Naturalis Historia

Pliny, the Elder

Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor

[*](Diosc. II 84. eupor. II 78.—Diosc. II 63.) Mulierum purgationes adiuvat[*](adiuuat VdEC(J). -uuant R(?)v(Brot.).) fel tauri in lana[*](taurinum lana v. a. H.) sucida adpositum—Olympias Thebana addit[*](addit VRdfH. -idit Ev(D). cfr. § 253.) oesypum [*](oesypum vet. Dal. e Diosc. hysopum ll. v. de mendo cfr. § 74. XXIX 35. 125. XXX 28. 76. 105. 106. 107. 113.) et nitrum[*](nintrum r. min- VR.) —, cornus cervini cinis potus, item vulva[*](uulua VdTfD. -as R(?) G. -ae Ev.) laborantes[*](laboranti v. a. G.) inlitus[*](illitus (inl- S) VdTfS. -tu G. inlitum Erv. -lit R.) quoque et fel taurinum cum opio[*](apio VR1dTf.) adpositum [*](adpositum v. -tum (-tus d) cum Vd. -tus E. appositus r. -tus cum R.) obolis binis. vulvas et[*](et Ev(D). om. rS.) pilo[*](pilos E.) cervino suffire prodest . tradunt cervas, cum senserint se gravidas, lapillun devorare, quem[*](quae V.) in excrementis repertum aut in vulva— nam et ibi invenitur—custodire partus adalligatum. inveniuntur[*](inueni- tur VR1.) et ossicula in corde et in vulva perquam utilia gravidis parturientibusque. nam de pumice[*](pumice dB. punice Vv. -cea r. pumnicae E. pula R.de mendo cfr. § 233.), qui[*](qui v. que Rd. quae VfED. cfr. XXXIII 85. XXXVI 154. 155. 156. XII 9.) in[*](in VRdfv. om.Er.) vaccarum utero simili modo invenitur, diximus in natura[*](11,203) boum. lupi adips inlitus vulvas mollit, dolores earum iocur , carnes vero[*](uero ego. eorū VR.om.d(?)ErG. que v. cfr. XXXVI 198.) lupi edisse parituris prodest aut si incipientibus parturire sit iuxta qui ederit[*](qui edent R1. quia aderit E.), adeo ut etiam contra inlatas noxias valeat. eundem supervenire[*](super uentre VR1.) perniciosum est.[*](Seren. 609.) magnus et leporis usus mulieribus. vulvas

