Naturalis Historia

Pliny, the Elder

Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor

[*](Ar. V 24.) Quartum[*](quartum F2v. -rum r) inter haec genus est bombycum, in Assyria[*](assurias F1. -urras R. assirias F2) proveniens, mains quam supra dicta. nidos luto fingunt salis specie, adplicatos lapidi[*](lapidi F2v. -de d2. latide r), tanta duritia[*](duritie Dal.), ut spiculis perforari vix possint. in iis[*](in his F2R(?)Brot. ut us DF1. ut Ea. in iis et v) ceras largius[*](longius a) quam apes faciunt, dein maiorem vermiculum.

[*](Ar. V 19, 7–14. (Pollux VII 76). cfr. Sen. ep. 90, 20. Pl. IV 62 extr. V 14.) Et alia[*](alia om.F) horum[*](horum alia F2) origo. ex[*](ex F2dS. e B. ea rv) grandiore vermiculo gemina protendens[*](protendente (P)G2H) sui[*](sui Eav. suis r) generis cornuum[*](cornū a. -nua (P)G2. -nua primum H. -nua hi v) urica[*](urica (coni. H) S. -cas ll. eruca G2(H). -cae sunt v(L)) fit, dein quod[*](quae G2) vocatur bombylis, ex ea necydallus[*](nycidallus a. necydalus va.S), ex hoc[*](et hoc (Petavius) Brot.) in sex mensibus bombyx[*](bombyces va.G2 (Brot.)). telas araneorum modo texunt ad vestem luxumque feminarum, quae bombycina appellatur. prima eas re[*](redordiri D2FRG. -rdori D1. retorqueri Eav. -re zC)-

dordiri rursusque texere invenit in Coo[*](choo F2 (item 4). choa a. Ceo B. Co v) mulier Pamphile[*](pampilae R. -phy- lae F1a.-laei F2. -phila va.S), Plateae[*](plateae (-taę F1) ll.G2(S). -tis v. Latoi B(L) ex falsa lect. ap. Ar., ubiπλάτεω) filia, non fraudanda gloria excogitatae rationis, ut denudet feminas vestis.

Bombycas[*](bom- bycas (-cus a) ll.G. -ces S. -ca z.-cina (ad praecedd. relatum) v) et in Coo insula nasci tradunt[*](tradunt MG(J). -ntur rv(S)) cupressi , terebinthi[*](terebinthin F1R. -thini F2), fraxini, quercus florem[*](florem Mv. -re r) imbribus decussum terrae halitu[*](halitu Mv. -tum r) animante. fieri autem primo papiliones[*](papiliones (-nis F2) paruos MF2v. -nis paruo r) parvos nudosque, mox frigorum inpatientia villis inhorrescere et adversus[*](aduersum G) hiemem tunicas sibi instaurare densas, pedum[*](dist.U 201) asperitate radentes[*](radentis MS. -te va.C) foliorum lanuginem[*](lanugine D(?)Ea). in[*](in MF2v(J). om. rH) vellera[*](uellere H) hanc ab iis cogi[*](cogi subigique MF2G (praem. quo- que v). cogique d. -quae R. coique DF1. coqui a. quoqui E. quoque lp) subigique unguium carminatione, mox trahi in tramas[*](in tramas J coll. § 81. inter ramos ll.v. in terram. mox F2), tenuari ceu pectine, postea adprehensam corpori involvi nido volubili; tum ab homine tolli fictilibusque vasis[*](an in uasis?) tepore et furfurum esca nutiri[*](nutriri atque Md2v. nutriatque (-ricet quae R) r), atque ita subnasci sui generis plumas, quibus vestitos ad alia[*](alia Mv. -ias r) pensa[*](pensa (-sas d) dimitti MF2dv. pensandi mitti (dim- R) r) dimitti. quae vero capta[*](carpta D. coepta C) sint[*](sint MVerc. sit rv) lanitica[*](lanifica MJ. -ficia RE av. -facia DF. lanicia (coni.J) D coll. § 115), umore[*](umore MRd2v. -rem r) lentescere[*](lentescere MF2v. -te cere DF1R. -tē caere (cerę a) Ea), mox in fila tenuari iunceo[*](iunceo MF2d2v. un- F1. tun- r) fuso[*](fuso Mv. fuco r). nec puduit has vestes usurpare etiam viros levitatem[*](leui- tatem propter M(R?) G. -tate propterea (-ter F2) r. -pter onera v) propter aestivam[*](aestiuuaim DF1. -iua Eava.G): in tantum a lorica gerenda discessere mores, ut oneri[*](onere FR1a) sit etiam vestis. Assyria[*](asspria M. at syria a. adsiria F1. -riā R) tamen bombyce adhuc feminis cedimus[*](cedimus om.M(spat. vac.)).

