Naturalis Historia
Pliny, the Elder
Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor
[*](Th. H. IX 12, 1. Diosc. III 8. 9 extr.) Chamaeleonem[*](chamaeleon d. cameleon x.an chamaeleontem? cfr. § 85. XXX 30. XXIII 75; contra § 157. XXVI 164. XXVIII 162.) aliqui ixian[*](ixian C. ixion (yx- x) ll. v.) vocant. duo genera eius: candidior asperiora habet folia, serpit in terra[*](terra om.x. terr R.) echini[*](ecinis R.) modo spinas erigens, radice dulci, odore gravi[*](graui VdTfx. grauissimo Rv. cfr. Theophr. et Diosc.).
quibusdam in[*](in om.R.) locis viscum gignit album sub alis[*](suis cum Vx.) foliorum, maxime circa canis ortum, quo modo tura nasci dicuntur, unde et ixia[*](ixia v. exia (hexia x) ll.) appellatur. hac[*](hac fS. cfr. XX 263. XXI 96. haec R. has V. hac et Tv.has et d. hoc ut B e Diosc.) mastiche utuntur mulieres. quare et[*](an et delend?) chamaeleon vocetur[*](uocatur dx.), varietate foliorum evenit; mutat enim cum terra colores, hic niger, illic[*](illic VRv. hic r.) viridis, aliubi[*](alibi dx.) cyaneus[*](craneus x.) , aliubi[*](aliubi croceus Rv. om. r. 9 mensura dxv. om. r.) croceus atque aliis coloribus.[*](Diosc. III 8. Th. H. IX 12, 1.) ex his candidus hydropicos sanat suco radicis decoctae; bibitur drachma in passo. pellit et interaneorum animalia acetabuli mensura suci eiusdem in vino austero cum origani scopis[*](scopiis V.). facit[*](facti R.)ad[*](ad B. om. ll. v.) difficultatem urinae. hic sucus occidit [*](dist. ego.)[*](occidit et panos xT.) et canes suesque[*](suesque in polenta VRv. suesque d. in polenta et canes suesque xT.) in polenta addita aqua et oleo, contrahit in se mures ac necat, nisi protinus aquam[*](aquam dRv. quam r.) sorbeant . radicem eius aliqui concisam servari iubent funiculis pendentem decoquereque[*](decoquereque ego. cfr. § 121. XXI 176. -quentque VR. -quiquerTD. -quuntque v.) in cibo contra fluctiones[*](fluxiones dv. a. S. fluctuationes x.), quas Graeci rheumatismos vocant.[*](Diosc. III 9. 8.) ex nigris aliqui marem dixere, cui flos purpureus esset[*](esset et dxv. esset V. est ef R.an est et?), et feminam, cui[*](cuinam R.) violaceus; set[*](set ego. et VdTfx.om.Rv.) una[*](uno v.a.S.) nascuntur caule cubitali, crassitudine digitali. radicibus eorum[*](eorumego. earum ll.v.) lichenes curantur cum sulpure et bitumine una coctis, conmanducatis vero dentes mobiles aut in aceto decoctis. suco scabiem et quadripedum sanant. et ricinos canum necat[*](negat R. necant dv.a.S.), iuvencos[*](iuuencas Rv.a.H.) quoque anginae modo, quare a quibusdam ulophyton[*](ulophyton ego coll. ind. -phiton VTxv. -philon d. olopylon R. ulophonon B.) vocatur, set[*](set ego. est ll. v. del. B.) et cynozolon[*](cynozialon (cin- x) dx. cynosialon Vf.) propter gravitatem odoris. ferunt et haec viscum ulceribus utilissimum. omnium autem generum eorum radices scorpionibus adversantur.[*](Diosc. II 157.—ib. IV 23.) Coronopus oblonga herba est cum fissuris. seritur interim, quoniam radix coeliacis[*](celiacis xVen. cocleacis V. coquiliacis R.) praeclare facit in cinere tosta.
Et anchusae radix in usu est, digitali crassitudine . finditur papyri modo manusque inficit sanguineo colore, praeparat lanas pretiosis coloribus. sanat ulcera in cerato, praecipue senum, item adusta. liquari non potest in aqua, oleo dissolvitur; idque sincerae experimentum est. datur et ad renium dolores drachma eius potui[*](potum R.om. v. a. Bas.) in vino aut, si febris sit, in decocto balani; item[*](item in R.) iocinerum vitiis et lienis[*](lienis RC. lieni rTv. cfr. § 65.) et bile[*](bilem dx.) subfusis. lepris et lentigini [*](lentigini v. -ginis R. -gines r.) inlinitur ex aceto. folia trita cum melle et farina luxatis inponuntur, et pota[*](potatur V2R.) drachmis[*](drachmas R.) duabus in mulso[*](mulso Vdxv. fulgo R.) alvum sistunt. pulices necare radix in aqua decocta traditur.
[*](Diosc. IV 27.) Est et[*](Et estR.) alia similis pseudoanchusa[*](seudo anchusa x. pseudoancus R.) ob id appellata, a[*](a Vdxv. et R.om. Ven.) quibusdam vero echis aut[*](ethisa ut x. et his aut R.) doris[*](odoris VxR.) et multis aliis nominibus , lanuginosior et minus pinguis, tenuioribus foliis, languidioribus[*](et languidioribus x (?) v.a.S.cfr. § 75.). radix in[*](in om.Rv.a.H.) oleo[*](oleo vet.Dal. oleum ll.fv.a.H.) non fundit rubentem[*](sed rubentem v.a.H.) sucum, et hoc ab anchusa discernitur. contra serpentes efficacissima potu[*](potu dxv. potum r.) foliorum vel seminis. folia ictibus[*](an et ictibus?) inponuntur. virus serpentes[*](serpentium dxv.a.S. (ante uirus excidit fortasse radicis; cfr. Diosc.).) fugat. bibitur et propter spinam[*](spinam v.spinae ll.an spinae dolorem?). folium eius sinistra decerpi iubent Magi et[*](magi et Vdxv. magici R.), cuius causa sumatur, dici tertianisque febribus adalligari.
[*](Diosc. IV 24.) Est et[*](et om.Vdxv.a.G.) alia herba proprio nomine onochilon[*](onochelos B. -chiles G.), quam aliqui anchusam vocant, alii archebion, alii onochelim [*](ono cholin V. nochelim x.), aliqui rhexiam[*](rexiam Vx. raxian R.), multi enchrysam[*](enchrysamH (-son v). cfr. index. enichrysam (-chrisam f) Vf. encrisam T.enecrisam dx. enchysam R. enchusam B.), parvo frutice, flore purpureo, asperis foliis[*](foliis Vdxv.floris R.) et ramis, radice messibus sanguinea , cetero nigra, in sabulosis nascens, efficax contra serpentes maximeque viperas et radice et foliis, aeque cibo ac potu. vires habet messibus. folia trita odorem[*](odore V.) cucumeris reddunt. datur in cyathis tribus vulva procidente[*](procedente R.). [*](Diosc. IV 25.)pellit et taenias[*](teneas V. tineasv.a.S.) cum hysopo, et in dolore renium[*](penium dTx.) aut iocineris ex aqua mulsa, si[*](si dxRv. in V.) febris sit, sin aliter, e vino bibitur. lentigini ac lepris[*](aut leprisdTx.) radix inlinitur. habentes eam a serpentibus feriri negantur. est et alia huic similis flore rubro, minor, et ipsa ad eosdem usus, traduntque, conmanducata ea si inspuatur[*](inspuatur v. inspuat Vdx. instra.at R.an inspua-tur ori? cfr. Diosc.), mori serpentem.
