae passae pinguis pari[*](pare R.) pondere et malicorii[*](malicorio v.a.H.) per triduum[*](trium ll.v.) aequis portionibus, et alio modo lutea ovorum III, lardi veteris et[*](tribus ll. v.) mellis quadrantibus, vini veteris cyathis III, trita[*](trita om.VR1.) ad crassitudinem mellis et,[*](Pl. iun. 53, 12–14.) cum opus sit, abellanae nucis magnitudine[*](magnitudinis V. fricea E.) ex aqua pota, item ex oleo fricta terna, totis ovis pridie maceratis in aceto; sic et[*](sic et VRdG. sic et in Er. sic et illita v.) lientericis[*](lientericis d(P) H. cfr. Cels. II 1 p. 29. IV 23. lieni. Ericis (-ci E) rT. lienicis v. dysenteri- cis Pl. iun.), sanguinem [*](tribus ll.v.) autem[*](ater (pr autem) E.) reicientibus cum III cyathis musti[*](musti v. mixti ll. Ven.). utuntur isdem ad liventia, si vetustiora sint[*](sunt E.), cum bulbis ac melle. sistunt et menses mulierum cocta et[*](coctae E. -te r.om.R.) e[*](e (ex v) uino dEre corr. D. in uino V2S. in eo ino V1. in eo uino f.) vino pota, inflationes quoque vulvae cruda cum oleo ac[*](ac Ev(D)). aut rTfH.) vino inlita.[*](Pl. iun. 35, 7. 8. 84, 8–11.—§ 46: Pl. iun. 25, 9–11.—Seren. 236.) utilia sunt et cervicis doloribus cum anserino adipe et rosaceo, sedis etiam vitiis indurata igni, ut calore quoque prosint, et condylomatis cum rosaceo; item ambustis durata[*](durata Ev.a.H.) in[*](in ll.Tfv(H). ex G.) aqua, mox in pruna putaminibus exustis, tum[*](cum E.) lutea ex[*](ex Rdv. et r.) rosaceo inlinuntur[*](illinunt d.). fiunt et tota lutea, quae vocant sitista[*](sitista VREv(H). sicista dVen. -ti T. schista (B)C. synchyta P.), cum triduo incubita tolluntur. stomachum dissolutum confirmant [*](duas ll. v.) pulli ovorum cum gallae dimidio ita, ne ante II horas alius cibus sumatur. dant et dysintericis pullos in ipso ovo decoctos admixta vini austeri hemina et pari modo olei polentaeque.—Membrana putamini[*](putaminis R(?)v.a.S. -anei E.) detracta sive crudo sive cocto labrorum[*](labrorum ego. cfr. nota ad XXIV 14. -biorum ll. v (nusquam alibi a Plinio posium).) fissuris medetur, putaminis cinis[*](cibi (pro cinis) E.) in vino potus sanguinis eruptionibus. comburi [*](comburere dT.)[*](id est V.) sine membrana oportet. sic fit et dentifricium. idem cinis et[*](et REv. ciet dT. eum V.) mulierum menses cum murra inlitus[*](halitus VdT. litus R1.) sistit. firmitas putaminum tanta est, ut recta nec vi nec pondere ullo frangantur nec nisi paulum[*](paululum v.a.S. cfr, nota ad XXVIII 133.) inflexa rotunditate.— [*](Seren. 624. Pl. iun. 13, 1. Marc. 4, 5.—Pl. iun. 38, 4–7.—Seren. 297. Pl. iun. 37, 14–16.) Tota[*](tosta T.) ova adiuvant partum cum ruta[*](curata V.) et aneto[*](anetho V,(?)dv.a. S.) et cumino pota e vino. scabiem corporum ac pruritum oleo et cedria[*](cedra VR1d.) mixtis tollunt[*](tolluntur d.), ulcera quoque umida in capite cyclamino admixta. ad[*](ad V1Rdv. ac r.) puris et sanguinis excreationes ovum crudum cum porri sectivi suco parique mensura mellis Graeci calefactum hauritur. dantur et tussientibus cocta et trita cum melle et cruda cum passo oleique pari modo. infunduntur et virilitatis vitiis singula[*](si singula E. singulis V1R1.) cum ternis cyathis passi[*](cyathis passi ego. passi ll. v. passi cyathis C. (an ternis heminis passi?).) amylique[*](amuli- lique V(E?)D.) semuncia a balneis; adversus[*](aduersis V.) ictus serpentium cocta tritaque adiecto nasturtio inlinuntur.— Cibo[*](cibo G. -bos ll.v.) quot[*](quod Vd.) modis iuvent[*](iubent V.), notum est, cum transmeent[*](transmetent E. -mittant v.a. G.) faucium tumorem[*](tu- more E.) calfactuque obiter foveant. nullus est alius cibus, qui in aegritudine[*](aegritudinem E.) alat neque oneret simulque vim[*](uini E. uini usum v.a.G.) potus[*](ac dv.a.S.)[*](cibus VR1.) et cibi habeat.[*](Seren. 488–490. Pl. iun. 53, 14–17.—Seren. 546. Marc. 27, 71.— Marc. 27, 77 (110. 63).) maceratorum in aceto molliri diximus putamen[*](pane Ev.a.H. cfr. ncota ad XXVIII 206. 204.) ; talibus cum farina in panem subactis[*](10,167) coeliaci recreantur. quidam ita resoluta in patinis[*](patenis V.) torrere[*](torreri Rv.a.S. rore E.) utilius putant, quo genere non alvos tantum, sed et menses feminarum sistunt, aut[*](ut V.), si maior sit impetus, cruda cum farina et aqua[*](ex aqua v. a.S. (an recte?).) hauriuntur. et per se Iutea[*](per se luta VR1. psoluta dt.) ex iis[*](ex iis dv. ex (et R) his rS.) decocuntur[*](decocuntur ego.cfr. Marc. -octorum VRTfE. -octa d(?)v.) in aceto, donec indurescant[*](indurescat V1R1d.), iterumque cum trito pipere torrentur[*](torrentur v. -eantur ll.S. (an tofta dantur?).) ad cohibendas alvos.[*](Marc. 27, 39.—27, 53. 107.) fit et dysintericis [*](ut (pro in) V.) remedium singulare[*](singulare ouo om.E.) ovo effuso in fictile[*](fictili nouo re corr.Ev.a.S.) novum eiusdemque ovi mensura, ut paria[*](pariae V.) sint omnia, melle, mox aceto, item oleo confusis crebroque permixtis; quo fuerint ea excellentiora, hoc praesentius remedium erit. alii eadem mensura pro oleo et aceto resinam[*](refinam v. rei unam E. -na Vd. reuin R. -ina r.) adiciunt[*](dicunt Vd.) rubentem vinumque [*](unumque Vd.)[*](dist. sus- tulit S.) ; et alio[*](alio V2Erv. a r.) modo temperant[*](intemperant R.), olei tantum mensura[*](mensuram E.) pari[*](duabus ll.v.) pineique corticis II sexagensimis denarii[*](denarii d. -rie R1. -riae V1. -riorum rv. -ri ac D.), una eius quod[*](quo Ercum ras.)[*](quinque ll.v.) rhum[*](rhum dTfVen.