adiuvat pulmo aridus potus, profluvia iocur cum Samia terra ex aqua potum, secundas coagulum—caventur pridiana balnea—, inlitum quoque cum croco et porri suco; in[*](in ego. cfr. § 250. 254. XXVII 50. (XXX 28.) XXXIV 118. (153. XXXVI 140. XX 161) et nota ad § 73. aliter § 252. 110. XXIX 38. et VRdT.om.Erv.) vellere[*](uellerei R1.) adpositum abortus mortuos expellit. si vulva[*](uuluae Erv. a. S.) leporum in cibis sumatur[*](sumat R1. -antur v. a. S.), mares concipi putant; hoc et testiculis eorum et coagulo[*](coagulū E.) profici; conceptum leporis utero exemptum iis[*](iis v. his ll.C.), quae parere desierint, restibilem fecunditatem adferre. sic[*](sic ego. sed ll.G. sed et v.) conceptus[*](con- ceptus VdS. pro conceptu Ere corr. v(D).) leporis saniem[*](saniem dEv. -ntem V. sagniem r. -guinem R.) et viro Magi[*](magio V. maio R.) propinant, item[*](item—10 mammae om.VR1.) virgini VIIII grana fimi, ut stent perpetuo mammae. coagulum[*](coagulu C. -lo ll. v(J).) quoque ob id cum melle inlinunt [*](inlinit VR1.), sanguinem[*](sanguine dJ.) ubi evolsos pilos renasci[*](et nasci E.) nolunt[*](uo- lunt dLugd.Dal.). inflationi [*](inflationi Rv. -ne Vd. -nē E.) vulvae fimum aprunum[*](aprunum VRES. -ugnum G. -rinum dv.) suillumve cum oleo inlini prodest. efficacius sistit[*](sistit Ev. -ti VR. si sit dT.) farina aridi, ut aspergatur[*](adspargatur V(?)S.) potioni [*](potione VR.), vel si[*](si Erv. si sit V. sistit r. de mendo cfr. § 114.) gravidae aut puerperae torqueantur[*](tor- queatur V.). lacte suis poto[*](pute VR.) cum mulso, adiuvantur partus mulierum[*](inuerum V.) ; per se vero potum deficientia ubera puerperarum replet. eadem circumlita sanguine feminae suis minus crescunt[*](crescunt VRdTfv(S). -cent ErG(D).). si dole ant[*](doleant ego. -lent ll.v.), lactis asinini potu[*](potu dv. -tum E. -tus r.) mulcentur, quod addito melle sumptum[*](sumptus Vd. -tis R1.) et purgationes earum adiuvat. sanat et vulvarum exulcerationes eiusdem animalis sebum inveteratum et in vellere adpositum duritias[*](duritias dTS. -tia r. -tiem C. -tiam v. cfr. § 253.) vulvarum emollit. per se vero recens[*](re- cens ueluti E.) vel inveteratum ex aqua inlitum psilotri[*](psilotrium V.) vim optinet.
[*](Diosc. eupor. I 139.) eiusdem animalis lien[*](lieni VR.) inveteratus ex aqua inlitus[*](inlitu V. -tū R.) mammis abundantiam facit, vulvas suffitu corrigit. ungulae asininae [*](asinae R1.) suffitio[*](suf- fitio VTfS. -tae rv.) partum maturat[*](maturant v. a. S.), ut vel abortus evocetur, nec aliter[*](alter E.) adhibetur[*](adhibetur dTEv(J). -entur r (Verc. G D). -eatur fS.), quoniam viventem partum necat[*](necat dTS. -ant rv(D).). eiusdem animalis fimum si recens inponatur, profluvia sanguinis mire sedare dicitur, nec non et cinis eiusdem fimi, qui et vulvae[*](uulua V.) prodest inpositus[*](inpositū Ere corr.). equi spuma inlita per dies XL, priusquam primum nascantur[*](nascuntur d.), pili restinguntur[*](re- stringuntur rfv. a. G. -gunt V. -gtur R.), item cornus cervini decocto[*](decocti E.) ; melius, si recentia sint cornua. lacte equino iuvantur vulvae collutae. quod si mortuus partus sentiatur, lichen[*](lichen fG. -caen E. -cen r. lien v.) equae e[*](equae e J e coni. S. equae E. eque r. aqua f. ex aqua v. cfr. § 226.) dulci[*](duci E.) potus[*](epotus VR1fS.) eicit[*](eiiciet d. efficit E.), item ungula[*](ungula S cum Ges- nero. -las ll. lae v.) suffitu[*](suffitu E. -ta Gesner.) aut fimum aridum. vulvas procidentes butyrum infusum sistit. induratam vulvam aperit fel bulbulum rosaceo admixto, foris[*](furis V.) vellere cum[*](cum—16 uuluas re om.V1R1d.) resina terebinthina inposito.[*](Diosc. II 98. eupor. II 69.) aiunt et suffitu fimi e mare[*](mari (V2?)ED. sed cfr. § 225. VIII 105. 218. IX 84.) bove procidentes[*](procedentes VE.) vulvas reprimi, partus adiuvari, conceptus vero vaccini lactis potu[*](potus V. -tū E.). sterilitatem a[*](ob v. a. S.) partus vexatione[*](uexatione dTfS. -nes VR. -nem Ev.) fieri certum est. hanc emendari Olympias Thebana adfirmat felle tauri[*](tauri VRd.cfr. § 246. -rino Erv.) et adipe serpentium et aerugine ac[*](ac VRdTH. a f. ad E. addito v.) melle medicatis [*](medicantis V.de hoc verbo cfr. XI 184. XIV 135. XVIII 159.) locis ante coitus. vitulinum quoque fel in purgationibus sub coitu adspersum vulvae etiam duritias[*](duritias VRd.cfr. § 250. -tiam Ev.) veteres[*](ueteres ego. cfr. XXXI 97. uentris ll.v.)
emollit et profluvium minuit umbilico peruncto atque in totum vulvae prodest. modum[*](modum om.VR1.) statuunt fellis pondere $X$[*]($X$ (i. e. denarium) ego. x f. decim R1. denarii rv.), opii[*](opio R. op E. ad apii v. a. H.) tertiam[*](tertiam ll.v(S). -tia fH.), admixto amygdalino[*](amygdaleo E.) oleo, quantum satis esse appareat; haec in vellere inponunt[*](inponunt dErv(D). -tur rTfS.). masculi[*](masculi v. -linum ll. an masculi autem? cfr. § 243.) fel vituli cum mellis dimidio tritum servatur ad vulvas. carnem[*](carneum V.) vituli si cum aristolochia inassatam[*](inassam R1df.) edant circa conceptum, marem[*](marē VRdS. -res E v(D).) parituras promittunt. medulla vituli in vino et[*](et VdTfS. ex R(?)EG. et ex v.) aqua decocta cum sebo exulcerationibus[*](ulcerationibus d. ex- ulceratio VR1.) vulvarum inposita prodest, item[*](idem VR1.) adips[*](adeps r (ut saepe).) vulpium excrementumque felium, hoc cum resina et rosaceo[*](rosa- ceu E.) inpositum[*](inposita VR1.).[*](Diosc. eupor. II 88.—extr.: Diosc. II 98. eupor. II 83.) caprino[*](caprini E.) cornu suffiri vulvam utilissimum putant. silvestrium caprarum sanguis cum palma marina pilos detrahit[*](detrahi E.) ; ceterarum vero fel callum vulvarum emollit inspersum[*](in- spersit R1.) et a purgatione[*](ad purgationem Vd.) conceptus facit. sic quoque psilotri vis efficitur; evulsis[*](euulsis VEv(S). si euu- C. ulsis r. prepulsis R. prop- d.an prius euulsis (vel praeuulsis)?) pilis triduo servatur[*](seruetur G.) inlitum. profluvium quamvis inmensum urinae[*](urinae dTfS. -na rv(D).) caprae potu[*](potu dTfS. -tus r. -ta v(D). cfr. § 256.) sisti obstetrices promittunt et si fimum inlinatur . membrana caprarum, in qua[*](qua G. aqua ll.v.) partus[*](partu v. a. G.) editur[*](editur VRdTfH. -tus EG. -to v.), inveterata [*](inueterat R1. -atatur V.) potuque sumpta in vino secundas[*](secundis R1.) pellit. haedorum pilis suffiri vulvas[*](uuluis V.) utile putant et in profluvio[*](profluo V. -uuia E. coa.... (reliquis margine ab- scisis) r. profluuiū R.) sanguinis coagulum bibi aut cum[*](cum ego. om. ll.v. an potius addito?) hyoscyami semine[*](semine ll. v. -men C.) inponi[*](poni R1.). e bove silvestri nigro si sanguine ricini lumbi perungantur
mulieri, taedium veneris fieri[*](feri VR1. cfr. XXXII 49.) dicit Osthanes[*](ostanes T. -anter V.), idem amoris[*](an amores? cfr. XXIV 167.) potu[*](potu dES. -to V. -ta R(?)v.) hirci urinae[*](urina v. a. S.) admixto[*](admixto dEv(H). -tu V. -ti R. -ta G.) propter fastidium nardo.