[*](Diosc. III 144.) Anthemis magnis laudibus celebratur ab Asclepiade . aliqui leucanthemida[*](leuchantemum V. leucantemium x.) vocant, alii leucanthemum, alii eranthemida[*](eranthemida B. erathe- dR. erate- x. arathe- V. are the- v. floreant R.), quoniam vere floreat; alii chamaemelon[*](camemelon x. cheme- V. cume- R.), quoniam odorem mali habeat. nonnulli melanthion vocant. genera eius tria fronde[*](fronde VxfRv (D). flore d(?)B coni. e Diosc.) tantum distant, palmum non excedentia [*](lac. ego indicavi; exciderunt floribus non maioribus quam foliis. cfr. Diosc. et XXVII 97. 98. (foliis, floribus rutae Müller emend. IV 4. foliis rutae similibus, floribus U 478).), parvis foliis[*](foliis VTfxRD. foliis ut v. a. B. floribus ut d(?) B coni. e Diosc.)..... rutae candidis[*](canidi R.) aut malinis[*](melinis v. a. S. cfr. XXXV 30. (XIII 5. 11. XXIII 103).) aut purpureis. in macro solo aut iuxta semitas colligitur[*](colligi R.) vere et in coronamenta[*](coronamentis dx.) reponitur. eodem tempore et medici
folia tusa in pastillos digerunt, item florem et radicem. dantur omnia mixta[*](omnia tusa mixta x.) drachmae unius pondere contra serpentium omnium[*](omnium om.Vxv.a.G.) ictus. pellunt[*](pellitd(?) v.a.S.) mortuos[*](an emortuos?) partus, item menstrua in potu et urinam calculosque, inlita[*](inlita ego.om.ll.v.) inflationes[*](inflammationes dx.), iocinerum[*](dist.U 479.) vitia, bilem subfusam[*](infusam x.), aegilopia, conmanducata ulcerum eruptiones manantes sanant[*](sanant U 479. sanat ll.v.). ex omnibus his generibus ad calculos efficacissima est quae florem purpureum habet, cuius et foliorum et fruticis amplitudo maiuscula[*](et maiuscula R.) est. hanc proprie quidam eranthemim[*](eranthemum dx. -mon B.) vocant.[*](Homerus ξ 348. δ 602. Diosc. IV 109.) Loton qui arborem putant tantum esse, vel Homero auctore coargui possunt[*](possint R.). is enim inter herbas subnascentes deorum[*](dearum R.) voluptati loton primam nominavit. folia eius cum melle oculorum cicatrices[*](cicatrices Vdxv.cicer R.), argema, nubeculas [*](nu//culas V. niculas R.) discutiunt.
[*](Diosc. IV 112. ierodot. II 92. Th. H. IV 8, 11.) Est et lotometra[*](lothometra x. -tras R.), quae fit ex loto sata, ex cuius semine simili milio[*](simili milio B. simillimi// V. -illimo dv(Brot.).simillo x. -illime R. simili mili S.) putri[*](putri J coll. XIII 108.porri ll. v. a. B (Brot.). del. B. cibarii S. an puri (vel parui)?) fiunt panes in Aegypto a pastoribus , maxime aqua vel lacte subacti[*](subacti ego. cfr. XVIII 105. 106. -tio VR. -to rv. an subacti et?). negatur quicquam[*](quiquam VR.) illo pane salubrius esse aut levius, dum[*](cum R.) caleat. refrigeratus difficilius concoquitur fitque ponderosus. constat eos, qui illo vivant, nec dysinteria nec tenesmo neque aliis morbis ventris[*](uentri V.) infestari. itaque inter remedia eorum habetur[*](habetur v. habentur xR. b???tur d. habent VS.).
[*](Diosc. IV 190.—Th. H. VII 8, 1.—Nicand. ther. 678.) Heliotropii miraculum saepius diximus cum[*](2,109,18,252) sole sese[*](sese v.saepe VR.om.r. se Verc.) circumagentis etiam nubilo die; tantus[*](tantum dxRv.a.C.) sideris
amor est[*](amor est VTRv. -orem r. (et add.dTx).). noctu velut[*](uelut om.x.) desiderio contrahit[*](contrahi G.) caeruleum florem. genera eius duo, tricoccum et helioscopium. hoc altius, quamquam utrumque semipedalem altitudinem non excedit, ab ima[*](ima v e Theophr. una ll.J.) radice ramosum. semen in folliculo messibus[*](mensibus V.) colligitur [*](mulsoque R.). nascitur nonnisi in pingui solo cultoque maxime, tricoccum ubique. si decoquatur[*](decoquantur VRVen.), invenio cibis placere et in lacte iucundius alvum molliri et, si decocti sucus bibatur, efficacissime exinaniri. maioris sucus excipitur aestate hora sexta, miscetur cum vino[*](cumino dx.), sic firmior.[*](Diosc. IV 191. 190. 191.) capitis dolores sedat rosaceo admixto. verrucas cum sale tollit sucus e folio, unde nostri verrucariam herbam appellavere, aliis cognominari effectibus digniorem. namque et serpentibus et scorpionibus resistit ex vino aut aqua mulsa, ut Apollophanes et[*](apollophanes et om.V.) Apollodorus tradunt. folia infantium destillationibus[*](et destillationibus R. dist dx v. a. Dal. fortasse corruptum; cfr. XXX 135 (adustio).), quod[*](quodll. v. quam D cum U 479. an quod uitium (vel malum)?) siriasim[*](syriasin x. sisiasim R.) vocant, inlita medentur , item contractionibus, etiam si id comitialiler accidat[*](accidant Vx. (an id uitium... accidat? cfr. XXX 135). 17 eos Vxv. a. H.). decocto quoque foveri os saluberrimum est. potum id pellit taenias et renium harenas. si cuminum adiciatur, calculos frangit. decoqui cum radice oportet, quae cum foliis et hircino sebo[*](seuo dRv.a.S.) podagris inlinitur. alterum genus, quod tricoccum appellavimus et alio nomine scorpiuron[*](scorpion dx.)