(H). rhuunt V1. rhus v(D). trahi V2Erin ras.) diximus, mellis obolis v simul decoctis[*](decocti E.), ita [*](24,91) ut[*](quattuor ll.v.) cibus alius[*](alius om.VR1S. sed cfr. § 45.) post IIII horas sumatur. torminibus quoque [*](quattuor ll.v.) multi medentur[*](medent V.) ova bina cum alii[*](allii (aliis v) piscis dv.a.H.) spicis IIII una terendo[*](una terrendo VR. uterendo E.) vinique hemina calefaciendo atque ita potui dando[*](potui dando Erv. potando r.). [*](Isid. XII 7, 81.) et, ne quid desit[*](desit ouorum dErv. de estiuorum (aest-V) VR.) ovorum gratiae, candidum ex iis[*](iis v. his ll. C.) admixtum calci vivae[*](uiuae dEv. ut r.) glutinat[*](glutina R. -atur r.) vitri fragmenta; vis vero tanta est, ut lignum perfusum ovo non ardeat ac ne vestis quidem contacta aduratur. de gallinarum autem ovis tantum locuti sumus, cum et reliquarum alitum[*](alitum de ouis anguis restent R.) restent, magnae[*](magne V.) utilitatis[*](utilitatis V.cfr. § 55. -ates rv.), sicut suis locis dicemus.Praeterea est ovorum genus in magna fama Galliarum , omissum Graecis. angues[*](anguis V1R1.) enim[*](enim ego. ea VREv (D). eo d.del.B.) numerose[*](numerose ego. cfr. XXV 167. -ro est VRd. -ro (-rus v) est ouorum Ev. -ro sex D. innumeri aestate C cunm B. an vero inter sese? cfr. X 169.) convoluti [*](conuolutis Vd. con- luti E.) salivis[*](saliuis Rdv. saluis E. ad huius V.) faucium corporumque spumis artifici[*](artifi V1. -ficii (artef- E) V2E.) conplexu glomerant[*](glomerant. urinum ego. cfr. X 166. 158. -rant. uranium D. -rantur in unum d. -rantur (-rant J) annum (/nnum V1. annunt V2. anguinum v) rv.) ; urinum appellatur[*](appellatum R1d. apellantum V1. -tur V2.). Druidae sibilis id dicunt in sublime[*](sublimen V.) iactari sagoque oportere intercipi, ne tellurem attingat; profugere raptorem equo, serpentes enim insequi, donec arceantur[*](arceatur V.) amnis alicuius interventu; experimentum eius esse, si contra aquas fluitet[*](fluuitet V.) vel auro vinctum[*](cinctum v.a. G.) ; atque, ut est Magorum sollertia occultandis fraudibus sagax, certa luna capiendum censent[*](censet E.), tamquam congruere operationem[*](operatione (-tone V) ea VR1.) eam serpentium humani sit arbitrii[*](arbitri RES.). vidi[*](uidi id V2E.) equidem id ovum[*](idoum V.) mali orbiculati[*](orbiculatim Vdv.a.C.) modici[*](modice V.) magnitudine, crusta cartilagineis[*](cartilagineis D. -nis drv. -lagis VR. -iculaginis E.) velut[*](uel V.) acetabulis[*](e tabulis d.) bracchiorum polypi crebris [*](dist. D.) insigne[*](insigni D.). Druidis ad victorias litium ac regum aditus mire laudatur[*](laudantur V2E.), tantae vanitatis, ut habentem id in lite in sinu equitem[*](aequitem E1. -ietem E2. ue quiritem d.) R. e Vocontiis[*](e uo- contiis G. euocantiis E. -tis dr. -tem rf. -catum v.) a[*](a om.VR1d.) divo Claudio principe interemptum non ob[*](ob v. ad Er.om. r.) aliud sciam[*](sciam' dT.). hic tamen conplexus anguium et frugifera[*](frugifera torum E. efferatorum R(?)v.a.S.) eorum concordia[*](concordiae E.) in[*](in om.VRv.a.S(J).) causa videtur esse, quare exterae gentes caduceum in pacis argumentis circumdata effigie anguium[*](anguim V.) fecerint; neque enim cristatos esse in caduceo mos est.
[*](cfr. Plin. X 55. XXXVII 204.) De anserum ovis magnae utilitatis ipsoque ansere dicturi hoc in volumine debemus honorem et Commageno[*](commageno TS. cum magnae V. commagenorum d(?)Ere corr. v.), clarissimae rei. fit ex adipe anserum—alioqui[*](aliqui VRd.) celeberrimi [*](dist. J.) usus, set[*](set ad ego. est ad EG(D). est, at v. est sed in r. sed in rTS.) ad hoc in[*](in om.RT.) Commagene[*](commagine V.) Syriae[*](suriae Vr. susuriae Rd.) parte[*](est ad—parte uncis inclusit D.) —cum cinnamo[*](cinnamomo VRTS. cfr. X 55.), casia, pipere[*](pipere Ev. picere r. uicere R. cicere r.) albo, herba quae Commagene vocatur , obrutis[*](obruis d.) nive vasis, odore iucundo[*](iucunde V. -di E.), utilissimum ad perfrictiones[*](praefictiones E.), convulsiones, caecos aut subitos dolores omniaque[*](omnia (sumpta d) quaeque Vd.), quae acopis[*](acopis dv. -piis VES. -pus R.cfr. § 115. XXIII 89. 157. XXXI 92. 105. XXXII 140. XXXVI 152. Cels. V 24. Scribon. 156. 161. 206 extr. 268 al.) curantur, unguentumque pariter et[*](& Vdv(S). ac R(?) G. om.E.) medicamentum est.[*](cfr. Diosc. II 91 extr.—Plin. XXVIII 153. X 32.) fit et in Syria alio modo, avium adipe[*](adipe auium R(?)v.a.D. auium aut cum d.) curato ut dicemus[*](dicemus ll.v(J). diximus B coll. XXVIII 143.), additis erysisceptro[*](erysi- streptro d. erisceptro V2v.a.B. aerisc- E. ceitro V1. om.R1.), xylobalsamo[*](lyxobalsamo V. lixo- d. lyso- R1.), phoenice[*](foenice V.),[*](134) item tuso[*](item tuso ego e Diosc. tuso item ll.v(D). elate item B e Diosc.) calamo singulorum pondere quod[*](quod S. quid R1. qui rv. an quo sit adips? ) sit adipis[*](adipis in S. -pisci E. -pis cum B. -pis rJ.), in vino bis aut ter subfervefacto[*](sub- feruefacto ego.-tū (ferref- R1) VRdTfH. -tus E. -tis v. cfr. XII 129. XIV 85. 114. XXII 137.). fit[*](fiat V1Rd.) autem hieme, quoniam aestate non glaciat[*](gla- tiat V.) nisi accepta cera. multa praeterea remedia[*](remedia om.R1d.) sunt ex ansere[*](ex misere d. ex imis aere V.de mendo cfr. XXXIV 84 (eximie).), quod miror aeque quam in capris[*](in capris V2ErG(D). pancharis rT. Panchaica (vel in Panchaeis) J coll. § 29 et X 4. in coruis v.), namque anser[*](ansere E. (cum ansere v.a.G).) corvusque ab aestate in autumnum morbo conflictari dicuntur.
