Naturalis Historia

Pliny, the Elder

Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor

origo gemmarum

de Polycratis tyranni[*](tyranni om.BS) gemma, de[*](de ll. de gemma H. et v) Pyrrhi regis[*](regis FaFEdTv. gemma BS. -mis J) (2. 3)

qui scalptores optimi

nobilitates[*](notabiles BFa) scalpturae

quae prima Romae[*](Romae om.BS) dactyliothece[*](dactyliothece T. dacytlio- B. dactilo- FaE. -cethe d. -chaetae F)

gemmae in Pompei Magni triumpho translatae[*](Magni et tranelatae om.B)

quando primum[*](primum om.B) myrrhina[*](myrrhina inuecta B(S). inuenta (-ecta Fa) murrina (vel muri-) rv) invecta. luxuria circa ea

natura eorum[*](murrinorum FEva.S.)

de crystallo[*](De crystallo BFaJ. natura crystalli rH(D)) (9. 10)

medicina[*](medicinae dTH) ex eo[*](eo Bfa 2E2J. ea rH)

luxuria in[*](in eo BJ) crystallo

de sucino (11. 12)

quae mentiti sint auctores de eo[*](quae mentiti sint (sunt v) auctores de eo (sucino v) Fav. qui inuenti sunt auctores de eo FEdTH. quae de eo mendacia BS)

gen. eius[*](eius BS. cfr. §47. sucinorum rH(D)) VII[*](VII Fa. om.BS. VI rH). med. ex[*](ex eo BS. deest numerus VIII) his ...

lyncurium[*](lyncurium S. linc- Fa. lyg- F. lyng- rv. lemma om.B). med. II

de adamante[*](de adamante ll. S) sive anancite[*](siue anancite (acc- Fa. anc- r) FaFEdTD. om.BS. totum lemma om.v).

gen[*](genera eius BS). adamantis VI. med. II[*](VI—II om.B (item numeros deinceps omnes))

de smaragdis[*](zmaragdis FaFS) (16-19)

gen. eorum XII

vitia eorum

tanos gemma[*](gemma BS. -ata r. del.H). chalcosmaragdos[*](calcozmaragdos FaF)

de beryllis[*](beril- lis FE. uery- Fa. ueru- B). genera[*](genera—32 opalis om.Fa) eorum VIII[*](VIII dTH. VIIII (sed post uitia eorum) FE). vitia eorum

de opalis[*](oppalis B.cfr. §80. opialis FE). genera eorum VII.

vitia eorum et[*](et om.BS) experimenta[*](experimenta eorum BS) (21. 22)

de[*](de—p. 123, 4 experimenta om.Fa) sardonyche[*](sardonyche H. -cae B. -niche T. -chis FE. -cis d). gen[*](genera—36 eius BS. om.rH. deest numerus). eius.... vitia eius

de onyche. gen. eius ....

de carbunculis (25. 26)

gen. eorum XII[*](XII dTH. om.r)

vitia eorum et[*](uitia eorum et om.B) experimenta[*](experimenta XII FE)

anthracitis

sandastros[*](sandastros E(?)D. -stro (praem. de) BS. -drastros Fa. -stos FdTH. add. siue H. siue garamantitis (rantitis F. -ticis E) siue sandacitis (-asitis Fa. -aticis FE) FaFEdTD). sandaresus[*](san- daresus (and- Fa) FaFEdTH(D). -eso BS)

lychnis[*](lychnis BS. -ites H. lycenis dT. -emi Fa. lythenis r), gen. ems IIII

Carehedonia[*](carcedonia B. calche- FE. calce- FadT)

sarda. gen. eius V

de topazo[*](topazo FaES. -aso B. -ago F. -azio dTH). gen. eius II

de callaina[*](callaina H. cfr §110. gall- Fa. calinda B. galliana E. gali- FdT)

de prasio[*](prasio H. -sia T. -sta B. -ssia r). gen. eius III

nilion[*](nilion TH. nition B. milion (mol-E1)r)

molochitis[*](molochitis D. -tes BTH. -chintis E. -ndis F. -cinthis d. -thes Fa. cfr. §114)

de[*](de BS. om.rH) iaspide

gen. eius XVII[*](XVII Fa. XIIII dTH. om.r). vitia eorum

de cyano[*](grano FE). gen. eius III[*](III ego. I II del.H)

de[*](de BS. om.rH) sappiro[*](sappiro J2. -irio B. -iros Fa. -isos F. -pphiro S. -ros rH)

amethystos[*](amettistus Fa. -thysto BS. metysu r)

