Naturalis Historia

Pliny, the Elder

Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor

Membra animalibus adgnata inutilia sunt, sicut sextus[*](sexus Ma) homini[*](homines Rs) semper digitus. placuit in Aegypto nutrire portentum, binis et in aversa capitis parte[*](recte (pro parte) D1Ea. -tae F1) oculis hominem, sed iis non cernentem.

[*](cfr. Ar. fr. 286 Rose.— (22) Ar. II 3 extr.) Miror[*](miror—22 spreuit om.a) equidem[*](quidem Fdva.S) Aristotelem non modo credidisse praescita vitae[*](uitate Rs 1. del.Rs 2. uita uitae F1) esse[*](esse del.F2.) aliqua in corporibus ipsis, verum etiam prodidisse. quae quamquam vana existimo nec sine cunctatione proferenda, ne in se quisque ea[*](& (pro ea) F1dva.S) auguria[*](auria M) anxie[*](anxiae M. -ia F1d) quaerat, attingam[*](attingat F1. tingam Rs 1. tang- Rs 2) tamen, quia[*](quae D2dva.S. cfr. II 85) tantus vir in doctrinis[*](doctrina Rsva. G (Dal.2)) non sprevit. igitur vitae brevis signa ponit raros dentes, praelongos

digitos, plumbeum colorem pluresque in manu incisuras [*](incurui Rse corr. inceruos Fa) nec perpetuas. contra longae esse vitae incurvos umeris et in manu unam[*](unam Rs 2S. una rv) aut[*](aut MRsS. et Fda.om. v) duas incisuras longas habentes[*](habentis MRsS) et plures quam XXXII dentes, auribus amplis. nec universa haec, ut arbitror, sed singula observat, frivola, ut reor[*](rear Rs. recor F1), et volgo tamen narrata. addidit morum quoque spectus[*](spectuus MDF1ED. -tus aJ. aspectus Rs(?)F2v. species R Förster physiogn. II p. 263) simili modo apud nos Trogus, et ipse auctor e severissimis[*](e feuerissimis T(P)S. e reuer- D1F1. ē feuer- D2. ē uer- F2. esteuerissim. . M. ē feue- rissimus a. ///feuer- Ev. est uer- Rs), quos verbis eius subiciam: [*](Trogus = Ar. I 8 extr.— (11) I 9 init.) Frons[*](fros M. fons F1)quibus[*](quib; Birt p. 152. ubi ll.v) est magna[*](magnam. . . , se- gnem animumanimā F1) subesse significat; quibus parva, mobilem[*](mobile Rsv. nob- r)[*](uelocius Birt); quibus rotunda[*](rutunda MF), iracundum, velut hoc vestigio tumoris[*](humoris Rs) apparente. supercilia quibus porriguntur[*](porrigentur RsS) in rectum, molles significant; quibus iuxta nasum flexa[*](flexa MRsv. ple- r) sunt, austeros; quibus iuxta tempora inflexa, derisores[*](delusores R2); quibus in totum demissa [*](demisso M. dimissa a), malivolos et invidos.[*](I 9, 491b 24–26.— (18) I 10 extr.— (20) I 11, 492b 1. 2.) oculi quibus utrimque [*](quibus utrimque ego ex Ar. -bus- cumque ll.v. quibus anguli Birt. quibus canthoe Gutschmid opusc. V p. 218) sunt longi, malificos moribus[*](moribus om. va.S) esse indicant; qui carnosos[*](carnosus F1. -sis a) a[*](aom.F1a) naribus angulos habent, malitiae notam[*](notā pre//ent// F1. nota (-tā a) prae- uenti adTzva. G) praebent: candida[*](candido F. -idi adva. G) pars extenta notam inpudentiae [*](inpudentiae Rsv. inpru- r. cfr. Ar. (Plin. XI 143. 144)) habet[*](habent F1a); qui identidem operiri[*](operiri MRsF2. -rire rv) solent, inconstantiae . oricularum[*](auricularum RsTzva. G (Brot. S)) magnitudo loquacitatis et stultitiae nota est. hactenus Trogus.