[*](57) vocatur, foliis non solum minoribus, sed etiam in terram vergentibus. semen ei est effigie scorpionis caudae, quare nomen. vis[*](uisa R.) ad omnia venenata[*](uenena x.cfr. § 18.) et phalangia, sed contra scorpiones praecipue inlita[*](an praecipua inlitae?). non feriuntur habentes, et si terram surculo heliotropii circumscribat[*](circumscribant R.) aliquis, negant[*](negat V.) scorpionem egredi, inposita vero herba aut uda[*](uda RG.om r. inde v.) omnino respersum[*](an respersa? cfr. XXIX 75.) protinus mori. seminis[*](semini R. semen x.) grana[*](grana—2 tertianis om.Vdx.) quattuor pota quartanis prodesse dicuntur, tria vero tertianis, vel si herba ipsa[*](ipsa d(?)RG om. rv.) ter circumlata subiciatur capiti[*](capi R.). semen et[*](semen et om.x.) venerem stimulat, cum melle panos discutit. verrucas[*](uerricas R.) hoc utique heliotropium radicitus extrahit et excrescentia in sedibus. spinae quoque[*](hispane quoquae V.) ac lumborum sanguinem corruptum trahit inlitum semen et[*](et ll.v.an uel?) potum[*](potum dRv. potum inlitum (ill- x) Vx.) in iure gallinacei decoctum aut cum beta et lente. cortex seminis liventibus colorem reddit. Magi heliotropium in[*](in CFW Müller p. 22. om. ll. v. cfr. § 38; contra § 50.) quartanis quater, in tertianis ter adligari iubent ab ipso aegro precarique eum[*](cum R.), soluturum se nodos[*](se cum nodos V.) liberatum, et iacere[*](iacere ego. facere ll. S. ita facere v.) non exempta herba.[*](Th. H. VII 10, 5. 14, 1. Diosc. 134. 135.) Aliud adianto miraculum: aestate viret, bruma non marcescit, aquas respuit, perfusum mersumve sicco simile est—tanta dissociatio deprehenditur—, unde et nomen a Graecis alioqui frutici topiario. quidam callitrichon vocant, alii polytrichon[*](polytrichon v. -icum VdR. poliotricum x.), utrumque ab[*](ab dRG. est ab rTfv.) effectu. tinguit enim capillum et ad hoc decoquitur in vino cum semine apii adiecto oleo copioso[*](copioso ego. cfr. XIX 94. XX 66. -sum VxR. -se dv.), ut crispum densumque faciat; et defluere autem prohibet. duo genera eius[*](eius genera R (?)G. genera d.cfr. § 45.): candidius et nigrum breviusque[*](ueriusque R.). id, quod maius est, polytrichon[*](politricon x. polycyon R.), aliqui trichomanes vocant. utrique ramuli nigro colore nitent[*](nitent V1dx. item V2R.), foliis felicis[*](filicis dv. a. S. ylicis x.), ex quibus inferiora aspera ac[*](ac om.R.) fusca sunt, omnia autem contrariis pediculis, densa ex adverso inter se[*](inter se ex aduerso Vdxv. a. S. an densa et aduersa inter se contrariis pediculis? cfr. Theophr. et XXVII 138. XIII 55.), radix nulla. umbrosas petras parietumque aspergines
ac fontium maxime specus sequitur et saxa manantia , quod miremur[*](miramur dx.), cum aquas non sentiat[*](sentiant R.).[*](Diosc. IV 134.) calculos e corpore mire pellit[*](mire pellit dxR. //repellitV.) frangitque[*](frangique R.), utique nigrum, qua de causa potius quam quod in saxis nasceretur a nostris saxifragum appellatum crediderim. bibitur e vino quantum[*](quantum v. quam cum ll.) terni[*](ciere x.) decerpsere[*](an decerpserint?) digiti[*](digiti VRv. dicit d. dicitur x.). urinam[*](an excideruntutriusque ramuli ante urinam?) cient, serpentium et araneorum venenis resistunt, in vino decocti alvum sistunt. capitis dolores corona ex his sedat. contra scolopendrae morsus inlinuntur, crebro auferendi, ne perurant[*](perurant Gronov.perunt VR. pereant r v. a. H.); hoc et in alopeciis. strumas discutiunt furfuresque in facie et capitis manantia ulcera. decoctum ex his prodest suspiriosis et iocineri[*](iocineris R.) et lieni[*](et lieni dv. lienis r.) et felle subfusis et hydropicis[*](et ante hydropicis om.Vx.an recte?). stranguriae inlinuntur et renibus cum absinthio[*](absintho R.). secundas cient et menstrua. sanguinem sistunt ex aceto aut rubi[*](rubis dx.) suco poti. infantes quoque exulcerati perunguntur ex iis cum[*](dist. ego.) rosaceo et vino.—(Virus[*](uirus ego. cfr. XXV 157. XIX 88.prius ll.v.) folii[*](folium v.)in[*](in v. om. ll. (deest fortasse post inpubis vitii alicuius significatio).) urina pueri inpubis tritum quidem cum aphronitro[*](aphronitro v. -trio d.aphonitro R. afonitrio (affo-x) r.) et inlitum ventri mulierum , ne[*](ne Vdxv. e R.) rugosus fiat, praestare dicitur.) - perdices et gallinaceos pugnaciores fieri putant in cibum eorum additis , pecorique esse utilissimos.[*](Th. H. VII 12, 3.) Picris ab insigni amaritudine[*](ama ritudinis Ev.a.G.) cognominatur, ut diximus, folio rotundo. tollit eximie verrucas. thesium[*](21,105) quoque non dissimili amaritudine est, sed[*](sed om.VTS.) purgat alvum, in quem usum teritur ex aqua.
[*](Nicand. ther. 534.)[*](Diosc. II 199.) Asphodelum de clarissimis herbarum, ut[*](ut om.dv.a.S.) quod[*](quam E2v.a.S.)