De anserum honore, quem meruere Gallorum in Capitolium ascensu[*](capitolio afcenso (acc- d) VR1d.) deprehenso, diximus. eadem de[*](10,51) causa supplicia annua canes pendunt, inter aedem Iuventatis et Summani vivi in furca sabucea[*](sambucea Rd(?) v.a.J.) armo[*](armo VRdT(P)S. arbore rv. -res E.) fixi[*](fixis VR.). sed plura de hoc animali dici cogunt priscorum mores.
[*](Plautus in Saturione ap. Paul. Diac. p. 45, 3.— Seren. 854. Pl. iun. 107, 24.—Cic. de nat. deor. II 50, 126.—) Catulos lactentes[*](lactantes VR.) adeo puros existimabant ad cibum[*](cibus V1. -bos V2.), ut etiam placandis numinibus[*](nominibus V.) hostiarum vice uterentur iis. Genitae Manae[*](genito mane v.a. H.) catulo res divina fit, et in cenis deum etiam[*](etiamnum v.a.D.) nunc ponitur catulina[*](catilina V2. caelina V1. tadina d.). aditialibus[*](aditialibus VRdG. adiicia- B. addital- E. -ita ta- v.a.B. cfr. X 45.) quidem epulis celebrem[*](celebrē v(J). -res ll.S(D).) fuisse Plauti fabulae indicio sunt. sanguine canino contra toxica nihil praestantius[*](praestius V.) putant[*](putant VRdTfH. -atur Ev(D).) ; vomitiones[*](uomi- tione V.) quoque hoc animal monstrasse homini videtur, et alios usus ex eo mire laudatos[*](laudatus V.) referemus suis locis. nunc ad institutum[*](institutum R.cfr. IV 91. -utis V. -uti fS. statutum d(?)Ev(D). (an potius instituti operis? cfr. XXXV 15. 29. 53. XXXII 1. II 55. 118).) ordinem pergemus.
[*](Pl. iun. 111, 3. 4.) Adversus serpentium ictus[*](hictus rin ras.) efficacia habentur fimum pecudis recens in vino decoctum inlitumque, mures dissecti inpositi[*](et impositi d(?)v.a.S.). quorum natura non est spernenda, praecipue[*](praecipua V.) in adsensu[*](adsensu VG(S). -sus E. adfcensu Rd(?)v(H).) siderum, ut diximus, cum lunae[*](lumine lunae Ev.a.S(D).) lumine fibrarum[*](fibratum V.)[*](11,96) numero crescente atque decrescente. tradunt Magi iocinere muris dato[*](dato dv. -tur VR. -ti E.) porcis in fico sequi dantem id animal[*](si qui tantem id animali E.), in homine quoque similiter valere, sed resolvi[*](solui V1R1T.an resolui uim? cfr. XXVII 144. XXVIII 82. 116. XXIV 24.) cyatho olei poto.
[*](Isid. XII 3, 3.—Aristot. h. a. IX 6 extr.—Cicero in Admirandorum libro (?). cfr. Plaut. Stich. III 2, 43.—Pl. iun. 108, 1. Diosc. II 27. περὶ ἰοβ. 19 extr. Nicand. ther. 689.) Mustelarum duo genera; alterum silvestre, distans[*](distans VdTf(P)H. -trans R. -tant Ev(D). cft. Isid.) magnitudine, Graeci vocant ictidas. harum fel contra aspidas dicitur efficax, cetero venenum. haec autem, quae in domibus nostris oberrat et[*](et om.VR1.) catulos suos, ut auctor est Cicero, cottidie transfert mutatque sedem, serpentes persequitur . ex ea inveterata sale denari pondus in[*](in om.E.an in uini? cfr. Diosc.) cyathis III[*](tribus ll. v.) datur[*](datus E. -tis r.) percussis[*](percussus E.) aut ventriculus coriandro fartus[*](faftus E. partus d.) inveteratusque [*](inueteratusque Ev(D). cfr. Diosc. -atus rS.) et in vino potus, et catulus[*](et catulus Erv. cfr. § 104. et catulū r. e catulo J. ex catulis D.) mustelae etiam efficacius[*](etiam efficacius om.E.).
[*](Diosc. II 36. eupor. II 120.—§ 62: cfr. Plin. XXXII 124.—Colum. VI 18, 2. Geop. XIII 17. Marc. 16, 95. Diosc. II 36. Geop. XVI 19.) Quaedam pudenda dictu tanta auctorum adseveratione commendantur, ut praeterire[*](prae- teriri d.) fas non sit, siquidem illa concordia rerum aut repugnantia medicinae gignuntur, veluti cimicum, animalis foedissimi et dictu quoque fastidiendi , natura contra[*](contra om.V1R1.) serpentium morsus et praecipue aspidum valere dicitur, item contra venena omnia, argumento, quod dicant[*](dicant VRdTfH. -cunt Ev(D). cfr. § 63 et CFW Müller p. 6.) gallinas, quo die ederint[*](id ederint d(?)v.a.S. deerit E.), non interfici ab aspide, carnesque[*](carnesque RdTfH. -nisque V(?)S. -nes quo- que Ev(D).) earum percussis plurimum prodesse. ex iis[*](iis v. his ll. C.), quae[*](qui V.) tradunt, humanissimum est inlinere[*](illinire Rd(?)G.) morsibus cum sanguine testudinis, item suffitu[*](suffito R.) eorum abigere[*](ab om.VR1TS.) sanguisugas [*](dist. H.) adhaerentes haustasque ab animalibus restinguere in potu datis[*](datis dTEr(P)S. -tas r. -tos v.). quamquam et oculos[*](quam ab oculis E.) quidam his[*](his (iis v) inungunt Ev(J). in his ung- r. his ung- S.) inungunt
tritis cum[*](tritis cum Ev. contritis (-istis R1) rTf.) sale et lacte[*](e lacte f.) mulierum auresque cum melle et rosaceo admixtis. eos, qui agrestes sint et in malva nascantur, crematos, cinere permixto rosaceo, infundunt[*](infunduntur E.) auribus[*](uomine E. -icae v.a.S.).[*](Marc. 17, 34. Seren. 899. 921. Diosc. II 36.—Seren. 1003. Pl. iun. 91, 6–8. Diosc. eupor. II 120.) cetera, quae de his[*](iis v.a.H.) tradunt vomitionum et quartanarum remedia aliorumque morborum, quamquam ovo aut cera aut faba inclusos[*](inclusus V.) censeant devorandos, falsa nec referenda arbitror. lethargi[*](et argi V1d. & ar R1.) tantum[*](tamen (pro tantum) v.a.S.) medicinae cum argumento adhibent, quoniam vincatur aspidum somnifica vis[*](ui Vd.), septenos in[*](in om.Ev.a. H.) cyatho aquae dantes, puerilibus annis quaternos .[*](Diosc. II 36. Marc. 26,101.—Florentinus ap. Geop. XIII 14, 7.) et in stranguria[*](istran- guiriae V. stranguriae [fistulaeque] v.a. H.) fistulae inposuere[*](inpuere E.). adeo nihil parens illa rerum omnium sine ingentibus causis genuit. quin et adalligatos[*](alligatos VR1fS.) laevo bracchio binos lana subrepta[*](subrecta VdE.) pastoribus resistere nocturnis febribus prodiderunt, diurnis in russeo[*](russeo VRS. ruiss- E. roseo dTfH. -saceo v. cfr. XXI 166. XXX 99.) panno[*](panne E.). rursus his adversatur scolopendra suffituque enecat[*](necat d(?)Ev.a.S.).