[*](Ar. VIII 5, 594b 26. cfr. Pl. VIII 46.— (11) cfr. Pl. XIV 142.— Th. IV 4, 2 extr. Verg. G II 134. cfr. Pl. XII 16.) Animae[*](anima Ea) leonis virus grave[*](graui (-is Rs 2) ursis Rs. grauetur a), ursi pestilens. contacta[*](con- tata F1. concit- F2) halitu eius nulla fera attingit, ociusque[*](otiusque Fda. cici- Rs 2. citi- E2va.S) putrescunt adflata. e[*](adflata. e Müller em. II p. 17. -tae (-te Ea) ll.v. -ta (Rs?) C) reliquis homini[*](homini MRsF2 (P)J. -ne Rs 2. -nis rv) tantum infici natura voluit pluribus modis, et ciborum ac dentium vitiis, sed maxime senio. dolorem sentire non poterat, tactu sensuque[*](sensuque Rs (?)v. esuque r) omni carebat sine[*](sine quibus Rse corr. SJ) qua nihil sentitur; eadem[*](eadem —13 addito om.a) commeabat[*](commeaba D1F1. -mae ab ea E. -meabat ab eo zva.G) recens assidue, exitura[*](exitura RsF2v. -tura ut D2. -tur ut F1d. -tu ut D1. -tus in E) supremo et sola ex homine[*](homine Rs (P) S. omne (-ni D2E) r. -nibus v) superfutura, denique haec[*](ae F1. aF2) trahebatur e caelo: huius quoque tamen reperta poena est, ut[*](ui F1) neque id[*](in id F2) ipsum, quo[*](quo Rsv. quia E2. qua r) vivitur[*](uuitur RsF2v (S). uiuere DF1E1. -ret E2H), in vita iuvaret. Parthorum populis haec[*](hoc Rs (?) va.D) praecipue et a iuventa propter indiscretos cibos[*](cibonos Rs 1an posteaque?), namque et vino faetent ora[*](faetentiora D. -n///ora F1. fe- tentiora E1. -ntia ora E2) nimio[*](nimis & ibi (cibi Rs 2) Rs); sed sibi proceres medentur grano[*](gra- nos Rs 1. -nis Rs 2) Assyrii mali, cuius et[*](est Rs(?)v) suavitas praecipua, in esculenta[*](esculenti Rs) addito.

[*](cfr. Pl. VIII 118. XXVIII 149.— (16) Ar. IX 1, 609b 30. — (17) Ar. VIII 27 extr. cfr. supra § 66.)[*]((1) Th. C. VI 5, 1. (Mir. ausc. 147). Ael. IV 18. III 7. - (3) Mir. ausc. 141.)Elephantorum anima serpentes extrahit, cervorum urit[*](ut Rs. item urit d2va.H). diximus hominum genera qui venena serpentium suctu[*](sucu Rsa) corporibus[*](7, 13 sq.) eximerent[*](eximerent G. &ime-Rs. exige- rv). quin et subus[*](sub his a. his z. ceruis B e Th. C IV 9, 2) serpentes[*](ser- pentis Rs) in pabulo sunt, et aliis[*](et aliis av. -lii DFE. et aluu. Alu Rs. (loc.corr. an nec aluo?)) venenum est. quae insecta appellavimus, omnia olei[*](1)

aspersu necantur[*](negantur F1a uulturesq; F2),[*](dist. ego n. luc. p. 100) vultures unguenti[*](unguenti (sc. aspersu) Rs. -to rv)—qui fugat[*](fugat Rs. -antur rv. -antem J) alios appetunt odorem[*](odorem RsJ. -res rv) —, scarabaei[*](scarabae& Rs (an -baei et?)) rosa[*](rosa Rs (B) J. -sam rv). quasdam serpentes[*](serpentis RsSJ) scorpio occidit. Scythae sagittas tingunt viperina[*](uiperinae Rs) sanie et humano sanguine; inremediabile id scelus: mortem ilico adfert levi tactu.

[*]((8. 9) Ael. IX 28.— (12) Ael. XVII 12.) Quae animalium pascerentur veneno diximus. quaedam, innocua alioqui, venenatis pasta noxia fiunt et ipsa. [*](10, 69) apros in Pamphylia et Ciliciae montuosis[*](mon- tuosius Rs. -tosis va. G) salamandra ab iis devorata qui edere[*](qui inedere Rs), moriuntur: neque[*](nec va.S) enim[*](enim Rsv (S). om. r G) est intellectus ullus[*](nullus Rs) in odore vel sapore; et[*](et (pro uel) RsSJ) aqua vinumque interemit[*](interimit F2ava.J) salamandra ibi inmortua vel si omnino biberit unde potetur[*](petetur D1F1Ea. put- F2), item rana[*](ranam Fa) quam rubetam vocant. tantum insidiarum est vitae![*](Ael. IX 15. Mir. ausc. 140.— (15) cfr. Ael. XVII 30. (Herod. V 16 extr.).) vespae serpente[*](serpentem RsS J. -tes va. Verc.) avide vescuntur, quo alimento mortiferos ictus faciunt. adeoque[*](adeoque RsS. Ide- Fdv.alac.) magna differentia est victus, ut in tractu pisce viventium[*](uiuentium —16 pisce om.Rs) Theophrastus prodat[*](prodat F1dTS. -dit F2H. -didit v) boves quoque pisce vesci, sed non nisi vivente.