heroion[*](heroion v. -oneon dRE. Brot. hereneon V. heroum TS.) aliqui appellaverint[*](appellauerunt dTv.a.S.), Hesiodus et in silvis[*](filuis VE2v. fuluis E1. fluuiis rTS.) nasci dixit, Dionysius[*](dionysium V.) marem ac feminam esse. defectis corporibus et phthisicis constat bulbos eius cum tisana decoctos aptissime dari[*](dari ll. G. mederi E2v.), panemque ex his cum farina subactis saluberrimum esse. Nicander et contra serpentes ac scorpiones vel caulem, quem anthericum vocavimus,[*](21,109) vel semen vel bulbos dedit in vino tribus drachmis substravitque somno contra hos metus. datur et contra venenata marina et contra scolopendras terrestres. cocleae mire in Campania[*](campa niam V.) caulem[*](caule V. calem R.) eum persequuntur et sugendo arefaciunt. folia quoque inlinuntur venenatorum[*](uenenatarum VdR.) vulneribus ex vino. bulbi nervis articulisque[*](arti culosque V2. tussi V.) cum polenta tunsi inlinuntur . prodest et concisis ex aceto lichenas fricare[*](fricari d.), item ulceribus putrescentibus ex aqua inponere[*](ponere R.), mammarum quoque et testium inflanmationibus. decocti in faece vini oculorum epiphoris supposito linteolo medentur. fere in quocumque morbo magis decoctis[*](magis decoctis medici dBrot. magis medici nodis T. decoctis magis medici v. a. H. (Magi U 480).) utuntur, item ad tibiarum taetra ulcera rimasque corporum quacumque in parte farina arefactorum[*](arefactu rum R.). autumno autem colliguntur, cum plurimum valent[*](ualenti V.). sucus quoque ex[*](ex TEv. et r.) tusis[*](tusis dTv. tussisVRE1. tirsis E2.) expressus aut decoctis[*](decoctus V2v.a.Dal.) utilis fit corporis dolori[*](aurium dolori U 481. sed cfr. XXI 146. XXVI 107.) cum melle, idem odorem[*](odorem dEv. dolorem r.) corporis iucundum affectantibus[*](defectantibus V.) cum iri arida et salis exiguo. folia et supra dictis medentur et strumis, panis, ulceribus in facie decocta in vino. cinis e radice alopecias emendat et rimas pedumsedisque[*](pedum sedisque J. pedis que ll. pedis S. pedum v. an manus pedisque?), decoctae[*](decocta RE.) radicis in oleo[*](dist. ego.) sucus[*](sucu E. suco R.) perniones et[*](et om.V. et ad v.a.S.) amlbusta[*](ambustae V.) et gravitatem[*](grauitatem Vdv. -ate r. -ati S.) aurium; infunditur a contraria aure in dolore dentium. prodest et urinae pota modice radix et menstruis et lateris doloribus , item ruptis, convulsis, tussibus, drachmae pondere in vino pota. eadem et vomitiones adiuvatcommanducata . semine sumpto turbatur venter. Chrysermus[*](chrysermus V1v. -rinus RE. -rimus V2. cysermus d.) et parotidas in vino decocta radice curavit, item strumas admixta cachry ex vino. quidam aiunt, si inposita radice pars eius in fumo[*](eius si in fumo RE.) suspendatur quartoque die solvatur, una cum radice arescere strumam. Diocles[*](Diocles Gronov. socles Vf. socres RE.sophocles d(?)v. a. S.) ad podagras utroque modo, cocta crudaque, usus est, ad perniones[*](pernitiones VGE.) decocta[*](de coctam d(?)Rv.)[*](dist. ego.) ex oleo; dedit et suffusis felle in vino et hydropicis . venerem quoque concitari[*](concitare RE.) cum vino et melle perunctis aut bibentibus tradidere[*](tradide runt dv.a.H.). Xenocrates et lichenas, psoras, lepras[*](et lepras dT.om. v.a.H.) radice in aceto decocta tolli dicit, item suco cum[*](suco cum ego. si coccum ll. sicca cum D. si cocta sit cum v.) hyoscyamo et pice liquida alarum quoque et feminum vitia; et capillum[*](//capillus (del. et) V.) crispiorem fieri, raso prius capite, si radice ea fricetur, Simos[*](Simos D. -mus v. timon ll.f.) lapides renium in vino decocta potaque[*](pota que decoctaque R.) eximi[*](eximit dv.a.S.). Hippocrates semine ad impetus lienis dari censet. iumentorum quoque ulcera ac scabiem radix inlita aut decoctae[*](decoctae v. -ta ll.) sucus ad pilum reducit. mures eadem fugantur, caverna praeclusa moriuntur.[*](Diosc. I 120.) Asphodelum ab Hesiodo quidam halimon[*](halimon fv. -mum VG. alimon r Dal.) appellari existimavere, quod falsum arbitror; est enim suo nomine halimon, non parvi et ipsum erroris inter auctores. alii enim[*](alii enimdRv. alieni E1. elienem VG. alii E2.) fruticem esse dicunt densum, candidum, sine spina, foliis oleae, sed mollioribus[*](in mollioribus R.); coqui haec ciborum gratia, radice[*](radix dE2v.a.S.) tormina discuti[*](discutit V2REv.a.S.) drachmae[*](drachmae E2v. -mas r.) pondere in aqua
mulsa pota, item rupta, convulsa[*](rupta conuulsa VgdES. conrupta R. conuulsa (et C) rupta v. cfr. XXI 160.).[*](Th. C. VI 10, 8.) alii olus maritimum esse dixere salsum[*](falsum V.) et inde nomen, foliis in rotunditatem longis, laudatum in cibis. duorum praeterea generum, silvestre et mitius, utrumque prodesse dysintericis etiamn exulceratis[*](an etiam aluo exulceratis? cfr. XXI 155.) cum pane, stomacho vero ex aceto. ulceribus vetustis inlini crudum[*](crudum V1Gdv. crurum r.) et vulnerum recentium impetus lenire et luxatorum[*](laxatorum V1df.) pedum ac vesicae dolores. silvestri tenuiora folia, sed in iisdem remediis effectus maiores et[*](maiores et REv. maior sed r.) in sananda hominum ac pecorum scabie. praeterea nitorem corpori[*](cor pore RE.) fieri dentibusque candorem, si fricentur radice ea, semine linguae subdito sitim non sentiri. hoc quoque mandi et utraque etiam condiri. Crateuas tertium quoque genus[*](genus om.VGd.) tradidit longioribus foliis et hirsutioribus[*](foliis et hirsutioribusom.RE.), odore cupressi, nasci sub hedera maxime, prodesse opisthotonis[*](opisthotonis fH. (-onicis v). epistotonis (epistonis d) ll.), contractionibus nervorum tribus obolis in sextarium[*](sextario margo Dal.) aquae.[*](Diosc. III 17.) Acanthi, topiariae[*](topariae Vd.) et urbanae herbae[*](ur bana herba Rv.a.Brot.) lato longoque [*](longinquo d.) folio crepidines marginum adsurgentiumque pulvinorum toros vestientis[*](uestientesRE. -ens v.a.Brot.), duo genera sunt: aculeatum et crispum, quod brevius, alterum leve, quod aliqui[*](alioqui VG.) paederota [*](paederota dG.paederotae (ped- GE) r. -ton v.) vocant, alii melamphyllum. huius radices ustis luxatisque mire prosunt, item ruptis, convulsis, et phthisin metuentibus, id coctae[*](id cocte G. ideo coctae (-te E) ED. incoctae v.) cibo, maxime tisana[*](an e tisana?). podagris quoque inlinuntur tritae et calefactae, e sale calidis[*](e sale calidisMüller emend. IV 15. calidis ll. v. del. D cum U 482.).