[*](Nicand. ther. 189. Pl. iun. 112, 20–22.—cfr. Plin. XXVIII 67. Diosc. II 99. eupor. II 115. Seren. 843. Pl. iun. 112, 9–11.) Aspides percussos[*](percussos Ev. -ssus r. -sso r.) torpore et somno necant, omnium serpentium minime sanabiles. sed venenum earum, si sanguinem[*](sanguinem dG. -ne VR. -gui E. -guis v.) attigit[*](atti- git ego cum vet. Dal. -ingit ll.v.) aut recens vulnus, statim interemit[*](interimit dv.a.J. cfr. XI 56. 90. 280. XXXII 14 al. (B1sic nbique); contra § 74. VI 91. XXIV 174. XXV 101.) ; si[*](si VTfS. s; dom. rv.) inveteratum ulcus, tardius. de cetero potum quantalibet [*](quantumlibet E.) copia non nocet[*](cop???lanum nocet d.), non enim[*](non est enim R(?)G.) est tabifica vis[*](bis VE.) ; itaque
occisa morsu earum animalia cibis innoxia sunt. cunctarer[*](cunctare E.) in[*](uarronem scirem v.a.S.) proferendo ex iis[*](iis v.his ll. C.) remedio, ni[*](ni om.Er. nisi dv.a.S.) M. Varro LXXXIII vitae anno prodidisset[*](prodidisset TS. -sse rv.) aspidum ictus efficacissime sanari[*](sanari VdTf(P) H. de basilisco sanari R. curari Ev.) hausta a percussis ipsorum urina.[*](cfr. Plin. VIII 78. Isid. XII 4, 6.) Basilisci, quem etiam serpentes[*](serpen- tis V.) ipsae[*](ipsae V1fH. -si V2dErv. ef R.) fugiunt alias[*](alios v.a. H.) olfactu necantem[*](necantes d.), qui hominem, vel si aspiciat[*](aspiciant V2. -ciunt V1R1.) tantum , dicitur interemere[*](interemere VJ. interim- rv(D). cfr. § 65.), sanguinem Magi miris laudibus celebrant[*](caelebrari V.) : coeuntem picis modo et colore[*](calore R1dT. -rem V.), dilutum cinnabari clariorem fieri. attribuunt[*](attribuunt S. aut tri- VR. aut attri- d. tri- Ev.) ei[*](ei VdD. et Ere corr. ei et v.) successus petitionum[*](potitionem E.) a[*](a om.E.) potestatibus et a diis[*](a diis (dis RS) etiam REv. additis etiam d. additi sed iam V.) etiam precum, morborum remedia [*](media V1R1.), veneficiorum[*](beneficiorum v.a.G.) amuleta[*](amuleta G. maluieta Vd. mau- R1. manu- r. mu- nere v.). quidam et[*](quidam et ego. -dem ad E. -dam id rv.) Saturni sanguinem appellant.
[*](cfr. Lucani Phars. IX 725. Isid. XII 4, 5.) Draco non habet venena. caput eius limini[*](limina V. lum- R1.) ianuarum subditum propitiatis[*](proprietatis VRd.) adoratione diis fortunatam domum facere promittitur, oculis eius inveteratis et cum melle tritis inunctos[*](iunctus V. uint- R1.) non expavescere[*](pauescere Ev.a.S.) ad nocturnas imagines etiam pavidos, cordis pingue[*](pingui E.) in pelle dorcadum nervis cervinis adalligatum[*](alligatum d. ali- R1.) in lacerto conferre iudiciorum victoriae plurimum[*](plurimum ego et dist. primum ll.v. de spondylo cfr. XXXII 116. 60. 154, de verbo conferendi XXV 133. XIX 182. XXII 102. XXXIV 65. 96. XXXV 58. 79; XXIII 139. 150. 156. XI 27. XIX 134. XX 37. 261. XXII 83; XI 238. XIX 48. (XXXV 175); XIX 1. XX 54. XXIX 13, de mendo XXXVII 54. | potestatum Rd(?)v.a. J. cfr. nota ad XXVIII 59.), spondylum aditus potestatium
mulcere[*](mulceret d. ulcere// V.), dentes eius inligatos[*](alligatos VR1d.) pellibus caprearum[*](capraearum V. -rerum E1. -rarum E2.) cervinis nervis mites praestare dominos potestatesque exorabiles. sed super omnia est compositio, qua invictos[*](uinctos R1.) faciunt Magorum mendacia: cauda draconis et capite, pilis leonis e fronte et medulla eiusdem, equi victoris spuma, canis ungue[*](ungues E. -uibus R (?)v.a.S.) adalligatis[*](adalligans Vd.om.R1.) cervino corio nervisque cervi alternatis et dorcadis. quae coarguisse[*](arguisse dEv.a.H.) non minus referet[*](referet D cum Gron. -fert dv. -ferret VR. regeret E.) quam contra[*](contra Vcum ras.Ev(S). -raria rTfH.) serpentes[*](serpentes dErv(D). -tis VRfS. -tibus H.) remedia demonstrasse, quoniam et[*](et om.Ev.a.S.) haec illorum[*](illorum ego. mo- rum VRH. morborum dEv. magorum D.) veneficia[*](ueneficia VRdC cum B. ben- Ev(D).) sunt. draconum adipem venenata fugiunt, item, si uratur[*](si uratur VRH. iurature d. uira- T. uirus v.) ichneumonum; fugiunt[*](item-fugiunt om.E.)[*](fugiunt om. v.a.H.) et urticis[*](urticis (uricis Vf. urcis E) tritis ll.TfH. cutis cinere v.) tritis in aceto perunctos[*](perunctis VR.).[*](Seren. 828. Pl. iun. 111, 4–6.) Viperae[*](uipera V.) caput inpositum, vel alterius quam quae[*](quamque E. quemque V.) percusserit, sine fine prodest, item si quis ipsam eam in vapore baculo[*](uaculos E.) sustineat[*](sustineant V2. -nea V1. usus tineant E.) —aiunt enim recanere[*](recanere coni. S auctore H ex XXVIII 19. praec- ll.TH. prae- cauere G. futura praecinere v.) —, item si quis exustae eiusdem[*](eius R(?)Ev.a.S.) cinerem[*](cine- rem v. -re ll. J. cfr. CFW Müller p. 26.) inlinat. reverti autem ad percussum serpentem[*](serpentem VRdv(S). -tium E. -tes C.) necessitate[*](necessitatem E.) naturae Nigidius auctor est. caput quidam[*](quidam VTE. -dem r(?)B. quid v.) dissecant scite[*](scite VTE. scythae r(?)v.) inter aures ad eximendum[*](exhimendum V. eximen E.) lapillum, quem aiunt ab ea devorari territa; alii ipso toto capite utuntur.[*](Isid. XII 4, 11. (cfr. Diosc. II 18). Galen. de antid. I 6. 8. 15. ther. 13.) fiunt ex vipera pastilli, qui
