Naturalis Historia

Pliny, the Elder

Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor

Animalium omnium quae nosci[*](nasciRsF1) potuere naturae[*](natura Rs) generatim membratimque ita se habent[*](habet Rs). restat ut[*](restat ut z (coni. Madvig adv. crit. IIp. 527). restant ll.v) neque ipsa anima carentia — quandoquidem nihil sine ea vivit —, terra edita et[*](et ego. ut ll.v. aut Madvig l.l.) inde eruta[*](eruta RsF2v. erudita r), dicantur ac nullum sileatur rerum naturae opus. diu fuere occulta eius beneficia, summumque munus homini datum arbores silvaeque intellegebantur. hinc primum alimenta, harum fronde mollior specus[*](pecus Rs. -udis Rs 2), libro vestis. etiam nunc[*](etiamnum Rs 1E1va.S. -annum F. -am n??? a) gentes sic degunt.[*](cfr. Pl. XXXVI 2. IX 105.) quo magis[*](ac magis om.Rs) ac magis admirari[*](admireris ubi E. -reris azva.B) subit his[*](ab iis zva.s. om.a) a principiis caedi montes in[*](in-13 uestes om.Rs) marmora, vestes ad Seras[*](seres E2. a Seribus va.G) peti, unionem in Rubri maris profunda[*](profundo va.s. at cfr. XXXVI 2), zmaragdum in ima tellure quaeri. ad hoc excogitata sunt aurium[*](auri R1) vulnera, nimirum quoniam parum erat[*](erat manibus RsS) collo, crinibus [*](crinibusque va S), manibus[*](manibus F2. om.) gestari[*](gestare Rs 2), nisi infoderentur etiam corpori. quam ob rem sequi par est ordinem vitae et arbores ante alia[*](moniliis F2) dicere ac moribus primordia ingerere[*](ingerere RsRF2E3v. in genere r) nostris[*](nostris (nr???s) ego. nis Rs. om. rv).

[*](cfr. Tac. Germ. 9 extr. Herod. I 131 init.)[*]((3) Phaedr. fab. III 17.) Haec fuere numinum[*](nominum F1E1 (item infra passim)) templa, priscoque ritu[*](ritus Rs. rit ut F1. ritu ut zC) simplicia rura etiam nunc[*](etiam Num Rs) deo praecellentem arborem dicant.

nec[*](nec RsF2v. ne r) magis auro fulgentia atque ebore simulacra quam lucos[*](ludo Rs) et in iis silentia ipsa[*](ipsa non Rs) adoramus. arborum genera numinibus suis dicata perpetuo[*](per- petuo Rsv. -tuae F1a. -tue rz) servantur, ut Iovi aesculus[*](esculus Rsava. S), Apollini laurus, Minervae olea, Veneri myrtus, Herculi populus. quin et Silvanos Faunosque[*](faunos- que om.Rs) et dearum genera silvis ac sua numina tamquam e[*](e EadTv (S). ae Rs. & FG) caelo attributa credimus. arbores postea blandioribus fruge sucis hominem mitigavere[*](mititare Rs). ex his recreans membra olei liquor[*](liquorum Rs) viresque potus vini, tot denique[*](totidemque Ea) sapores anni sponte venientes et mensae, depugnetur licet[*](licet & Rs) earum causa cum feris et pasti naufragorum corporibus pisces expetantur[*](ex- petantur RsE2av. expect- r), etiam nunc[*](etiamnum Rsva.J. -annum F) tamen secundae. mille praeterea sunt usus earum, sine quis vita degi non possit. arbore sulcamus maria terrasque[*](terrisque F2 arbores F) admovemus, arbore[*](arborea MRsS. -re r H (praem. ex v)) exaedificamus tecta. arborea et simulacra numinum fuere nondum pretio excogitato[*](& cogitatio Rs) beluarum cadaveri[*](caueri Rs) atque[*](atque ll.v (Brot.). ante- quam Bas.) ut, a diis nato[*](natio Rs) iure luxuriae, eodem ebore numinum ora spectarentur[*](spectantur MD) et mensarum pedes. produnt Alpibus coercitas ut[*](ut ego. et ll.v) tum[*](cum M) inexsuperabili [*](inexsuperabile F1E) munimento[*](monimento E1. monum- M) Gallias hanc primum habuisse causam superfundendi [*](elu////is F1E1) se Italiae, quod Helico ex Helvetiis civis[*](ciuis om. IIX) earum[*](eorum zva.G) fabrilem ob artem[*](ab arte F1E1) Romae commoratus ficum siccam et uvam oleique ac vini promissa[*](promissa MRs(B)C. -sso F2. premissa r. praem- v (G)) remeans secum tulisset. quapropter haec vel bello[*](illa (pro bello) F2) quaesisse venia sit.

[*]((24) Th. IV 5, 6.) Sed quis non iure miretur arborem umbrae gratia tantum ex alieno petitam orbe? platanus haec est[*](est MF2v. et Rs. om. R SJ), in[*](in ego. per zv. om. ll. H) mare

Ionium Diomedis insula[*](insulam (praem. in) va.s) tenus[*](tenus MRsF2S. -uis r. om. v) eiusdem tumuli gratia primum invecta, inde in Siciliam transgressa atque inter primas donata Italiae et iam ad Morinos usque pervecta ac tributarium etiam detinens solum, ut gentes vectigal et pro umbra pendant[*](pendunt F1E).[*](Th. ib.) Dionysius prior Siciliae tyrannus Regium[*](regiam dTva.B (Brot.)) in urbem transtulit eas domus suae miraculum, ubi postea factum gymnasium; nec potuisse[*](potuisset FE) in amplitudinem augescere[*](augescere MU. adolescere (-les Rs) rv) aut[*](autRsF2U. haut Mv. ut r Brot. et B) alias fuisse in Italia ac nominatim Hispania[*](hispania ll. v (ortum verbis male intellectisσπανίαν δὲ καὶ ἐν ʼͅταλίᾳ πάσῃap. Th.). Cispadana Gutschmid) apud auctores invenitur.