[*](Nicand. ther. 586.) Bupleuron in sponte nascentium olerum numero Graeci habent, caule cubitali[*](cubitale Vf.), foliis multis longisque, capite
aneti, laudatum in cibis[*](incipitis d.) ab Hippocrate[*](ab Hippocrate C (om. ab v). ab ipocrate V.apo- G. apa- d. xipo- R. xipho- E.), in medicina Glaucone[*](a Glaucone G. Glaucia coni. H. cfr. § 98. an Glauciae?) et Nicandro. semen contra serpentes valet. folia ad secundas feminarum vel sucum ex vino inlinunt, et strumis folia cum sale et vino. radix contra serpentes datur in vino et urinae ciendae[*](urina eiciendae Vf.).[*](cfr. Diosc. II 66.) Buprestim magna[*](magnam V.) inconstantia Graeci in laudibus ciborum etiam habuere, iidemque remedia tamquam contra venenum prodiderunt[*](prodierunt R.). et ipsum nomen indicio est bourn certe venenum esse, quos[*](quod G.) dissilire[*](disseriRE.) degustata[*](gustata GdTf.) fatentur. quapropter nec de hac plura dicemus[*](dicimus RE.). est vero causa, quare[*](dist. CFW Müller p. 15.) venena monstremus inter gramineas coronas! nisi[*](ne si E2.) libidinis causa expetenda alicui videtur, quam non aliter magis accendi putant quam pota ea[*](pota ea RH. potae a E. postea r.potu Verc. postea potu v.).
[*](Diosc. III 73. (cfr. XXV 92).) Elaphoboscon ferulaceum est, geniculatum digiti[*](an radice (vel dulci radice) digiti? cfr. Diosc. et § 48.) crassitudine, semine[*](semine aneti S e Diosc.) corymbis dependentibus silis[*](filis VGREfv. filio d. fimili C.) effigie, set non amaris[*](amari V.), foliis olusatri. et hoc laudatum in cibis —[*](dist. ego.)quippe etiam[*](quippe etiam—20 ictus iteravit deincepsV.) conditum prorogatur—, ad urinam ciendam , lateris dolores sedandos, rupta, convulsa sananda, inflationes discutiendas colique tormenta[*](tor mentorum R.), contra[*](contra—20 aculeatorum om.R.) serpentium omniumque aculeatorum ictus, quippe fama est, hoc pabulo[*](ceruos hoc pabulo dT.) cervos resistere serpentibus. fistulas[*](fistilas R.) quoque radix nitro addito inlita sanat, siccanda autem in eo[*](eos REv. a. S.) usu[*](ususv. a. S.) prius est, ne suco suo madeat[*](mandeat V2R.), qui contra serpentium ictus non[*](non del. H cum P et Gronovio.) facit deteriorem eam[*](eam deteriorem v. a. S.).
[*](Diosc. II 167. Aristoph. Acharn. 455. (Valer. Max. III 4 ext. 2).) Scandix quoque in olere silvestri a[*](a om.RS.) Graecis ponitur , ut Ophion[*](Ophion Brunn. p. 36. cfr. index et XX 34. opion d v. a. D. opinion r.) et Erasistratus tradunt. item decocta alvum sistit, semine singultus confestim ex aceto sedat. inlinitur ambustis, urinas ciet. decoctae sucus prodest stomacho, iocineri, renibus, vesicae. haec est quam Aristophanes Euripidi poetae obicit ioculariter: matrem eius ne olus[*](holus E. bolus VG.) quidem legitimum venditasse, sed scandicem.[*](cfr. XXI 89. Th. H. VII 7, 1.) eadem erat enthryscum[*](enthryscum coni. J coll. Theoophr. enthriscum (-tri- d) VGd.hentris ne cum (cu R) r. anthriscum S. -cus B.), si teneriora[*](teniora E.tenuiora Rv. a. S.) folia et odoratiora haberet. peculiaris[*](peculiari R.) laus eius[*](eius REv. ei rTf.), quod fatigato venere corpori[*](corpore Vf.) succurrit marcentesque iam senio[*](senio iam Rv. a. J.) coitus excitat. sistit profluvia[*](alui E.om.d.) alba feminarum.
Et iasine[*](ia sine D cum Salm. lasine (-nae G) ll. v. iasione B. cfr. XXI 105.) olus silvestre habetur, in terra repens, cum lacte multo[*](multa VG.), florem fert candidum; conchylium[*](conchylium U 484. concy- VGR. concilium r v. a. D.) vocant. et huius eadem commendatio ad stimulandos coitus. cruda[*](cruda v. crudae (-de E) ll.) ex aceto[*](exactoVG.) in cibis et mulieribus lactis ubertatem praestat. Salutaryis est[*](salutaris est v. -tare ll. an lac salutare?) phthisin sentientibus. infantium capiti[*](capiti ita R.) inlita nutrit capillum tenacioremque[*](tenerioremque VT.) eius cutem efficit.
[*](Diosc. II 168.) Estur[*](estur Bas. eostur (cod)VGd. -ture r. est v.) et caucalis[*](caucalidis RE.) feniculo similis, brevi[*](breui dv. breue r.) caule, flore candido, cordi utilis. sucus quoque eius bibitur, stomacho perquam commendatus[*](commendatus dTman. Dal. H commodatus rv. an accommodatus?) et urinae calculisque et harenis pellendis et vesicae[*](uesicae (om. et) Vd.) pruritibus[*](cruritibus R.). extenuat et lienis, iocineris reniumque[*](re niumque Brot. -numque v. lieniumque (-num- RE) ll.) pituitas. semen menses feminarum
adiuvat[*](iuuat f.) bilemque[*](bilemque v. hiis f. bilem (uilem RE) adiuuat que ll.) a partu siccat. datur et contra profluvia geniturae viris. Chrysippus et conceptionibus earn putat conferre multum. bibitur in vino ieiunis. inlinitur et contra venena marinorum[*](marinorum uenena VdT(G?). sicut VGdv. nisi r.), sicut Petrichus[*](petrichus dTH. -icus rv.) in carmine suo significat.[*](Diosc. II 153.) His adnumerant et sium[*](et sium Brot. esium ll.f.et sion H. sion v.) latius apio, in aqua nascens, pinguius nigriusque, copiosum semine, sapore nasturtii. prodest urinis, renibus, lienibus mulierumque mensibus, sive ipsum[*](ipso VGdTf.) in cibo sumptum sive ius[*](ius VGdv. eius r.an iure eius?) decocti sive semine in vino[*](semen e uino v. a. S.) drachmis duabus. calculos rumpit aquisque, quae[*](aquisque quae dv.aquis quaeque VG. aliquis quaeque (quae R) r.) gignunt eos, resistit. dysintericis prodest infusum, item inlitum lentigini[*](lentiginis Vd.) et mulierum vitiis in facie noctu inlitum[*](illitum dRv. a. S. om.VG.), lomentoque[*](lomentoque D cum U 485. momentoque d(?)REG. que r. momento v. sed ex spectes cum lomentoque vel lomentoque adiecto (mixto), cfr. XVIII 117. XX 127. XXIV 15. XXX 127. XXXIII 85. 162. XXXVI 133. an fouendoque? cfr. § 153.) cutem emendat et ramices lenit, equorum etiam scabiem.