gen. eius V[*](IV S). socondion[*](socondion (sic B. sac- r)—24 paederos ll.S. om.H). sapenos. pharanitis[*](farangites B. paranithis r). Aphrodites blepharon[*](blefaron Fa. belf- B. ele- frauton r) sive anteros sive paederos

hyacinthus

de. chrysolitho[*](chrysolitho S. -to FET. -this BJ. -tis Fa. -thus (om.de) dH). gen. eius IIII[*](IIII—29 III om.B)[*](IIII ego coll. § 126. VII ll.H)

de chryselectro

leucochrysos[*](leucochrysos T(?) H. -cechissos Fa. -caechisos F. -cecisos d. -cechinos E). gen. eius III[*](III FaFEH. IV dTS. (hic desinuntdT))

melichrysi, xuthi[*](xuthi BS. xythi Fa. xynthi r. xanthi H)

paederos sive sangenon[*](sangenon ego e §130. -nos B S. angenon Fa. ag- r. sag- H) sive syenites[*](syenites B. sentes Fa. tenites rH. cfr. §130)

asteria[*](Asterias B)

astrion

astriotes

astolon[*](astolon FaFED. Aspolon B (qui §133 astalon). astrobo- lon H. (saltem astolos))

ceraunia[*](de ceraunia FaE. -ica F. Cerau- nion B). gen. eius IIII. baetylos[*](baetulos Fa. bet- E. -li H)

iris

leros[*](Leros BS. zeros Fa. lepor r. hieros De §138)

Achatae. gen. eorum[*](achatae—eorum BFaS. agrate E. astrate F. aerates Fa. achates H) XIIII[*](XIIII Fa. om.rH). acopos. med. ex ea[*](med. ex ea om.B). . . alabastritis[*](alabastritis BS. -tes rH). med. ex ea . . . alectoriae[*](alectoriae FaH. ele- FE. alectoriore B). androdamas. argyrodamas . antipathes. Arabica [*](Arabica H. -icus B. anabiga r). aromatitis[*](aromatitis S. -ites ll.H). asbestos. aspisatis[*](Aspizatis B). atizoe[*](atizoe S. -on B. -one FEH. ategoen Fa). augitis. am- phidanes[*](amphidanes Se §147. api- Fa. ANpinnanes B. aphidnane r. -dane H) sive chrysocolla. Aphrodisiaca. apsyctos[*](apsyctos H. aspy- E. Asy- B. asphi- r). Aegyptilla [*](aegypula FE)

Balanitae. batrachitis[*](batrachitis S. -tes H. -citis B. -tes Fa. bacthra- r). baptes. Beli oculus[*](Bucolus B). Belus. baroptenus [*](baroptenus H e § 150. Babo- B. barot- Fa. borot- r) sive baripe[*](siue baripe (-iben F. paripen FaE)H. om.B). botryitis[*](botryitis S. -tes H. -ryctis B. -rites r). bostrychitis[*](bostrychitis -S. -tes H. -rygites B. -ricides Fa. -citis r). bucardia. brontea [*](brontena Fa. -te H.–niena r). Boloe[*](boloe H e §150. -leie Fa. -leae FE. Blof B)

Cadmitis. callais. capnitis. Cappadocia. callaica[*](Ca???linca B2. Catl- B1). catochitis . catoptritis[*](cathoperitis Fa. -piritis FE). cepitis sive cepolatitis[*](cep???olatitis BH. om.Fa. -latius r). ceramitis. cinaediae . ceritis. cireos. corsoides. corallachates[*](cobal- lachates B. coralloch- E. corollach- Fa. -lloch- F). corallis. crateritis . crocallis. cyitis[*](Cyitis BS. cites Fa. cytis rH). chalcophonos . chelidoniae. che-loniae[*](chelonia H. om.FE). chelonitis. chloritis. Choaspitis. chrysolampsis[*](chry- solampsis (chys- Fa) ego e §156. -msis r. -mpis H). chrysopis. cetionides[*](cetio- nides BFEJ2. cfr. §156. om.Fa. cepio- H)

Daphnea[*](Dafnea B. Daphnia FEH. -pania Fa). diadochos[*](Diadocos Fa. -chus B. -duchos r). diphyes. Dionysias. dracontias[*](Dra- contias B.cfr. §158. -tinisFa. -titis J. -tites rH)

Encardia[*](Encarodia B. Incardia r) sive enariste[*](enariste D.cfr. §159. inaristae FE. ariste BFaH) . enorchis . exhebenus[*](exebenus FaFEH). erythallis[*](erythallis FaS. -tallis B. Chrystallis F. -alis E. eristalis H). erotylos sive amphicomos[*](amphicomos Se §160. -mes (mephi- Fa) BFa. -me H. memphicos mes r) sive hieromnemon. eumeces. eumithres. eupetalos. eureos. eurotias[*](eureos (euneos H). eurotias om.FE). eusebes. epimelas

