Naturalis Historia

pumilionum[*](pumilionum RsF2G2. popi- r. pomi- v) genus in omnibus animalibus est, atque etiam inter volucres.

[*]((13) Ar. II 1, 500b 23. 24. IX 6 extr. (Mir. ausc. 12).— (15) V 2, 540a 18. 19.— cfr. Pl. XXXV 165.) Genitalia maribus quibus essent retrorsa[*](retrosa F1. -tro sat (satis v) dTva.S) diximus. ossea sunt lupis, vulpibus, mustelis, viverris[*](ui- uerris G. uniuerfif Rs. uiuerrę dv. -ere r), unde[*](unde RsG. sunt die r. sunt dis (iis v) sv. sunt inde z) etiam[*](10, 173) calculo humano remedia praecipua. urso quoque, simul atque [*](atque om.a. ut d2va. G) expiraverit, cornescere aiunt. camelino arcus intendere orientis populis fidissimum. nec non aliqua gentium quoque in hoc[*](ho M2a. hod M1. iis va. G) discrimina[*](crimina a) et sacrorum etiam, citra[*](circa Rs) perniciem amputantibus[*](amputatibus M. -antis F1a. -atis zva. G) Matris deum Gallis.[*]((19) cfr. Pl. VII 34.) contra mulierum paucis prodigiosa adsimulatio[*](adsi- milatio MJ D. cfr. III 43. XXXVII 179), sicut hermaphroditis utriusque sexus, quod etiam quadripedum generi accidisse Neronis principatu [*](principatus Rs. -tum F1) primum arbitror. ostentabat certe[*](certa F1a) hermaphroditas subiunctas[*](subiungias F1. -gi a a. -iuges va. (P) G2) carpento suo equas, in Treverico[*](triuerico Ma. trinueria (triue- F2)F) Galliae agro[*](acro F1. egro Rs)

repertas[*](reperias F1. om.Rs): ceu[*](ceti Rs) plane[*](pinnae M) visenda res esset[*](esse F1a) principem terrarum insidere[*](insudere M) portentis.

[*](Ar. III 1, 509b 13. 14. 9. 10. 15–17. G I 3 init.— (7) cfr. Pl. X 21.— (10) Ar. IX 1, 608a 33. 34.) Testes pecori armentoque ad crura decidui, subus adnexi. delphino praelongi ultima[*](ultuma MRsD) conduntur alvo; et elephanto occulti. ova[*](qua Fa. qui oua va.G) parientium lumbis intus adhaerent, qualia ocissima in venere. piscibus serpentibusque nulli[*](nullis RsF1a), sed eorum vice[*](uie Rs) binae[*](binae MRsv.om. r) ad genitalia a[*](aom.M. ea Rs) renibus venae. buteonibus terni. homini tantum iniuria aut sponte naturae franguntur, idque tertium ab hermaphroditis[*](hermaproditis MF. -frod- a) et spadonibus semiviri genus[*](semiuiri genus om.Rs) habent.— Mares in omni genere fortiores sunt[*](sunt MD. om. rv) praeterquam pantheris[*](phantheris M. fon- Rs. in pan- va. J) et[*](ut (pro et) M. (item 15)) ursis.

[*](Ar. P IV 10, 689b 2. 3. 5. 6. 33. II 14, 658a 34. 36 sq. 33.— (15) Ar. II 17, 508b 8.— (16) P IV 9, 685b 22. 23.) Caudae praeter hominem ac simias omnibus fere et[*](et MD.om. rv) animal[*](animali D1F1. -libus D1Eava. H) et[*](et MRsF2v. om. r) ova gignentibus, pro desiderio corporum nudae hirtis, ut apris, parvae villosis, ut ursis, praelongae[*](praelongae saetosis ego. -gis saetosae MDFEav (D). saetosis (-sae S) prae- longis Rs) saetosis, ut equis. amputatae lacertis et serpentibus renascuntur . piscium[*](piscibus RsS) meatus gubernaculi modo regunt atque etiam in dexteram[*](in dextera F. -tra Rs. om.M) ac laevam[*](laeua MRsF2) motae[*](otae M. motem Rs) ut remigio quodam inpellunt . lacertis inveniuntur et geminae[*](geminae om.Rs).[*]((19. 20) cfr. Ar. I 6, 491a 1.)[*]((2) cfr. Pl. VIII 207.) boum caudis longissimus[*](lautissimus Rs) caulis[*](caulis MRsD2F2v. caudis D1F1. om.Ead) atque in ima parte hirtus[*](hirsutus a); idem asinis longior[*](seqq. dist. S) quam equis, sed saetosus veterinis[*](ueterinus Fa). leoni[*](leoni D2F2v. -nis D1F1Ea. -num Rs. om.M) in prima[*](in prima MRsF2S (D). in trima E. -ina a. in tria DF1. infima v(J))