[*](Diosc. IV 156.) Sillybum[*](silly bum RB. cfr. Diosc. syllibum rv(D).) chamaeleonti[*](chamaeleoni RS.) albo similem, aeque spinosam , ne in Cilicia quidem aut Syria aut Phoenice, ubi nascitur, coquere[*](cocere VGED.) tanti est. ita[*](an tam pro ita?) operosa eius culina traditur . in medicina nullum usum habet.
[*](Th. H. VI 4, 3. Diosc. III 14. Hesiod. ἔργα κ. ἡμ. 582–587.) Scolymum quoque in cibos recipit[*](recepit J e coni. S. sed cfr. XXI 128.) oriens et alio nomine limoniam appellat[*](appellat dv. -ant VG. -auit r S.). frutex est numquam[*](nunc quam R.) cubitali altior tristisque[*](tristisque V. -is quam E. tristis G. cri- stisque dv. -is quam R. cristis D.) foliorum aculeis[*](aculeis ego coll. XXI 96.acu dR. ac rv, an acie?), radice nigra, sed dulci,
Eratostheni quoque laudata in pauperis[*](pauperis Vv. -eri rTS.) cena. urinam ciere praecipue traditur, sanare lichenas et lepras ex aceto, venerem stimulare in vino Hesiodo et Alcaeo testibus, qui florente[*](florentes d.) ea[*](ea Vv. ex ea r.) cicadas acerriini cantus esse et mulieres libidinis avidissimas virosque in coitum pigerrimos scripsere , velut providentia naturae hoc adiumento tunc valentissimo . item[*](item TRv. idem E. id est r.) graveolentiam[*](grauiolentiam VGRE.) alarum emendat radicis emedullatae uncia, in vini[*](uinis V.) Falerni heminis tribus decocta ad tertias[*](quiatis R.) et a[*](a om.VGd.) balineo ieiuno itemque post[*](post VGdv. poscit r.) cibum cyathis singulis[*](postea d.) pota. mirum est, quod Xenocrates promittit experimento, vitium id ex alis[*](alis Vv. aliis r.) per urinam effluere.[*](Diosc. II 158.) Estur et soncos[*](sonchos dv. a. D. yoncos R.)—ut quem Theseo apud Callimachum adponat[*](opponat Vd.) Hecale[*](Hecale B. -atae v. hecaletGd. hae.calet V. hecaule R. haecaule E.)—uterque, albus et niger. lactucae similes[*](similis R.) ambo, nisi spinosi essent, caule cubitali, anguloso, intus cavo[*](cano d.), sed qui fractus copioso lacte manet. albus, cui[*](cui J e coni. S. qui ll. v.) e lacte nitor[*](nitro RE.), utilis orthopnoicis lactucarum modo ex embammate[*](ex embammate dfH. embambate r. om. v.). Erasistratus[*](erasistratus dfv. om. r.) calculos[*](cauculos VGRE.) per urinam pelli[*](pelli Murbac. v. pellit ll.) eo monstrat et oris graveolentiam commanducato[*](commanducato Tv. -ta VGd. -tam r.) corrigi [*](corrigit dT.). sucus trium[*](triumque torum V.) cyathorum mensura in vino albo et oleo calefactus adiuvat partus ita, ut a potu[*](a potu coni. Dal. a portu G.apartu Vdv. a. S. aput r.) ambulent gravidae. datur[*](detur R.) et in sorbitione. ipse caulis[*](caulis om.VGd.) decoctus[*](coctus VGdT.an recte? nam decoctus fere poni solet addito in (ex) aqua vel liquore alio.) facit lactis abundantiam nutricibus coloremque meliorem infantium, utilissimus his, quae[*](isque V. his qui d.) lac sibi coire sentiant. instillatur auribus sucus, calidusque in stranguria bibitur cyathi mensura
et in stomachi rosionibus cum semine cucumeris nucleisque pineis. inlinitur et sedis collectionibus. bibitur contra serpentes scorpionesque, radix vero inlinitur. eadem decocta in oleo et[*](et ego. om. ll. v. cfr. XXII 85. an cum? cfr. § § 103. 143.) punici mali calyce[*](calyce VGREv. et dT.), aurium morbis [*](praesidium morbis Vd.) praesidium est. haec omnia ex albo. Cleemporus nigro prohibet vesci ut morbos faciente, de albo consentiens . Agathocles etiam contra sanguinem tauri demonstrat sucum[*](sucum RG. sucu E. suco r. suco eius uti v.) eius, refrigeratoriam tamen vim esse convenit nigro et hac causa inponendum cum polenta. Zenon[*](zeno R.) radicem [*](radice Vdv. a. S.) albi in[*](in S. om. ll. v.(an strangu riae?)) stranguria suadet[*](stranguriam docet sanari v. a. S.(an -urias iuuari sua det? cfr. XXX 123).).[*](Diosc. II 160.) Condrion sive condrille[*](condrille C. cfr. index et Diosc.ile v. -ryle RE. chrondile r. chondrile D. -rylla S coll. XXI 105.) folia habet intubi, circumrosis similia, caulem minus pedalem[*](pedale VG. -li v. a. G.), suco madentem amaro, radice fabae simili, aliquando numerosa[*](numerosam VG.). habet proximam terrae mastichen[*](mastichen dv. -cen r D.) tuberculo fabae, quae adposita feminarum menses[*](meses GRE. messes V.) trahere dicitur. tusa cum radicibus tota dividitur in pastillos contra serpentes, argumento probabili [*](probabilis Vd.), siquidem mures agrestes laesi ab his[*](iis Rv.a.C.) hanc esse[*](hanc esse VGREv. necari dT.) dicuntur. sucus ex vino coctae alvum sistit. eadem palpebrarum pilos inordinatissimos pro cummi[*](gummi dRv.a.S.) efficacissime regit. Dorotheus stomacho et concoctionibus utilem carminibus suis pronuntiavit. alioqui[*](alioqui VgfRED. aliquidv. cfr. § 76. XXI 69.) feminis et oculis generationique [*](generatioque RE.) virorum contrariam putavere.