Galaxias. galactitis[*](galactites FaH. -atites FE) sive leucogaea [*](leucogea B. -oceas FE. -oce Fa. -ogaeus H) sive leucographitis[*](leucographitis S. -phias H. -geaefitis B. seucograpitis Fa. -pius r) sive synechitis[*](synechitis J2. -tes B. sinepithin F. -pythin Fa. -phytin E. synnephitis S. synoph- H. cfr. §162). gallaica[*](gallaica H. -lliaca ll). gassinnade [*](gassinnade Se §163. Gasindane B. -idane FaF. gas- sidianae E. -na H). glossopetra. Gorgonia . goiiiaea

Heliotropion. Hephaestitis[*](Hephaestitis H. hespest- Fa. hepalest- F. hephelest- E. hepatites B). Hermu aedoeon[*](aedoeon (J)Se §166. aedyon B. redoeon Fa. -dioeon F. -dion E. -ian H). hexecontalithos . hieracitis. hammitis. Hammortis cornu[*](cornum Fa. cor B).hormiscion[*](hormiscion FaS. -ision H. hermiscion B (itemB2§168). lyormisceon r). hyaeniae. haematitis[*](haematitis Fa(J)S. hatthitis B. liematetis r. om.H) meniu[*](meniu siue xuthos De §169. meniu (-ius Fa) siue exy- phos (exhy-E. exiptos Fa) FaFE.om.B(item § 169)H) sive xuthos

Idaei dactyli. icterias. Iovis gemma[*](louis gemma FaH. om.r) sive[*](siue FaD. uel FE.om.BH) drosolithos[*](drosoli- thos BD. dropsolitas Fa. aut solitis FE.om.H). Indic ae[*](Indicae ego e §170. -dic???e B. -dice Fa. -dis r. -dica H). ion

Lepidotis[*](lepidotis H. -ote BFa. -ole r). Lesbia[*](Lesbia ego cumB§171. -ias H. -ion B. -sdion E. -schon F.om.Fa). leucop hthalmos.leucopoecilos. libanochr us[*](Libanochrus H. -chris B. -cros Fa. -thros r). limoniatis[*](limoniatis FaH. -tes BE. -tres F). liparea. Iysimachos. Ieucochrysos

Memnonia. Media[*](Medica B. -dea H), meconitis. mithrax. morochthos[*](morochthos D cum B e Diosc. V 151. cfr. § 173. -octhis B. merocthi r. morochites H. -tis S). mormorion [*](morrion FaFE. morion H) sive promnion[*](promnion BS. promnium D. promon Fa. pronionis r. pramnium H(J1)) sive

Alexandriorn[*](Alexandrion B. -ium Fa. -io r. cfr. §173. -inum H). myrritis. myrmecias . myrsinitis[*](myrsinites BE). mesoleucos . mesomelas

Nasamonitis. nebritis. Nipparena[*](Nipparena BS. nimpha- Fa. nymphasena r. -arena H)

Oica[*](Oica BS. olca rH). ombria sive notia. onocardia [*](onocardia BFaD. uno- r.om.H). oritis sive sideritis. ostracias[*](ostracias siue om.B) sive ostracitis[*](ostritis—11 panchrus om.FE). ostritis [*](Osirilis B.om.H). ophicardelos[*](ophicardelos H e §177. opicardelo Fa. Ofi- caryos B). obsiana[*](obsidiana H)

Panchrus. pangonus[*](langonus F. long- E. pangonius H). paneros[*](paneros BFaH. priuerus r) sive panerastos[*](panderasto Fa. paderastus FE. paed-H). Ponticae[*](Ponticarum FaFEH) . gen. IIII. phloginos[*](Floginos B. philogenus Fa. -osinos E. -nus F) sive chrysitis. phoenicitis. phycitis . perileucos[*](pyrileucus FE). paeanitis[*](pheantide (phaeanit- thae F. paeantides H) siue geanides (gaea- H} FaFEH) sive gaeanis

Solis gemma, sagda. Samothracia . sauritis. sarcitis. selenitis . sideritis. sideropoecilos . spongitis. synodontitis[*](synodontitis H. -donthis B. -difites Fa. sondodontices r). Syrtitis. syringitis