[*](Ar. IX 39 init.) Araneorum his non absurde iungatur natura, digna vel praecipua[*](praecipua MC. -puae DFa. -pue REv) admiratione[*](admirationi Fa). plura autem sunt genera nec dictu necessaria in tanta notitia. phalangia ex iis appellantur quorum noxii morsus, corpus exiguum, varium, acuminatum, adsultim[*](ad saltū ava.B) ingredientium. altera eorum species[*](specie M) nigri, prioribus cruribus[*](cruribus om.M) longissimis[*](longis- simis - 7 cruribus MF2v. om. r). omnibus internodia terna in cruribus.[*](ib. 623a 2–4. 30–32. (cfr. Pl. XXIX 84. 85).) luporum minimi non texunt, maiores in terra[*](in terra Mv(S). inter F1. -terna rH), et cavernis[*](cauernis MF2G. -na r. -narum v) exigua vestibula praepandunt. tertium eorundem [*](eun- dem M) genus erudita operatione conspicuum. orditur telas tantique operis materiae uterus ipsius sufficit, sive ita corrupta alvi natura stato tempore, ut Democrito placet, sive est quaedam[*](an quaedam in cute? cfr. Ar.) intus lanigera fertilitas: tam moderato ungue, tam tereti filo et tam[*](et tam v. etiam ll) aequali deducit stamina, ipso se pondere usus.[*](cfr. Ael. VI 57. I 21.— (14. 15) Ar. ib. 623a 8–11. Sen. ep. 121, 22.) texere a medio incipit, circinato[*](cercinato FR) orbe subtemina[*](subtegmina ava.Verc.(C)) adnectens, maculasque paribus semper intervallis, sed subinde crescentibus ex angusto dilatans indissolubili nodo inplicat. quanta arte celat pedicas a[*](aR(?) Brot. om. rv) scutulato rete grassantes [*](grassantes Rv. gress- F. gres- r)! quam non ad hoc videtur pertinere[*](reti- nere F2) crebratae[*](crebratae ll.H. crib- G. crebrata v. crib- B) pexitas telae et quadam[*](quadam v. quaed- ll) politurae[*](politura E. -ra (artis) va.G) arte ipsa per se tenax ratio tramae! quam laxus[*](laxus v. luxus ll) ad flatus[*](flatuus FD) ac non[*](ad non (non ad G) va.H) respuenda quae veniant sinus! derelicta lasso[*](lassa R) praetendi[*](praetenti ... ut arbitrari va.H) summa parte arbitrere licia[*](licia at (P)H. -cea at DF1Rd. -ceat at F2. -ceat Ev. -cet G): at illa difficile cernuntur atque, ut in plagis, lineae offensae praecipitant in sinum. specus ipse qua concamaratur