Inter ea, quae temere manduntur, et[*](etom.REv.a.H.) boletos merito posuerim, opimi[*](opimi RES. -mis VGT. optimi dG.muls v.) quidem hos[*](hos RG. os E. his r. est is v.) cibi, sed[*](cibi sed REG. cibus et (sed v)rv.) inmenso exemplo
in crimen adductos[*](adductos G. -tus ll. v.), veneno Tiberio Claudio principi per[*](per G(?)REv. posuerim per r.) hanc occasionem ab[*](a dRv.a.D.) coniuge[*](coniugi R.) Agrippina dato, quo facto illa terris venenum alterum sibique ante omnes Neronem suum[*](neroni suodT.) dedit. quorundam ex iis[*](iis Rv. his r C.) facile[*](facile d(?)v. facere r.) noscuntur venena diluto rubore, rancido aspectu, livido[*](libido V.) intus colore, rimosa stria, pallido per ambitum labro. non sunt haec in quibusdam , siccique[*](siccique ll. v. an suntque?) et veris[*](ueris Salm. Cfr. nov. luc. 26. ueri ll.D. nitri v. a. S.) similes[*](simile VGd.), veluti guttas in vertice albas ex tunica sua gerunt. vulvam enim terra ob hoc prius[*](prius om.RE.) gignit, ipsum postea in vulva, ceu[*](ceR.) in ovo est luteum. nec tunicae minor[*](miror VG.) gratia in cibo infantis[*](infantes RE.) boleti. rumpitur haec primo nascente, mox increscente[*](increscente om.REG.crescente v.) in pediculi[*](peduculi R. -lo E.) corpus absumitur, rarumque ut[*](rarumque ut ego. cfr. XXXVII 120. rarum umquam (numq- E1T) ll. D. raroque (raro S) umquam v. rarumque Gronov. (an rarum utique ut?).) geminus[*](geminus ego. -nis ll.v.) ex uno pede.[*](Th. H. III 6, 7. Diosc. IV 83.) origo prima causaque e[*](e om.GEv.a.C.) limo et acescente suco madentis terrae ant radicis[*](radicesVG.) fere glandiferae[*](glandiferae v. cfr. XVI 31. 33.grandiferae (-re E)RE.grandis r D.), initioque spuma lentior, dein corpus membranae simile, mox partus, ut diximus. illa[*](93) pernicialia[*](pernicialia Rv. -ali J. permitti (-ittit dT) alia r.) quot[*](quot ego. quod VGdTE.om.R. quae D cum Gronoio. iamque J. prorsus v.) probandi[*](prouandi G. improbanda v. a. J.) alia allis signa alias GdT. alia r. alea J cum Gronovio. del.v.) si caligaris[*](si caligaris S. (si enim cal- v). -gari RE.sic aliguri V. sic alligari rT.) clavus ferrive[*](ferriue G. ferri uel ll.ferri uel chalybis v.) aliqua robigo aut panni marcor adfuerit[*](adfuit GED. affuit T.) nascenti , omnem ilico sucum alienum saporemque in venenum [*](dist.ego.) concoqui[*](concoquiego. -quit ll.G. decoquit v. an concoqui id?) deprehendisse qui[*](quiREH cum Gron. q; dv. quae r.) nisi[*](nisi—p. 470, 1 qui om.RE.) agrestes possunt atque[*](dist. Müller emend. IV 16.) qui[*](quae J.) colligunt[*](colligunt VGdJ. nigunt R. ni dicunt E. colligunt. Ducunt v.) ipsi?[*](Nicand alex. 523 sqq. Diosc. IV 83.) alia vitia ne hi quidem[*](ne hi quidem Müller l.l. ne quidem ll.f. equidem D. ne quidam J. et quidem H. nunc quidem v. an ne ipsi quidem? (antea ipsi deleto).), si serpentis caverna iuxta fuerit, si patescentem[*](patescentes REv. a. J.) primo adhalaverit , capaci venenorum cognatione ad virus accipiendum. itaque caveri conveniat[*](conueniet Vv.a.D.) prius, quam se condant serpentes. signa erunt[*](signauerunt VGd.) tot herbae, tot arbores fruticesque ab emersu[*](emerso VG.) earum ad latebram usque vernantes et vel fraxini tantum folia nec postea nascentia nec ante decidentia. et boletis quidem ortus occasusque omnis intra[*](infra VGT.) dies septem est.Fungorum lentior natura et numerosa genera , sed[*](sedVGdv. et r.) origo non nisi ex[*](ex Rv. et E. e Vd.om.G.) pituita arborum. tutissimi[*](tutissime RE.) qui rubent callo, minus diluto rubore quam boleti; mox candidi , velut apice flaminis insignibus pediculis; tertium genus suilli[*](suillis GREv.a.C. ueneni VGT.), venenis accommodatissimi[*](accommodatissimis (-sumis E2)RE. -simum v. a. H.). familias nuper interemere [*](intemere VGRE.) et tota convivia[*](conuiuia v. -io ll.), Annaeum[*](annanum RE.) Serenum, praefectum Neronis[*](neronis VGdv. uenenis (-num E1) r.) vigilum, et tribunos centurionesque. quae[*](centurionesque quae GE(?)H. (et) -nes quaeG. -nes quaeque V. -nes quoque dVen. (et) -nes quosquev.a.G. -nesque quaeque R.) voluptas[*](uoluntas VG.) tam[*](tam egotanta ll.v. tanta tam J.) ancipitis cibi[*](cibo RE.)? quidam discrevere arborum[*](arbori VGd.) generibus, fico ferulave[*](ferulaue ego. -lae ll. -la v.) et cummim[*](cummi dR. gummim H. -mi v.) ferentibus, non item[*](nositem v.a.S.an noxios autem?) taxo aut[*](taxo aut RE. faxo r. taxo D.fago v.) robore, cupresso[*](aut cupresso v. a. S.), ut diximus. sed ista quis spondet in venalibus?[*](16,31) omnium colos lividus; hic habebit[*](haberit RE. (his) aberit v. a. H.) veneni argumentum , quo similior fuerit arborum cortici[*](arborum cortici ego. -orum umor fici Murbac. S.orum fici (ficis RE) ll. v. -orum ut fici J. -orum. Piri D.). adversus haec