[*](Diosc. II 81. eupor. I 74.) Infantibus nihil butyro utilius per se et cum melle, privatim et in dentitione[*](dentitione dv. dentione rD. cfr. § 258. XXX 22. 135. 137.) et ad gingivas et ad oris ulcera. dens[*](dentes V1. -te V2.) lupi adalligatus[*](adalligatur V.) infantium pavores prohibet dentiendique[*](dentiendique J -ientique ll. v.) morbos[*](morbus V.), quod et pellis lupina praestat. dentes quidem eorum maximi[*](maxime V.) equis quoque adalligati infatigabilem cursum[*](curcum V. circum f.) praestare dicuntur.[*](Diosc. II 42.—Seren. 1031. Pl. iun. 28, 16–18.) leporum coagulo ubere inlito sistitur infantium alvus. iocur asini admixta modice panace instillatum[*](instillatur R1d.) in os a[*](a om.E.) comitialibus morbis et aliis infantes tuetur; hoc XL diebus fieri praecipiunt. et pellis[*](pelles V.) asini iniecta inpavidos infantes facit. dentes, qui equis primum cadunt, facilem dentitionem[*](dentionem Pl. iun.) praestant adalligati[*](adalligatus R1.) infantibus; efficacius, si terram non attigere[*](attingere VE. -igerint d.).[*](Diosc. eupor. I 74. Seren. 1034. Pl. iun. 28, 18.) lien bubulus in melle et datur[*](et datur VRS. datur Tf. edetur Er. editur d(?)v.) et inlinitur ad lienis dolores; sedat[*](sedat ego. cfr. XX 211. ad ll.v.) ulcera [*](dist. ego (lac. ante lien statuit S).) manantia cum melle lien vituli, in vino decoctus tritusque et inlitus ulcuscula oris. cerebrum caprae Magi per anulum aureum traiectum[*](tractum fS. tracham V. tracam d.), priusquam lac detur, infantibus instillant contra comitiales ceterosque infantium morbos. caprinum fimum inquietos infantes adalligatum panno cohibet, maxime puellas. lacte caprino aut cerebro leporum perunctae gingivae faciles dentitiones faciunt.