[*](cfr. Macrob. III 13, 3.) Hoc actum circa captae[*](capiae F1E. -pie a. -pua z. -puae P) urbis aetatem, tantumque postea honoris increvit, ut mero infuso enutriantur. conpertum [*](comper id Rs)[*](que om.Rs. quę Fa) id maxime prodesse radicibus, docuimusque etiam arbores[*](uita Ea) vina potare.

[*](Th. I 7,1. Varro I 37, 5.— (21) Mucian. fr. 7 Brunn.) Celebratae[*](celebrata est (S) J) sunt primum in ambulatione Academiae[*](academina F2. cad- F1. Eadem in E. (a lac.)) Athenis cubitorum XXXIII[*](XXXIII RsJ. -III a H. XXXI a r. XXXVI unius v. (an Athe- nis unius?)) radice ramos antecedente. nunc est[*](estRsF2v. sit r) clara in Lycia fontis gelidi socia amoenitate, itineri adposita , domicilii modo cava octoginta atque unius pedum specu, nemorosa[*](nemorosa ll. H. -so G. numerosa z. -so v) vertice et se vastis protegens ramis[*](ramis arborum B. ramorum arbo- ribus ll. v) arbor um instar, agros longis obtinens[*](obtinens Rv(S) . -inet r H. (an operiens?)) umbris ac, ne quid desit speluncae imagini, saxea[*](saxa Ez. saxeae HBrot.) intus crepidinis corona muscosos conplexa pumices[*](pumis cestam F1. -is cestas E. -ices stat z. -ices extat tam va. G), tam digna miraculo[*](miracula (om. ut) DF1E), ut Licinius[*](liscinius FE) Mu[*](mutianus Fva.H (SJ) passim)-

cianus ter consul et nuper provinciae eius legatus prodendum etiam posteris putaverit, epulatum intra eam se cum duodevicensimo comite, large ipsa toros praebente frondis[*](frondes E. -de va.s), ab omni adflatu securum, optantem[*](obtantem D1F. obsta- D2. ob- lectante D. captantem P. an optantem etiam?) imbrium per folia[*](folia E) crepitus [*](cre- pitu D), laetiorem quam[*](quam B. quę E. que rv) marmorum nitore, picturae[*](ficturae Rs. p&tu- F1) varietate[*](uarietate Rsv.om. r.), laquearium auro cubuisse in eadem. aliud exemplum Gai principis in Veliterno rure[*](rure Rsv. iure r) mirati unius tabulata laxeque[*](laxęque Fz. -xo quae Rs. -xisque va. H) ramorum trabibus scamna patula et in ea epulati[*](epulatiRsB. -anti D2F2v. epal- r), cum ipse pars esset umbrae, quindecim convivarum ac ministerii capaci [*](capaciRsS. -ce B. -cem rv (J)) triclinio, quam cenam appellavit ille nidum.[*]((10–15) Th. I 9, 5. Varro I 7, 6.) est Gortynae in insula Creta iuxta fontem platanus una insignis[*](insignis RsF2v. -nę E. -ne DF1a) utriusque linguae monimentis, numquam folia dimittens, statimque ei Graeciae fabulositas superfuit Iovem sub ea cum Europa concubuisse, ceu vero non alia eiusdem generis esset[*](esse F1E1a) in Cypro. sed ex ea primum in ipsa Creta[*](creta ut RsF2v. creauit r), ut est natura hominum novitatis avida, platani[*](platanis adae F1Ea) satae regeneravere[*](degenerauere Müller em. IIp. 21) vitium, quandoquidem commendatio arboris eius non alia maior est quam soles[*](soles RsS. -lē F2v. -let r) aestate[*](aestatem Ea) arcere[*](arcereRsF2v. -ri r), hieme[*](hiemem Ea) admittere. inde in Italiam quoque ad[*](ad Rs. ac rv) surburbana sua Claudio principe Marcelli Aesernini [*](est (pro sed) F2in ras.) libertus, sed qui se potentiae causa Caesaris libertis adoptasset, spado Thessalicus praedives, ut merito dici possit[*](possit RsJ. -sset rv (D)) is quoque[*](quoque crete Rs) Dionysius, transtulit id genus. durantque[*](durante Rs) et in Italia portenta[*](portenta— 24 Italia om.Rsa) terrarum praeter illa scilicet quae ipsa excogitavit Italia.

Namque et chamaeplatani vocantur coactae brevitatis

, quoniam arborum etiam abortus invenimus. hoc quoque ergo[*](ergo quoque E. quoque a) in genere pumilionum infelicitas dicta erit. fit autem et serendi genere et recidendi. primus C. Matius ex equestri ordine, Divi Augusti amicus, invenit nemora[*](nemoriaRs. -o rati Ea) tonsilia[*](tonsilia RsF2v. con- r) intra hos LXXX[*](LXXX RsF2v. XXX r) annos.