parte[*](ita RsF2) ut bubus et sorici, pantheris non item; vulpibus et lupis villosus[*](lupus uillosis Rs) ut ovibus, quibus procerior. sues[*](sue F1. su Rs) intorquent[*](intor- quet F1a. torquent Rs. reto- G), canum degeneres[*](degenere RsF1a) sub alvum reflectunt.

[*](Ar. IV 9, 535a 30.— (6) ib. 535b 3–12. cfr. supra § 93 107.) Vocem non habere nisi quae pulmonem[*](pul- monem — nisi quae R1D2v (S). om. r H) et arterias[*](an arteriam? cfr. § 267 med.) habeant[*](habeant (U 212) J. -ent RsD2v), hoc est nisi quae spirent[*](spirant Eava. H), Aristoteles putat. idcirco et insectis sonum esse, non vocem, intus inmeante [*](inmeantes Rs. alac. meanteva.S) spiritu[*](spiritus Rs) et incluso sonante; alia murmur edere, ut apes, alia contractum[*](contractū ego. -tu D. cum tractu ll.v) stridorem, ut cicadas, receptum[*](recepto va.S) enim duobus[*](duobus RsS. ut du- rv) sub pectore[*](sub pectore om.Rs) cavis[*](cauid Rs. canis E1. alac. cannis E2z) spiritum[*](spiritu va.S), mobili occursante membrana intus, attritu[*](ad tritus F) eius sonare. muscas, apes, cetera[*](ceteua Rs. et zH) similia cum volatu et incipere audiri et desinere, sonum enim attritu et interiore aura[*](aure Rs), non anima, reddi; locustas pinnarum [*](dist. D) et feminum[*](et feminum F2G2. et fum- Rs. et fem- D2. et em- D1. //////m- F1. ee minimum Ea. et femo- rum v) attritu sonare.[*](Ar. ib. 26. 27. 13–18. (cfr. Pl. XXXII 19).— (19) ib. 536a 5–8. 11.)[*]((4) cfr. Ar. VIII 27, 606a 5. (Mir. ausc. 68). Ael. III 35. Pl. VIII 227.) credatur[*](credatur RsS. -ditur rv (D)) sane item aquatilium pectines stridere, cum volant, mollia et crusta intecta[*](uoce Rs) nec vocem nec[*](nec Rsv. in r) sonum ullum habere: sed[*](sed et va.S) ceteri pisces, quamvis pulmone et arteria[*](arteriae Rs) careant, non in totum sine ullo sunt sono[*](sunt sonu (-no S) RsS. sono sunt rv (D)) — stridorem eum dentibus fieri cavillantur —, et is, qui caper[*](aper (B) SJ ex Ar. (ὁ κάπρος ὁ ἐν τῷ ʼαχελῴῳ). sed ipsi Plinio error tri- buendus) vocatur in Acheloo[*](archelo////ne F1. acheo omne Rs. alac.) amne, grunnitum habet et alii[*](alii RsDF2v. de alii D1F1. de haliis E1. de aliis E2d.alac.), de quibus[*](de quib; de qua Rs) diximus. ova parientibus si-[*](9,70)