theriaci vocantur a Graecis, ternis[*](quaternis T(?)C cum B coil. § 121.) digitis mensura[*](mensura ego. cfr. nota de pondere ad XXVI 28. -rae TfS coll. § 121. -re VF. -ren R. -rent'r.om.d(?)v. deEnon constat.) utrimque [*](utrimque dTfrv. tur imque F. tur inque (i//que V1) VR.deEnon con- stat.) amputatis exemptisque interaneis et livore spinae adhaerente, reliquo corpore in patina ex aqua et aneto[*](aneto REVen.(S). -tho r(?)v.) discocto spinisque exemptis et addita similagine atque ita in umbra siccatis pastillis, quibus ad multa medicamenta utuntur. significandum videtur[*](uidetur opera E.) e vipera tantum hoc fieri. quidam purgatae ut supra dictum est adipem cum olei sextario[*](sexario E. sextaria V1R.) decocunt[*](decocant V.) ad dimidias; ex eo, cum opus sit, ternis stillis additis in oleum perunguntur[*](perungun- tur V2rv. -guentur E. -guitur V1d. -gitur R.), ut omnes bestiae[*](uestigiae V1d. -gia R.del.r (in marg. al.... reliquis abscisis).) fugiant[*](effu- giant r. effuant R.) eos.[*](Pl. iun. 110, 3. 4.) Praeterea constat contra omnium[*](omnium serpentium Rdv.a.D.) ictus quamvis insanabiles ipsarum serpentium[*](serpentium om.(V?)SJ.) exta inposita auxiliari[*](auxiliari—), eosque, qui aliquando viperae iecur coctum hauserint, numquam postea[*](postea om.V1R1d(T?).) feriri[*](negant feriri dT.) a serpente. neque anguis venenatus [*](sed Ev.a.S.) est nisi per mensem[*](mensem R(?)v. -se VE. -ses dT. (an primo mense?).) luna instigatus, et prodest[*](prodest V2dTv. -deest V1. -dēē R. pio deest E.) vivus conprehensus et[*](et dEv. est et r.) in aqua contusus, si foveantur ita morsus.[*](cfr. Plin. X 137 (Gell. X 12, 7).—cfr. Livii per. XI.—Nicand. ther. 414. Isid. XII 4, 22.) quin et inesse ei[*](ei v. et RFE.inVras. om.d.) remedia multa creduntur[*](crederentur VR1d.), ut digeremus[*](digeremus VRdTfH. cfr. § 37. dicer- E. -cemus v.), et ideo Aesculapio dicatur. Democritus quidem monstra[*](monstrat v.a.G.) quaedam[*](quaedam om.VR1T.) ex his[*](ex his (iis v) ll.C. an et hic?) confingit[*](confingit dT(P)J. cfr. XXXVII 195. -igit V1R1. -icit rG. -ici v. aliter XXXIV 108. XII 77. de mendo cfr. § 24.), ut possint avium
sermones intellegi. anguis[*](anguis H. -guaes F2. -guae VR. -gue dTr.om.E. atqui anguis v. an angue deuorato. anguis?) Aesculapius Epidauro Romam advectus est vulgoque pascitur[*](pafcitur R(?)v. parc- rT.) et in domibus, ac nisi incendiis [*](incendii d. -di V.) semina exurerentur[*](exurentur V.), non esset fecunditati[*](fecun- dita deorum V1R1.) eorum resistere[*](dist. ego cum man. Dal.) in orbe[*](orbem E. urbe TP. (an in urbe. terrestrium cet.?).) terrarum. pulcherrimum anguium genus est quod[*](et quod T. quod v.a.H.) et in aqua vivit; hydri vocantur, nullo[*](nulli R. -llis dv.a.S.) serpentium inferiores veneno. horum iecur servatum [adversus[*](uncos ego posui. (an vero nec aliud aduersius, ut XXXII 35?).) ] percusso[*](percusso ego. cfr. § 84. -ssos ll.v.) ab iis[*](iis v. his ll.C.) auxilium est[*](aua illum est (supra scripto uel habile) V.).[*](cfr. Plin. XXVIII 117.) —Scorpio[*](scorpion d.) tritus[*](tricus E.) stelionum[*](telli- num E. stellionum rv.a.J (ut infra ubique).) veneno adversatur. fit enim e[*](e ego. et VR. et e dv. et ex r. ex ED.) stelionibus[*](telionibus E.) malum medicamentum ; nam cum inmortuus est vino[*](an in uino? cfr. § 128. contra VII 138.), faciem eorum, qui biberint[*](biberit VE.), lentigine[*](lenti- ginem VdE.(an recte, ut sit faciei scribendum? cfr. XXII 146. XXIII 124).) obducit. ob[*](ab d.) hoc in unguento necant eum insidiantes paelicum[*](paelicum ego. cfr. X 235 extr. pelicum ED. -cu///m V. -cuam d. pellicum rv. om.E.) formae. remedium est ovi luteum et mel ac[*](ag R1.) nitrum[*](nitum VR1.). fel stelionum tritum in aqua mustelas congregare dicitur.[*](cfr. Plin. II 155 extr. Isid. XII 4, 36.)[*](cfr. Theophr. de igne § 60.—cfr. Plin. X 188. Seren. 104.—Aelian. n. a. IX 28.) Inter omnia venenata salamandrae scelus maximum est. cetera enim singulos feriunt, nec plures pariter interimunt[*](interemunt J.), ut omittam, quod perire conscientia dicuntur homine percusso neque amplius admitti[*](amitti E.) a[*](a D. ad ll.v.) Terra[*](terra VD. -as Erv. -am RdT.) ; salamandra [*](sala- mandrae E.) populos pariter necare[*](enecare dT.) inprovidos[*](inprouidus Vf.) potest. nam si arbori[*](arbori rv. -ris V2E. -res rf.) inrepsit, omnia poma inficit veneno et eos, qui
ederint, necat frigida vi[*](ni (om. hil aconito—2 pidis) R.), nihil aconito distans; quin immo si[*](si del. J.) contacto ab ea[*](ea dv. eo VE.) ligno, lapidi[*](lapidi ego. uel pidis V1d. uel pedis ED. -de v. uel lapidi si J.) crusta[*](crista V1RD.) panis inponatur[*](inponatur ego. inuocatur R1E. incoc- rv. sed locus nondum sanatus.), idem veneficium[*](id enim beneficium E.) est vel si[*](est uel si R(?)v(D). est uel E. et si rTfJ.) in puteum cadat, quippe cum saliva[*](saliuas E.) eius[*](eius in dT.) quacumque[*](quaquamque R.) parte corporis, vel in pede imo, respersa[*](imo res aspsa d. et mores (umores V2) apersa V.) omnis in toto corpore defluat pilus. tamen talis ac tanti[*](tanta E. -ta uis v.a.H.) veneni a quibusdam animalium, ut subus, manditur [*](conditur V2r. -tor R.) dominante[*](domante G Dal. cur seqq. iunxit D.) eadem illa rerum dissidentia.[*](cfr. Plin. XXIX 92 extr. X 188. schol. Nicand. alex. 537.