[*](Diog. La. X 27,131. Hor. sat. II 72. 73. Cels. I 1 (p. 13, 14 Dar.).— (18) cfr. Cels. I 2 (p. 15, 18).— (20) ib. I prooem. (p. 12, 22).)[*]((1) cfr. Gels. I 3 (p. 18, 25. 19, 16 sq.). Pl. XXVI 17. XXVIII 54. Sen. cons. ad Helv. 10, 3 med.) Homini cibus utilissimus simplex, acervatio saporum pestifera et condimento[*](condimento MRsF2H. -ta rv) perniciosior[*](perni- cior M. -ciosiora D2dva.H). difficulter autem perficiuntur omnia in cibis acria[*](acrim Rs), aspera[*](aspera -20 uaria MRsJ.om. rv), inconsueta, varia[*](uari Rs), nimia[*](nimie F2) et avide[*](auida a) hausta, et aestate quam hieme difficilius

et in senecta quam in[*](quam in Mv. quam r) iuventa[*](iumenta Rs). vomitiones homini ad haec in remedium excogitatae frigidiora corpora faciunt, inimicae oculis maxime ac[*](aut (autem B) ava.G) dentibus.

[*]((6) Gels. I 3 (p. 18,13.14. 20, 15). Pl. XXIII 41.— (8) Ar. VIII 8 extr. (Pl. VIII 68).— (9) cfr. Hippocr. (de carne) I p. 442 Kühn. Varro ap. Gell. III 10, 15. Macrob. in somn. Scip. I 6, 78.) Somno concoquere corpulentiae[*](corpulentae M1d. -ta F1. -tiam Rs) quam[*](equam Rs) firmitati utilius; ideo athletas[*](athetas F1. ad lethas a. ad laetas Rs) ambulatione malunt cibos perficere. pervigilio quidem praecipue vincuntur cibi.

augescunt[*](augescun- tur Rs) corpora dulcibus atque pinguibus et potu[*](petu Rs. poto F1), minuuntur siccis et aridis fridigisque ac siti. quaedam animalia et pecudes quoque in Africa quarto die bibunt. homini non utique septimo letalis[*](letalis MF2v (D). -les Rsa. -le est H. laetales DF1E) inedia[*](inedia MDFv (D) . -di Rs. -dias EazH. -diam S); durasse et[*](at (pro et) HBrot.) ultra undecimum plerosque certum est. morbus[*](morbus Rs. mori rv. dist. va. H. cfr. Madvig adv. crit. II p. 527) esuriendi[*](esurienti a. exuendis Rs) semper inexplebili aviditate[*](auiditatē Rs) uni[*](uni RsS. uini M.om. rv) animalium homini[*](homini MRsS. uni hominum (-ni v) D2F2v. uni qui (cui F1) D1F1. unicuique EaH).

[*]((14) cfr. Pl. XXV 83. XXII 26.) Quaedam[*](quedam Fa. quid- D1) rursus exiguo gustu[*](gustus MRs. gestu F1a.an gustatu? cfr. nota ad IX 77 et XXV 79) famem[*](fame Rs) ac sitim sedant conservantque vires, ut butyrum[*](buturum Rs. cfr. § 239), hippace[*](hippace B. ipp- M. ip- E. tipp- F. typp- Rs. ut ipp- D d. ut urip- a. ut titip- v), glycyrrhiza[*](glycyrhiza M. -ciriza Rs. -cyrrhizon va.Brot. clyzyrica F. -zirica a). perniciosissimum autem et[*](est in D. at cfr. vol. I p. 543 ad 11247) in omni quidem vita quod nimium , praecipue tamen corpori, minuique quod gravet[*](grauet MRsH. -uat B. -uę F. -ue rv) quolibet[*](quodibet Rs. -dlibet ava.B) modo utilius.

Verum ad reliqua naturae transeamus.