bilus[*](surilus Rs), serpentibus longus, testudini abruptus. ranis sui[*](suisRsF1a. sonus sui v, sed uox intellegenda est propter seqq.) generis, ut[*](an uox, ut?) dictum est, nisi si[*](si om.Rs) et in his ferenda dubitatio[*](172 sqq.) est, quia vox[*](quia uox RsS. qui mox rv. (alac.)) in ore concipitur, non in pectore. multum tamen in his refert et locorum natura: mutae in Macedonia traduntur, muti et apri.[*]((5–9) Ar. IV 9, 536a 24–27. (cfr. Pl. X 47). 27–29.) avium loquaciores quae minores, et circa coitus[*](coetus Rs) maxime: aliis in pugna vox, ut coturnicibus, aliis ante pugnam, ut perdicibus, aliis cum vicere, ut gallinaceis . isdem sua maribus, aliis eadem et[*](et RsS. ut rv) feminis, ut lusciniarum generi. quaedam toto anno canunt, quaedam certis temporibus, ut in singulis dictum est.[*](Ar. V 14, 545a 18–21. (IV 9 extr. 11, 538b 12–15. G V 7, 786b 16 sq. 787b 19).) elephans[*](elephans — 11 sternume om.M)[*](elephas Fva. J) citra nares ore ipso sternumento[*](sternutamento dva. S. leto M) similem elidit sonum, per nares autem turbarum raucitati. bubus[*](raucitate bobus F2. -ci etatibus Rs) tantum feminis vox gravior, in alio omni[*](aliquo omni F2. alio homine Rs. omni alio va.S) genere exilior quam maribus[*](malibus M), in homine etiam castratis.[*](Ar. VII 10, 587a 33.— (16) Cic. div. I 121.— (18) Ar. VII 1, 581a 17. 18. - G V 7, 787a 26. 27. 787b 13.— (20–372,2) cfr. Ar. probl. 901b 30. 899b 25.) infantis in nascendo nulla auditur ante quam totus emergat utero. primus[*](utero primus MEav (D) . -rus primo F1d. -ro primo F2 (RsD?) S) sermo anniculo; set[*](set MJ. et RsE. ē av. ee F1. eeDF2d) semenstris[*](semestris F2v. -enstri MEa. senestri Rs. Menstris D2. -tri r) locutus est Croesi filius et[*](et om. va. S) in crepundiis[*](hinc rependius Rs) prodigio, quo[*](prodigio quod RsS. quo prod- v. an prodigioq. eo?) totum id[*](tunc id RsS) concidit regnum. qui celerius fari coepere, tardius ingredi incipiunt. vox roboratur a[*](a om.RsG2) XIIII[*](XIII zva. G2) annis[*](anno G2); eadem in senecta exilior, neque in alio animalium saepius mutatur.

Mira praeterea sunt de voce digna dictu: theatrorum[*](theatro in F2. -trorum RsS. eatropum in a) in

orchestris[*](ochestris M. orchertris F1. ortenst- a. horechestros Rs) scobe aut harena superiacta[*](superacta F1. -riecta va.s) devoratur, item[*](item ego. et D2. et in rv) rudi[*](rudi MR2F2v. nuri DF1. muri r) parietum circumiectu[*](circumiectu (-tum Fa)—3 pa- rietum om.Rs), doliis etiam inanibus. currit eadem recto vel conchato[*](concato a. conhato M. chonato F1. chon- cauo D2. chon- F2E2va. S) parietum spatio, quamvis levi sono dicta verba ad alterum[*](ad olterum F1. adult- a) caput[*](ica- put M) perferens, si nulla inaequalitas impediat . vox in homine magnam[*](magna M) voltus habet[*](habent M. -bet et F1a) partem. adgnoscimus ea[*](ea RF2z (P) S. eā rv. cfr. VIII 61. X 207) prius qua cernamus non aliter quam oculis, totidemque sunt hae[*](he Rsa. eae va.S), quot[*](quod MF1a) in rerum natura mortales, et sua cuique sicut facies. hinc[*](huic Rs. hic F. hi M2. hil M1. alac.) illa gentium totque linguarum toto orbe diversitas[*](deuer- sitas MRs), hinc[*](hic MF) tot cantus[*](cantuus MF1D. -tibus Tva. G) et moduli[*](modolis Rs. -dulis Fva. G. a lac.) flexionesque, sed ante omnia[*](omni M) explanatio animi, quae nos distinxit a feris et[*](et MRsS. om. rv) inter ipsos quoque homines discrimen alterum, aeque quam a beluis, fecit.