—Diosc. II 67.) venenum eius restingui primum omnium ab iis[*](iis v. his ll. C.), quae vescantur illa[*](illa ex his (iis S) H.), verisimile est, ex iis[*](ex iis (his J) uero J. ex (del. v) his uero simile est (-lia sunt Tv) VRdTv.a.G. om.EG.) vero, quae produntur[*](produntur VRdv(H). -dantur EG. proba- D cum Gron.), cantharidum potu[*](potu v. -tū ll.) aut lacerta in cibo[*](cibos d.) sumpta. cetera adversantia diximus dicemusque suis locis. ex ipsa quae Magi tradunt contra incendia, quoniam ignes sola animalium extinguat, si[*](si dErv. sint RF.inVras.) forent vera, iam esset[*](esse VEVen.) experta Roma[*](romae V2. rofa E.). Sextius venerem accendi cibo earum[*](parum VR1d.), si detractis interaneis et pedibus et capite in melle serventur, tradit negatque restingui ignem[*](igni VR1. his VRED.) ab iis.[*](Aelian. n. a. I 45. Seren. 858. Pl. iun. 110, 1.—Seren. 848. Pl. iun. 110, 6. 7.) E volucribus in auxilio[*](auxilio Ev. -lium rTf(P) H.) contra serpentes primus[*](primus V1f. -mum V2TEv(D). -mi (=-m;?) RdH.)[*](que ego. quoque ll. v.) vultur[*](uultur est V2Erv. -reis RF. -re//s V1. -res dTH.) est, adnotatumque[*](adnotatum V2rG. -atu// V1. -atur RdF. -andum Ev.) minus virium esse nigris[*](an nigri?). pinnarum
ex alis[*](alis ego. cfr. Seren. his ll. C. iis v.) nidore, si urantur[*](iurantur (om. si) E.), fugari eas dicunt, item cor eius alitis habentes tutos esse ab impetu non solum serpentium, sed etiam ferarum latronumque et regum ira.[*](Nigidius de anim. II apud Gell. VI 9, 5. Celsus V 27, 3. Pl. iun. 111, 6–9. Diosc. II 52. 53. Petrichus ap. schol. Nicand. ther. 557.) Carnibus gallinaceorum ita, ut tepebunt avulsae, adpositis venena serpentium domantur, item cerebro in vino poto. Parthi gallinae malunt[*](malum V.) cerebrum plagis inponere . ius quoque ex iis[*](iis v. his ll. C.) potum praeclare medetur, et in multis aliis usibus mirabile. pantherae, leones[*](leonis ED. -nesque d(?)v.a.S.) non attingunt perunctos eo[*](eos E.), praecipue si et alium fuerit incoctum .[*](Diosc. II 53. (cfr. Plin. XXX 57). Seren. 893. 894.) alvum solvit validius e vetere gallinaceo, prodest et contra longinquas febres et torpentibus membris tremulisque et articulariis morbis et[*](morbis et Ev(D). -bis in rTfH.) capitis doloribus, epiphoris , inflationibus[*](inflacionibus V. inflammatio- Ev.a.B.), fastidiis[*](fastidiis—), incipiente[*](incipienti v.a.H. (an recte?).) tenesmo, iocineri, renibus[*](renibus om.VR1.), vesicae, contra cruditates[*](cruditatis VRfJ.), suspiria.[*](Diosc. II 53.) itaque etiam faciendi eius extant praecepta: efficacius[*](efficacius VTED. -us enim r(?)v.) coci cum[*](coci cum V1ED. coti cum V2. coctu R. coqui cum T(P)S. cocti cum d(?)v.) olere marino aut cybio[*](cybio ll. v. cnico coni. H e Diosc.) aut cappari aut apio[*](appio V.) aut herba Mercuriali [*](mercurii alii E.)[*](tribus ll.v.), polypodio[*](uel (aut v) polypodio dv.a.S.) aut[*](aut (pro ad) VRd.) aneto, utilissime autem in congiis III aquae[*](atq; R.)[*](tres V2dEv. res r.) ad III heminas cum[*](cum om.VR1.) supra dictis herbis et refrigeratum sub diu dari, tempestivius[*](tempestiuius vet. Dal. -tiuis ll. v. an -tiue si? cfr. XXII 102. XXVI 14.) antecedente vomitione. non praeteribo miraculum, quamquam ad medicinam non pertinens: si auro liquescenti[*](relinquescenti (///linq- V1. reliq- T) V1R1T.) gallinarum membra misceantur , consumunt id in se; ita hoc venenum auri est.
at[*](ad VD.) gallinacei ipsi[*](gallinaceis ipsis Erv.a.S.) circulo e ramentis[*](ramentis Brot. ex ed. princ. -ti dT. sarmentis rv.) addito in collum non canunt.Auxiliatur contra serpentes et columbarum caro recens concerpta[*](correpta R1. con- cepta Lugd. Dal.) et hirundinum, bubonis pedes usti cum plumbagine[*](plumbagine B coll. XXV 155. pulba- Vd. bulba- R1f. pulpa- Ev. corr.rperiit margine absciso.) herba. nec omittam in hac quoque alite[*](alite—) exemplum magicae[*](magicae [quoque] om.E.)[*](magicae v. -icae quoque (tamen T) VRdT.) vanitatis, quippe praeter reliqua[*](reliquas V1R1.) portentosa[*](portentosa om.V1. a R1.) mendacia[*](emendacia V1. mendicia R. medicina E.) cor eius inpositum mammae mulieris dormientis sinistrae tradunt efficere, ut omnia secreta pronuntiet; praeterea in pugnam ferentes[*](ferentes v. -tis ll.S.) id[*](id VRdTfS. idem Erv.) fortiores[*](fortiores Ev(D). -tes rTfH.) fieri. eiusdem ovo[*](euuo R1. an ex ouo (vel ex eiusdem)?) ad[*](ut (pro ad) R.) capillum remedia demonstrant[*](demonstrat Rd(?)H.). quis enim[*](autem (pro enim) v.a.D.), quaeso, ovum bubonis umquam visere[*](uifere VdTES. uidere R(?)v. cfr. IX 69. X 86. XI 89. 262. XVI 242.. II 209. V 45 al.) potuit, cum[*](quam E. cum tamen v.a.G.) ipsam avem vidisse prodigium sit? quis[*](quis om.E.) utique experiri et praecipue in capillo? sanguine quidem pulli bubonis etiam crispari capillum promittunt. cuius generis prope videri possint quae tradunt et de vespertilione[*](uespertilioni V. -onis E.), si[*](sit et d.) ter circumlatus domui vivus super[*](super ego. per ll.v.) fenestram[*](fenestras V.) inverso capite adfigatur[*](ad- figatur (affi- T) ego. cfr. XXXII 44. adfiguratur (at fig- d) VRdf. infigatur Erv.), amuletum esse, privatimque ovilibus circumlatum[*](circumlatum Ev(D). -mraptum rTfH.) totiens et pedibus suspensum[*](suspensum VRdTfH. -sum suum (e dittogr. natum) E. -sum sursum (susum D) v.) super limen[*](super limen ego. cfr. § 95. XXVI 121. XXXI 131. XIX 115. XXXIII 122. (XXX 51. XXVII 142. IX 151). super limine ll. D. in superlimine fS. -nari v. in supero limine H cum Gron. coll. XXXII 44.). sanguinem quoque eius cum carduo contra serpentium ictus inter praecipua laudant.