[*](Cato ap. Diomedem I p. 358.—cfr. Martial. V 29. scriptt. hist. Aug. XVIII 38, 1.—Pl. iun. 93, 1. 2.) Somnos fieri lepore sumpto in cibis Cato arbitrabatur

[*](et p. 365, 1 arbitratur v. a. S.), vulgus et gratiam corpori in VIIII[*](VII C e coni. B coll. Martiale et scriptt. hist. Aug.) dies, frivolo[*](fri- uolo om.E.) quidem ioco[*](loco V2Ev. a. B. laco V1.), cui tamen aliqua debeat subesse causa in tanta persuasione. Magi[*](magis E.) felle[*](fel V1R1d.) caprae[*](caprae om.VR1.), sacrificatae dumtaxat , inlito oculis vel sub pulvino posito somnum allici dicunt.—Sudores inhibet cornus caprini cinis e[*](e Ev. & VR. ex dS.) myrteo oleo perunctis.

[*](Vergil. georg. III 280.) Coitus stimulat fel aprunum[*](aprugnum G. -rinum dv.) inlitum, item medullae suum[*](siuim V.) haustae, sebum asininum anseris masculi adipe admixto[*](permixto Ev. a. H.) inlitum; item a coitu[*](ad coitū VRf.de mendo cfr. §255.) equi[*](equi a RfS. quia V.) Vergilio[*](uirgilio d(?)fv. a. S. ulgi R1.) quoque descriptum virus et testiculi equini aridi, ut potioni interi possint, dexterve asini testis in vino potus[*](potus pro Erv. a. S.) portioneve[*](portioneue (-niue T) dT. -ne uel VRfv. potione uel Er.) adalligatus [*](adalligatos V.) bracchiali; eiusdem a coitu spuma conlecta[*](conlecta ego. conie- V. colle- rv.) russeo[*](risseo R1. roseo Ev. a. S. cfr. VII 186.) panno et inclusa argento, ut Osthanes[*](ostanes T. -naes V.) tradit.[*](cfr. Plin. XXX 145.) Salpe genitale id in[*](id in VRdT. in Erv.) oleum fervens mergi iubet septies eoque perungui pertinentes partes, Dalion[*](dalion con.H. diacon dT. bialcon VRv. uia- E.cfr. >Brunn. de indd. p. 37.) cinerem ex eodem bibi[*](ibi E.) vel tauri a coitu urinam[*](urina VR.), luto ipso inlini pubem. at e[*](ad e V. de E.) diverso[*](diuersu V. -sus R.)tauri[*](tauri ego. muri ll. -ris v.) fimo inlito[*](inlato VR.) cohibetur virorum venus.— Ebrietatem[*](ebrietate R.) arcet pulmo apri aut suis assus, ieiunis in[*](ieiunis in CFW Müller p. 25. -uni ll. G. a ieiuno v.) cibo sumptus eo die, item haedinus[*](edi- tus E.).