architectura! et contra frigora quanto[*](quanto v. -ndo ll) villosior! quam remotus a medio aliudque agenti[*](agenti F2v. -tis H. genti E. -tis r) similis, inclusus vero sic, ut sit necne[*](necne v. necte ll) intus aliquis cerni non possit[*](possit F2zv. potest r)! age[*](age zv. ager ll) firmitas, quando rumpentibus ventis, qua pulverum mole degravante![*]((2. 8. 11) Ar. ib. 12–15. 18–20.) latitudo telae saepe inter duas arbores, cum exercet artem et discit[*](discit F2v. -cet r) texere, longitudo fili[*](filo FRdS) a cacumine[*](a cacumine D2. acum- ll.a culm- v. cfr. § 97) ac[*](dist.J) rursus[*](uelix F1. uelut va.G) a terra per illud ipsum velox reciprocatio, subitque pariter ac fila deducit. cum vero captura incidit, quam vigilans et paratus accursus[*](accursus F2RS. acu- DF1. ad cursum Ev(D))! licet extrema haereat plaga[*](plagas F1R), semper in medium currit, quia[*](quia F2G(J). ex (et R2S) quia DF1R. ex qua E. ex quo v) sic maxime totum concutiendo inplicat. scissa protinus reficit ad polituram sarciens. [*](ib. 33–623b 3.— (16) Ar. probl. 947a 33 sq. Th. fr. 29 Wim. Avien. Arat. 1771 sq.— (17) Ar. IX 39,623a 23. 24.)namque[*](namque ll.v. an ranarumque? cfr. Ar.) et lacertarum[*](lace- ratarum F1R) catulos venantur, os[*](hos va.(P)H) primum tela involventes [*](telam uoluente sed F1R. telam (uel tena in marg.) uoluente et F2) et tunc demum labra utraque morsu[*](morsus F1) adprehendentes [*](adprehendentis FR), amphitheatrali spectaculo, cum contigit. sunt ex eo et auguria. quippe incremento amnium futuro telas suas altius tollunt. iidem sereno texunt[*](texunt RH. retex- F2. non tex- v(S). texit r), nubilo retexunt[*](retexunt ego. tex- ll.v. cfr. Avien. Arat. 1771), ideoque multa[*](an multa in aere (vel in aura) aranea?) aranea imbrium signa sunt. feminam putant esse quae texat, marem qui venetur[*](uenetur H. -natur ll.v); ita paria fieri merita coniugio[*](dist. G).

[*](Ar. V 8, 542a 15.16. V 27 init. G III 9, 758b 9. 10.)[*]((1) Ar. V 27, 555b 1. 4. 5. 10–17. (schol. Nic. ther. 715).—) Aranei conveniunt clunibus, pariunt vermiculos ovis similes: nam nec horum differri potest genitura, quoniam

insectorum vix ulla[*](uix ulla F2v. uia uix R2. ulę ulla Ea. uia culla r. an uix ullis?) alia ratio[*](ratio ego. narratio (ortum ex raratio) ll.v. gene- ratio D2. (an potius aliena ratio? de dictione cfr. XV 73.107. XIX 55. 128. XXIX 29)) est. pariunt autem om nia[*](omnia (sc. genera) ll.v(S). oua ea B) in tela, set sparsa[*](tela sed sparsa (P)H. telas et sparsa ll.G. telas ex- pansa v. tela set perfecta D2), quia saliunt[*](quia saliunt F2v. qua sal- dS. quas aliud r. saliunt D2. (an oua; saliunt?)) atque ita emittunt[*](ita emittunt F2v. inemi- DF1R. inmi- E. immi- a. fila emi- (ego ex Ar.) D2 (loc.corr.)). phalangia tantum in ipso specu incubant magnum numerum, qui, ut emersit, matrem[*](partem F1a) consumit, saepe et patrem; adiuvat[*](adiuuant R) enim incubare. pariunt autem et trecenos[*](trecenos Brot. -ntos B ex Ar. tricenos ll.v(G)) — ceterae pauciores —et incubant triduo. consummantur aranei quater septenis diebus.