diximus remedia dicemusque; interim sunt aliqua et[*](23,115) in iis[*](iis Rv. his r C.). Glaucias[*](Glaucias G. -citas VGd. -ciatas r. Claudius v.) stomacho utiles putat boletos. siccantur pendentes suilli, iunco transfixi, quales e[*](e VGdBas. a rv.) Bithynia veniunt . hi fluctionibus alvi[*](alui Rv. albi GE. albis r.), quas rheumatismos[*](rheumatismos dv. cfr. § 46. 138. -tisthon VR. reu-matisthon (-ston G)r.) vocant, medentur excrescentibusque in sede carnibus; minuunt enim eas et tempore absumunt, item lentiginem et mulierum in facie vitia[*](uitia in facie Vv.a.S.). lavantur etiam, ut plumbum, in[*](in om.VGdH.) oculorum medicamenta[*](medicamento H.). sordidis[*](sordis V.) ulceribus et capitis eruptionibus, canum morsibus ex aqua inlinuntur.[*](Athenaeus II 59 p. 61d e. Celsus V 27, 17.) libet et coquendi dare aliquas communes in omni eo[*](ego R. eorum v.a.G.) genere observationes, quando ipsae suis manibus deliciae praeparant hunc cibum solum[*](solum cibum Vd.) et cogitatione ante pascuntur sucinis novaculis aut argenteo[*](argento VGd.) apparatu[*](apparatus (adp- R)RE.) comitante. noxii[*](noxi V. noxia R. noxiae E.) erunt fungi, qui in coquendo duriores fient; innocentiores, qui nitro addito coquentur, utique si[*](utique si dT.utique r D. si utique v.) percoquantur. tutiores fiunt cum carne cocti aut cum pediculo[*](periculo R.) piri; prosunt et pira[*](pira dREv. piri r.) confestim sumpta. debellat eos et aceti[*](ageti R. agente E.) natura contraria iis[*](contra his VG.).[*](Diosc. III 84.) Imbribus proveniunt omnia haec, imbre et silphium [*](silphiond(?)v.a.S.)[*](dist. U 489.) venit primo[*](primo e Cyrenis v. a. D.), ut dictum est. ex Syria nunc hoc[*](hocom.RE. quo d. quoque T.)[*](19,41) maxime inportatur, deterius[*](deterior RE.) Parthico, sed Medico[*](medicos R.) melius, extincto[*](quireumatico Vd(G?).) omni Cyrenaico, ut diximus. usus silphii in[*](19,39) medicina foliorum ad[*](ad VGdv. de r.) purgandas vulvas pellendosque emortuos [*](mortuos d.cfr. ad § 54.) partus; decocuntur in vino albo et odorato, ut bibatur mensura acetabuli a balineis. radix prodest arteriis
exasperatis, collectionibus[*](et collectionibus Vv. a. S.) sanguinis inlinitur. sed in cibis concoquitur aegre, inflationes[*](inflationibus RE.) facit[*](facitet VGdv. faciet r.) et ructus[*](ructus v. ruptus VGd. truncos r.). urinae quoque noxia est,[*](noxia est ego. noxiae RE. -ia rv.) suggillatis cum vino et oleo amicissima et cum cera strumis. verrucae sedis crebriore eius suffitu cadunt[*](cadent E. candent R.).[*](Diosc. III 84.) Laser e silphio profluens quo diximus modo[*](modia V.)[*](19,43) inter eximia naturae dona numeratum plurimis compositionibus inseritur[*](inferitur R. infertur E.), per se autem algores excalfacit, potum nervorum vitia extenuat. feminis datur in vino et lanis mollibus admovetur vulvae ad menses ciendos. pedum o clavos circumscariphatos ferro mixtum cerae extrahit. urinam [*](extrahit urinam VGdv. -hitur r.) ciet ciceris magnitudine dilutum[*](inam—12 dilutum om.RE.). Andreas[*](Andreas C. andrias (-ia E) ll. v.) spondet copiosius sumptum nec inflationes facere et concoctioni plurimum conferre senibus et feminis, item hieme quam aestate utilius, et tum[*](et tum REG.et cum r. uerumtamen v.) aquam bibentibus. cavendum, ne qua sit exulceratio intus. ab aegritudine recreationi efficax in cibo; tempestive enim datum cauterii vim[*](cauterii uim G. -erium (cau the- G) ll.v.) optinet, adsuetis etiam utilius quam expertibus.[*](init.: Diosc. III 84.) extera[*](ad extera C.) corporum indubitatas confessiones habent[*](habet v.a.S.): venena telorum et serpentium extinguit potum; ex[*](exdREv. et r.) aqua vulneribus his[*](iis Rv. a. C.) circumlinitur , scorpionum tantum plagis ex oleo, ulceribus vero non maturescentibus cum farina hordeacia[*](hordeacea dv. a. S.) vel fico sicca, carbunculis cum ruta vel cum melle vel per se visco superlitum, ut haereat; sic et[*](sic et v. sicut ll. an sicut et? cfr. § 117.) ad canis morsus; excrescentibus circa sedem[*](sedem v. semenll.) cum tegmine[*](tegmine B e Diosc. cfr. § 143. germine ll. v(D).) punici mali ex aceto decoctum , clavis, qui volgo morticini appellantur, nitro mixto.
[*](Pl. iun. p. 29, 12.)alopecias nitro[*](alopecias nitro om.REv. a. H.) ante subactas[*](subactum B.) replet[*](carnes replet v. a. H.) cum vino et croco aut pipere ac murium[*](aut murium REv. a. J.) fimo et aceto. perniones ex vino fovet[*](dist. ego. An vero et delendum (ex uino fouet, ex oleo coctum inponitur; sic)?) et ex oleo coctum; inponitur sic et callo, clavis pedum [*](dist.D.) superrasis; praecipuae utilitatis contra[*](contra— 6 raucitatibus om.RE.) aquas malas, pestilentes tractus vel dies; in[*](et in GD.) tussi, uva; fellis veteri[*](ueteris Gdv. a. Bas.) suffusioni [*](suffusioni ego. -one ll. v.), hydropicis[*](hydropisi G. (vocabulum omnino inusitatum).), raucitatibus; confestim enim purgat fauces vocemque reddit.[*](Celsus V 27, 16).) podagras[*](podagris d.) in[*](in om.RE.) spongea dilutum posca[*](postea REv. a. Bas.) lenit. pleuriticis[*](pleureticis dv.a.Bas. -ritis VG.) in sorbitione vinum poturis datur, contractionibus, opisthotonicis ciceris magnitudine cera to circumlitum. in angina gargarizatur. anhelatoribus et in tussi[*](dist. ego.) vetusta cum porro ex[*](ex VRv. et r.) aceto datur; at[*](at ego. ad RE.om. r. aeque G. atque v.) ex aceto his, qui coagulum lactis sorbuerint, praecordiorum vitiis syntecticis [*](syntheticis R. sinte//ticis V.), comitialibus cum vino[*](uino REv. cibo r.), in aqua mulsa linguae paralysi. coxendicibus[*](coxendicum D.) et[*](et om.REv.a.Bas.) lumborum doloribus cum decocto melle inlinitur. non censuerim, quod auctores suadent , cavernis dentium in dolore inditum cera includi, magno experimento hominis, qui se ea de[*](ea de G. eadem ll.v.) causa praecipitavit ex alto. quippe tauros inflammat naribus[*](naribus dv. ma ribus (ina- RE) r.) inlitis[*](illitos R.), serpentes avidissimas vini admixtum rumpit; ideo nec inungui suaserim[*](dist.D.), cum Attico licet melle[*](melle licet v.a.D.) praecipiant. quas habeat utilitates admixtum aliis, inmensum est referre, et nos simplicia tractamus, quoniam in his[*](iis R.) naturam esse apparet, in illis coniecturam saepius fallacem, nulli satis custodita in mixturis concordia naturae ac repugnantia. qua[*](quae R.) de re mox plura.[*](117)