[*](Aelian. n. a. I 36. Pamphilus ap. Geop. XV 1, 6.) Mira praeterea traduntur in iisdem animalibus : vestigium equi excussum ungula[*](unguli R1.), ut solet plerumque,

si quis collectum reponat, singultus remedium esse recordantibus , quonam loco id reposuerint; iocur luporum[*](leporum Lugd. Dal.) equinae ungulae simile esse[*](est se Vd.) ; rumpi[*](rumpi ego. eru- Vd. et ru- R(?)Ev.) equos, qui vestigia luporum sub equite sequantur; talis suum discordiae[*](discordiae ErB (-dia v). adipisco- R. adips (adeps V2d) co- (-di d) r.) vim quandam inesse; in incendiis, si fimi aliquid egeratur[*](egeneratur Vd.) e stabulis, facilius extrahi nec recurrere oves bovesque; hircorum carnes virus non resipere[*](re- fipere ErC. reci- rTv. de mendo cfr. § 39.), si panem hordeacium eo die, quo interficiantur, ederint laserve dilutum[*](delutum R.) biberint, nullas vero teredinem sentire[*](sentias V1. -ties V2.) luna decrescente[*](decrescenti d.) induratas sale[*](sale om.E.). adeoque nihil omissum est, ut leporem surdum[*](furdum VRdv. tardium E.) celerius pinguescere reperiamus, animalium vero medicinas[*](medicinas d(?)ErG. -cina Rv. -cin// V.) : [*](Cato 71. Colum. VI 4, 2.) si sanguis profluat iumentis, suillum fimum ex vino infundendum , boum autem morbis sebum, sulpur vivum, alium silvestre[*](siluestrem Vd. -rum R1.), ovum[*](ouum v. oum E. eum R. cum V.om.dS. de mendo cfr. XXIX 43.) crudum[*](crudum ego e Cat. et Colum. coctum ll. v. concoctum TS. an non coctum?) trita[*](omnia haec trita v. a. J.) in vino danda aut vulpis adipem; carnem caballinam discoctam[*](discoctum V. de- coctam RTf.) potu[*](potu R.) suum morbis mederi, omnium vero quadripedum morbis capram solidam cum corio et ranam rubetam[*](ranā rubetā v. -na rubeta ll. D.) discoctas[*](decoctas f. discoctam dTD.) ; gallinaceos non attingi a vulpibus, qui iocur animalis eius aridum ederint, vel si pellicula ex eo collo induta[*](induta VdTfEv(D). -ti R. inducta C e coni. B.) galli inierint[*](interint V. -rerit v. a. B.) ; similiter[*](similia d(?)Ev. a. S.) in felle mustelae;[*](Suidas et Hesychius s. v. βοῦς κύπριος.—Cato 72. Colum. VI 15, 2.) boves in Cypro[*](cipro r. cipino R. cyprino (cip-V) Vd.) contra tormina hominum excrementis sibi mederi; non supteri[*](non subteri G. cfr. Cato. non super ll. insuper v.) pedes bourn, si prius cornua ima[*](ima J. cfr. Cato et § 202. iam VdE. in R.del. v.) pice liquida perunguantur;
lupos in agrum[*](agro E.) non accedere, si capti unius pedibus infractis cultroque adacto paulatim sanguis[*](sanguinis Vf.) circa fines agri spargatur atque ipse[*](ipsi V.) defodiatur in eo loco, ex quo[*](quo om.R1.) coeperit trahi; aut si vomerem, quo primus sulcus eo anno in agro ductus sit, excussum aratro[*](aratrū R.) focus[*](locus VR1.) Larum[*](lanum V. larium dR1v. a. S(J). cfr. II 16. III 66.), quo familia conveniet[*](conueniet (-niēt d) ll. -nit v.), urat[*](urat ego. ur at V. ur ad (ab E1) r. exurat D e coni. S. absumat v.), lupum nulli animalium[*](animalium V2Ev(D). -ali rTfH. cfr. XIX 180. XVII 215. XII 40. XVI 107. III 31. XXIX 9.) nociturum in eo agro, quam diu id fiat.

Hinc deinde praevertemur[*](reuertemur Rdv. a. S. cfr. nota ad § 123.) ad animalia sui generis, quae aut placida non sunt aut fera.