[*](Ar. V 26.—) Similiter his[*](his om.asz) et scorpiones[*](scorpiones F2 (R?)v. -nibus r) terrestres vermiculos ovorum specie pariunt similiterque pereunt[*](periunt F1. -imunt azva.G), pestis inportuna[*](infortuna R) , veneni serpentium, nisi quod graviore[*](grauiores Fa) supplicio lenta per triduum morte conficiunt, virginibus letali semper ictu et feminis[*](femini F1. -nini R) fere[*](fuere F2) in totum, viris autem matutino, exeuntes cavernis prius quam aliquo fortuito ictu ieiunum egerant[*](egenerant F1. gen- a) venenum.[*](cfr. Ov. fast. IV 163.— (16) de Apollodoro cfr. OSchneider Nic. p. 190 sq.— (17. 19) Ael. VI 20.) semper cauda in ictu est nulloque momento meditari cessat, ne[*](ne F2v. nec r) quando desit occasioni; ferit[*](feri F1. fieri a) et obliquo ictu et inflexo[*](inflexo F2G. -xu rv). venenum ab iis candidum fundi Apollodorus auctor est, in novem genera discriptis[*](descriptis F2ava.D) per colores maxime supervacuos[*](superuacuos ll.v. -cuo (P)H. (an opere superuacuo?)), quoniam non est scire quos minime exitiales praedixerit. geminos quibusdanm aculeos esse, maresque saevissimos — nam coitum iis tribuit[*](tribuunt F) —, intellegi

autem gracilitate et longitudine[*](gracilitatem et longitudinem FRd).[*]((3. 7) Strabo XVII 830 extr. schol. Nic. ther. 781. Me- gasth. fr. 10. 12. Mü. Ael. XVI 42.—) venenum omnibus medio die, cum incanduere solis ardoribus, itemque, cum sitiunt, inexplebiles[*](inexplebiles (expl- M) v(J). -li F2dTS. -le r D) potus[*](potus aJ. -tu dTv. -tuus r D). constat et septena caudae internodia saeviora[*](an saeuiorū?) esse; pluribus enim sena sunt. hoc malum Africae volucre etiam austri faciunt pandentibus bracchia ut remigia sublevantes; Apollodorus idem plane[*](plene Fa) quibusdam inesse pinnas tradit.[*]((9.10) cfr. Pl. XXXVII 140. V 42.— (11–14) Ar. VIII 29, 607a 14–21.— (14–16) cfr. Pl. XXIX 91. 90. 73. (Ael. VI 22).—) saepe Psylli, qui reliquarum venena terrarum invehentes quaestus[*](quasi quaestuus (ortum e dittogr.) M) sui causa peregrinis malis implevere Italiam, hos quoque importare conati sunt, sed vivere intra Siculi caeli regionem non potuere. visuntur tamen aliquando in Italia, sed innocui, multisque aliis in locis, ut circa Pharum in Aegypto. in Scythia interemunt[*](interimunt ava.J) etiam sues, alioqui[*](alioqu.. M. -quin (DE?) va.H(S)) vivaciores contra venena talia, nigras quidem celerius, si in aquam[*](in quam F1Ra) se inmerserint[*](inmerserint M.v. -rit r). homini icto putatur esse remedio ipsorum cinis potus in vino. magnam adversitatem oleo mersis et[*](et MG. Sed r. cum v) stellionibus putant esse, innocuis [*](innocuos ava.G) dumtaxat iis qui et ipsi carent sanguine, lacertarum figura; aeque[*](aeque ego. atque ll.v. cfr. n. luc. p. 34 n. 12) scorpiones in totum nullis[*](nullis (coni. Dal.)H. nulli (nonnu- R1) ll.v(S)) nocere quibus non sit sanguis.[*]((23) Ar. V 26 extr.)[*]((2) IX 1,609a 29.30.—) quidam et ab ipsis fetum devorari arbitrantur; unum modo relinqui sollertissimum et qui se ipsius matris clunibus inponendo tutus[*](totus F1R1) et a cauda et a morsu loco fiat; hunc esse reliquorum ultorem[*](multorum R), qui postremo genitores superne conficiat[*](conficiant F1d. -ciunt R. (alac.)). pariuntur autem undeni.

Chamaeleonum stelliones hi[*](hi om. va.S. in a) quodam modo naturam habent, rore tantum viventes praeterque araneis[*](araneis Mv. -nei r).