[*](cfr. Aristot. h. an. V 27. schol. Nicand. ther. 715.) Phalangium est Italiae ignotum et plurium[*](pilurium V.) generum : unum simile formicae, sed multo maius[*](malus V.), rufo capite, reliqua parte corporis nigra[*](nigris E.), albis guttis[*](guttis om.R1. intercursantibus respersum (om.dH) guttis d(?)v.a.S.). acerbior huius quam vespae ictus. vivit[*](ui- uit dv. uiui r.) maxime circa furnos et molas. in remedio est, si quis eiusdem generis alterum percusso ostendat[*](dist. P.), et ad hoc servantur mortui. inveniuntur[*](cum mortui inueniuntur v.a.(P)H.) et cortices eorum, qui triti[*](qui triti VRdT(P) H. cotriti E. contr- v. (an mortui. auxiliantur et—contriti et poti. medentur mustelae cet.?).) et poti medentur; mustelae[*](et mustelae v.a.S.)[*](mustelae—) catuli[*](60) ut[*](ut diximus supra v.) supra[*](supra del. D cum U 641. sed cfr. Müller emend. V 4.).[*](cfr. Diosc. II 68. schol. Nicand. ther. 734.) aeque phalangion Graeci vocant inter genera araneorum, sed distingunt lupi nomine[*](sed—nomine om.V1R1d.). tertium genus est eodem phalangi[*](eorum phalangion E.) nomine araneus lanuginosus, grandissimo capite, quo dissecto inveniri intus[*](ictus V1R1.) dicuntur[*](dicunt R.) vermiculi duo adalligatique mulieribus pelle cervina ante solis ortum praestare, ne[*](ne om.E.) concipiant, ut Caecilius in commentariis reliquit. vis ea annua est. quam solam ex omni atocio[*](atocio B. -ito E. -ita r. atacito Vd. tac- v. adaceto R.) dixisse fas sit, quoniam aliquarum fecunditas plena liberis tali venia indiget.[*](Nicand. ther. 716. 725. 729.) vocatur et rhox acino[*](rhox acino D cum U 642 e Nicand. rhacino E. rachino Vd. -na v.a.B. raci- R. rhagio (-ion C) acino B.) nigro similis, ore minimo sub alvo[*](subalbo VfEv.a.B.), pedibus brevissimis tamquam inperfectis[*](inperfecti V.). dolor a morsu[*](mosi E.) eius qualis a scorpione , urina[*](urinae V2. ure V1R1.) similis aranei[*](aranei U 642. -neis ll.v. cfr. § 132, de mendo § 88.) textis. idem erat asterion[*](asterion B e Nicand. -rtion Vd. -rcion R. ascertion E. asiortion v.), nisi distingueretur virgulis albis; huius morsus genua labefactat [*](labefacit dT.). peior utroque est caeruleus, lanugine nigra, caliginem
concitans et vomitus araneosos. etiamnum deterior a crabrone pinna[*](pinna v. -nnae E. -nnas (pen- R) VR. pennis dT.) tantum differens; hic et ad maciem perducit .[*](Nicand. ther. 747.) myrmecion, formicae similis capite[*](capitis VR1.), alvo[*](aluū V1f. albo E.) nigra[*](nigram E.), guttis[*](gat//is V1. gatus R1.) albis distinguentibus, vesparum dolore[*](dolorem dr. -rū R.) torquet. tetragnathii[*](tetragnathii B ex Aetio. -gnanti Er. -gantii v. -gnanthi hi (i V2) V. -gnenti hi R. -granti hii d.) duo genera habent: peior medium caput distinguente linea alba et transversum[*](transuersum VTfEv (S). -effū R. -ersa d(?) C. cfr. § 94.) altera; hic oris[*](oris rv. oras V2E. pras/// V1. praesta Rd1. -tat d2. anpraesentem? cfr. § 50. XVI 51. XXVIII 106. 53 al.) tumorem[*](tuorem R1.) facit. at[*](ad V.) cinereus[*](cinereus dv. -reas Er. -reos R. -re hos V.) posteriore parte candicans lentior, minime autem noxius eodem colore qui telas[*](talas R.) muscis in parietibus latissime pandit.[*](Seren. 877. Pl. iun. 109, 18. 19. 20. 4. 5.) contra omnium morsus remedio[*](remedium Ev.a.H.) est gallinaceum [*](gallina- ceum d(?)Erv. -ceorum rTfS. cfr. § 100. 101. XXX 81. 108. VIII 152 al.) cerebrum cum piperis exiguo potum in posca, item formicae[*](quinque ll. v.) v potae, pecudum fimi cinis inlitus[*](illitus dv.a.S. intus VR1.) ex aceto et ipsi aranei[*](araneis VR.) quicumque in oleo putrefacti.Muris aranei morsus sanatur coagulo[*](quagulo V1.) agni e vino[*](agni e uino ego e Pl. iun. agne uino r. ageuino E. anguino Vd. a////uino R. agnino in uino v. agnino D.) poto[*](potu VR.), ungulae arietinae cinere[*](cinere dv. -rem VR. -res Er.) cum melle, mustelae catulo ut in serpentibus dictum est. si[*](si om.d.) iumenta momorderit[*](mordeat E.), mus recens[*](mundo re- cens E.an mus dissectus? cfr. (§ 91). XXX 76. 122.)[*](60) cum sale inponitur aut fel vespertilionis ex aceto. [*](Diosc. II 73. περὶ ἰοβ. 26. eupor. II 123. Colum. VI 17, 5. Veget. V 81, 1. Pl. iun. 109, 5. 6.—Seren. 880. Pl. iun. 109, 6. 7. 2. Marc. 15, 47. Aelian. n. a. II 37.) et ipse mus araneus contra se remedio[*](remedium RfH.) est divulsus inposits . nam si praegnans[*](praegnas EJ. -nantem V2.) momordit[*](mo- mordit om.V1R1.), protinus dissilit.
ptimum, si is[*](si is Tv(S). si his VRd. nisi Er. si G.) inponatur, qui momorderit, sed et alios ad hunc usum servant in oleo aut luto circumlitos. est et[*](est et v(D). est EH. et r. (an est contra—remedio et erra?).) contra morsum eius remedio terra ex orbita; ferunt enim non transiri[*](transire V.) ab eo orbitam torpore quodam naturae.[*](cfr. Plin. XXIX 73. XI 90.—Aelian. n. a. VI 22. Isid. XII 4, 38. Scribon. 164. Geop. XIII 9, 7.—cfr. Diosc. eupor. II 122.—Hesych. s. v. κωλώτης.) Scorpionibus contrarius maxime invicem stelio traditur, ut[*](ut Ev. om. r.) visu quoque pavorem iis[*](iis dv. his rD.) adferat et torporem frigidi sudoris. itaque in oleo putrefaciunt eum et ita[*](ita VRS. in ea E. ita ea (eo v) d(?)G.) vulnera perungunt. quidam[*](an quidam in (vel cum)?) oleo illo[*](illos R.) spumam argenteam decocunt ad[*](ad om.d.) emplastri genus atque ita inlinunt. hunc Graeci coloten[*](colitens E.) vocant et ascalaboten[*](ascalabonte (-bunt te R1) nec VR1d.) et galeoten[*](caleoten V. ale- R1.) ; in Italia non nascitur. est enim hic plenus lentigine[*](an len- tiginis?), stridoris acerbi et araneis[*](araneis D cum U 644 coll. Aristot. h. a. IX 1 (sed post uescitur). herba vet. Dal. uermibus coni. J. (an illis sc. scorpionibus?).) vescitur, quae omnia[*](omnia a d(?)v. sed cfr. XXII 153.) nostris stelionibus aliena sunt.