[*](Ar. V 30,556b 16. 556a 14. 15. 19. 20. (cfr. Ael. X 44).— (7) ib. 556b 11–14. Ael. I 20 extr.— (8) cfr. Ael. X 6 extr. Athen. IV 133b. —) Similis cicadis vita, quarum duo genera: minores quae primae proveniunt et novissimae[*](nouissime G) pereunt; sunt autem mutae[*](mutae F2Verc.(G). multae rv(C)). sequens est[*](est om.F uolatura ll.v(S). -tu rara B) volatura earum[*](earū ego. ea dS. om. ll.G(J). item maiores B) quae canunt[*](canant F1R1a. cantant z) ; vocantur achetae et, quae minores ex his sunt, tettigonia[*](tettigonia S. -iae B. -ometrae v. tetogonia (-iae E2) ll. cfr. Ar.). sed illae magis canorae. mares canunt[*](cantant va.G) in utroque genere, feminae silent. gentes vescuntur iis ad orientem, etiam Parthi opibus abundantibus. ante coitum mares praeferunt, a coitu feminas[*](oua E2) , ovis earum corrupti[*](corrupti ll.(P)S. -tis dTv. -ta E2. cor- reptis Verc. conceptis (Petav.) Brot.), quae sunt candida.[*](Ar. ib. 556a 25. 26. 30. 556b 5–11.— (14) Ar. IV 7, 532b 10–12. 16. 7. —) coitus supinis. asperitas praeacuta in dorso, qua[*](qua (DE?) v. quae ll) excavant[*](excabant F. excub- R1. cfr, § 98) feturae[*](futurę F1a) locum in terra. fit primo vermiculus, deinde[*](dein ava.S) ex eo quae vocatur tettigometra, cuius cortice rupto[*](oui//s.. corrupto R) circa solstitia evolant , noctu semper, primo nigrae atque durae. unum hoc ex iis, quae vivunt, et sine ore est; pro eo quiddam aculeat orum[*](aculeatorum (coni. Dal.) S ex Ar. -tarum ll.H. -tum v. cfr. § 173) linguis simile, et hoc in pectore, quo rorem lambunt. pectus ipsum fistulosum. hoc canunt achetae, ut dicemus[*](dicemus D coll. § 266. -cimus ll. -ximus v).[*](266) de cetero in ventre nihil est.[*](Ar. V 30, 556b 14–20.) excitatae cum subvolant, umorem reddunt, quod solum argumentum est rore eas ali. isdem solis nullum ad excrementa corporis foramen. oculis[*](oculi Bas. -li sunt J) tam hebetes, ut, si quis digitum contrahens ac remittens[*](remittens iis va.S)

adpropinquetiis[*](adpropinquet iis J. -quens DFR1. -quans Ead. -ques R2S. -uet v), transeant[*](transeant R(?)v. -eat r) velut folio[*](uelut folio F2. -lia v. uelut in folia B. om. r S)ludente.[*](ludente ego. om.ll.v. cfr. Ar.ὡς ἐπὶ φύλλον . . κινούμενον,de dictione XVII 90. XVIII 360) quidam duo alia genera faciunt earum: surculariam, quae sit grandior; frumentariam, quam alii avenariam vocant, apparet enim simul cum frumentis arescentibus.[*](ib. 556a 21–25.— (7) Ar. VIII 28 init. Ael. V 9. Strabo VI 260 med. Paus. VI 6,4. Sol. 2, 40.—)

cicadae non nascuntur in raritate arborum — idcirco non[*](non del. B) sunt Cyrenis nisi[*](nisi (Schlenger philol. XIIp. 301) D. om. ll.v. cfr.Ar.) circa oppidum — nec in campis nec in frigidis aut umbrosis nemoribus. est quaedam et his locorum differentia. in[*](differentia. In (add. v) milesia F2v. milesia diff- r. cfr.Ar.) Milesia regione paucis sunt locis[*](pauci sunt loci DFE. (alac.)), sed in Cephallania[*](Cephallania S coll. XXXII 18. -alenia v ex Ar. -ania ll) amnis quidam paenuriam earum et copiam dirimit. at in Regino agro silent omnes, ultra flumen in Locrensi canunt. pinnarum illis natura quae apibus, sed pro[*](pro MF2(R?)v. quae r) corpore amplior.