[*](Diosc. II 69. 74. eupor. II 122. περὶ ἰοβ. 23. Celsus V 27, 5. Seren. 867 seqq. cfr. Geop. XIII 9, 4.—Isid. XII 5, 4.) Prodest et gallinarum fimi cinis inlitus[*](inlinitus VfS.), draconis 15 iocur, lacerta divulsa, mus divulsus, scorpio ipse suae plagae inpositus aut assus[*](arsus R.) in cibo[*](cibos Rd.) sumptus aut potus[*](aut potus dEv. adpositus r.) in[*](in om.Vd.) meri[*](duobus ll.v. tribus T.) cyathis II. proprium est[*](et (pro est) VdT.) scorpionum quod manus palmam non feriunt, nec visi[*](uisi Müller emend. V 5. nisi ll. v.) pilos[*](pi- losa JD.) attingere[*](attigere d(?)B.). lapillus qualiscumque ab ea parte, qua[*](qua VRdv. quae ED.) in terra erat, adpositus[*](positus Ev(D). inpo- rfH.)
plagae levat dolorem, item[*](item—2 dicitur om.E. (an glossema e margine?.) testa[*](teste d. -te V1R1.), sicut erat terra[*](terra—2 parte v. om.V1Rd.post testa inseruitV2G (omissionis casa ita obscurata).) operta ex aliqua parte, inposita liberare dicitur—non debent respicere qui inponunt et cavere ne[*](ne Ev. nisi VR.om.d.) sol aspiciat—, vermes terreni[*](terni VR.) triti inpositi[*](impositi prosunt v.a.S.).[*](Isid. XII 3, 4.) multa et alia ex his remedia sunt, propter quae in melle servantur.Noctua apibus contraria et vespis[*](uescis V1. -ci V2R.) crabronibusque et sanguisugis; pici[*](picis R.) quoque Martii[*](martii in E. mari V.) rostrum secum habentes non feriuntur ab iis[*](iis dv. his rD.). adversantur[*](aduersantes d. -tur ab his VR.) et locustarum minimae sine pinnis, quas[*](quas RdEv(D). quos V(?)C.) attelebos[*](attelabos v.a.Brot.) vocant.
Est et formicarum genus venenatum, non fere[*](uere E. eas nouere v.a.G.) in Italia. solipugas[*](soliputas df. -ifugas v.a.G.)[*](iis dv.a.S.) Cicero appellat, salpugas Baetica. his cor vespertilionis contrarium omnibusque formicis.
Salamandris[*](salamandris resistit v.a.G.) cantharidas[*](cantharidis V. -des ut G Dal.) diximus resistere[*](resistere VRdTfH. om.Ev.).[*](Diosc. de ven. 1. Scribon. 189. Isid. XII 5, 5.—Pl. iun. 33, 1. Marc. 19, 1. (cfr. Plin. XXX 81).) sed [*](76) in his magna quaestio, quoniam ipsae venena sunt potae vesicae cum cruciatu praecipuo. Cossinum[*](q???ossinum (u super o scripto) R.) equitem Romanum amicitia Neronis principis notum, cum is lichene correptus esset, vocatus[*](uocatos r.) ex[*](ex d(?)v. om. rS.) Aegypto medicus ob hanc valetudinem eius a Caesare, cum cantharidum potu[*](potu VE.cfr.Müller emend. V 6. -tum rv.) praeparare [*](an reparare? de mendocf. § 69.) voluisset, interemit[*](interemi V1. -riit V2.). verum inlitas prodesse non dubium est cum suco taminiae[*](amineae Pl. iun.et Marc. sed cfr. XXIII 18. XXVI 138.) uvae et sebo ovis vel caprae.[*](cfr. Diosc. II 66. eupor. II 152.—Diosc. II 65 extr.) ipsarum cantharidum venenum in qua parte sit, non constat inter auctores. alii[*](ali V1. om.E.) in pedibus et in[*](et in ED. et rv.) capite
existimant esse, alii negant. convenit tantum[*](tantum ll.fVerc.(H). tamen v.) pinnas earum auxiliari[*](an est? cfr. Frobeen. p. 34 seqq.), in quacumque parte sit venenum. ipsae nascuntur ex vermiculo in spongea[*](sponge VR1 -gia dv.a.S.) maxime cynorrhodi[*](cynorrhodi v. gy- morh- VR1. gynoro- d. tynorh- r. -rodii E.), quae fit in caule, sed fecundissime in fraxino[*](fraxine R.), ceterae[*](ceteraque dT. -raeque fv.a.G.) in alba[*](alba v. alia R. -iae VE. -ie dT.) rosa, minus efficaces. potentissimae inter omnes variae luteis lineis, quas in pinnis transversas habent, pingues; multum[*](pingues, multum U 645. multum pingues ll. v. (cum seqq. iungunt v.a.G(D) contra Diosc.).) inertiores minutae, latae, pilosae; inutilissimae vero unius[*](uerum E.) coloris macrae.[*](Diosc. II 65.—II 66. eupor. I 128. Hippocr. de victu in morb. acut. 104.) conduntur in calice fictili non picato et linteo conligato, coniecta et[*](coniecta et ego. -ctae (-te RE) ll.TS. contectae J. con- gestae v. cfr. XXII 140. XXIV 26. XXXII 75. XXX 23. XVIII 134. XXXI 29. IX 167. XIX 70. XX 9. VIII 46. XXVII 40. XXVIII 30. XXXVI 101.) rosa matura, et suspenduntur super acetum cum sale fervens, donec per linteolum vaporentur , postea reponuntur. vis earum adurere corpus, crustas obducere. eadem pityocampis[*](pytio capis V.) in picea[*](pice VRd.) nascentibus, eadem bupresti, similiterque praeparantur, efficacissimae omnes ad lepras[*](lepras rv. leplas E. feras rTJ. lepras et feras coni. J coll. Diosc.), lichenas. dicuntur et[*](et om.Ev.a. Lugd.) menses ciere[*](ciet EVen.) et urinam; ideo Hippocrates et hydropicis dabat[*](dabant V1R.).Cantharides[*](cantharidas VRd.) obiectae sunt Catoni Uticensi, ceu venenum vendidisset[*](uendidisse E. uendisse V.) in auctione[*](actione R.) regia, quoniam eas HS LX addixerat.