Trichrus[*](trichrus BH. Thrycarus Fa. om.r). thelyrrhizos[*](thelyrrizos S. telirrh- H. thelyriza Fa. -lurhiza B.om.r). thelycardios sive mucul[*](mucul D. muchul FEH.om.Fa. mulc BS. cfr. §183). Thracia , gen. III. tephritis[*](tephritis om.FE). tecolithos

Veneris crines. Veientana[*](Veien- tana (Vele- B. Veg- Fa)—27 zamilampis BFaH.om.r)

Zathene[*](za- thene Se §185. -nae Fa. -thaene B. zanthene H). zamilampis[*](zamilampis ego e §185. -mfis B. zmilacis Fa. -ampis H). zoraniscaea[*](zoramea FEH)

hepatitis[*](hypatitis FE. hama- B), steatitis[*](ismyrtitis FE). Adaduso nephros[*](neferos B. enephros r). Adadu[*](Adadyo B) ophthalmos. Adadu dactylos[*](oactulos Fa. osaccu-FE). triophthalmos

carcinias[*](car- cinias H e §187. -nea B. -na FE. carnia Fa). echitis. scorpitis. scaritis. triglitis. aegophthalmos. hyophthalmos[*](hyoopthalmos Bom.FEH) . geranitis . Aëtitis. myrmecitis. cantharias . lycophthalmos. taos. timictonia[*](timiclonia FED. -doma Fa. om.H)

ammochrysos[*](Thamochrysos B. hammo- r) . cenchritis[*](Cencheritis B. -critis Fa. cecr- r) . dryitis[*](dritis Fa. Drytis B) . cissitis[*](cissitis—4 pyritis om.B). narcissitis. cyamias. pyren. phoenicitis. chalazias[*](chalazias H. calaxias FE. -assias Fa). pyritis. polyzonos. astrapaea[*](astrephea FE. -rapias H) . phlogitis[*](Flogitis (palo Fa). Antracitis (anhtarati- Fa). Eny- chros (Enaigrus Fa) BFa. emend. (J) S. om.rH). anthracitis . enygros. polythrix[*](polythrix ego. -trix BFa. cfr. §190. -idos r. -ichos H) . leontios. pardalios. drosolithos [*](drosolithos BFaS. oroeolitas r.om.H) . melichrus[*](melichrus H. -rys B. -llucris Fa. -llitris r). melichloros[*](melichloros H e §191. -chorus B. -llichoros FE. -llycoros Fa). crocias[*](crocias B. protias Fa. cfr. §191. om.rH). polias[*](spotias Fa. polias. ptolias E. polyas. pholias F) . spartopolia. rhoditis. melitis[*](melitis om.B-(item § 191) S). chalcitis. sycitis. bostrychitis[*](bostrychitis S. -ygitis B. borsocitis Fa. Sorsoc- r. borsyc- H. cfr. §191) . chernitis[*](chernitis S. Gremitis ll.H) . anancitis[*](anancitis FaJ. -ngitis FE. -nchitis H. om.B) . synochitis.

dendritis[*](dendritis H. -raptis B. Sen- dritis FE.om.Fa)

cochlides[*](cochlides H. coclides F. -dis B. -itis Fa.-lydes E)

de figura gemmarum[*](gemmarum marmorum FE)

ratio probandi[*](probandi BS. -darum rv)

comparatio naturae per terras[*](comparatio—terras om.Bva.H) .

comparatio rerum per pretia[*](com- paratio - pretia FaFES. Pretia B.om.v. add. historiae XXXVII (-VI Fa) FaFE)

Summa: res et historiae et observationes[*](et obseruationes om.Fa) MCCC[*](Summa—MCCC om.B)

EX AVCTORIBVS

[*](EX AVCTORIBVS PLVRIBVS (om. nominibus om nibus) B)

M. Varrone[*](M. Varrone—EXTERNIS Fav.om.r).[*](uarrano Fa) actis triurmpho rum[*](trium- phorum G. -phi Fav). Maecenate. Iaccho[*](accho Fa) . Cornelio Boccho[*](bacho Fa) .

EXTERNIS

Iuba rege. Xenocrate Zenonis . Sudine. Aeschylo. Philoxen o[*](Phi- loxeno Bas. -ne ll.v) . Euripide. Nicandro. Satyro. Theophrasto. Charete[*](Charete H. ca- ll.v) . Philemone[*](philomene Fava.H) . Demostrato[*](Demonstrate ll. -ocrate va.H) . Zenothemi [*](Xenothemi FE. -timo va.H). Metrodoro. Sotaco.

Pythea[*](Pythea v. pitea ll) . Timaeo Siculo. Nicia. Theochresto. Asaruba. Mnasea . Theomene. Ctesia. Mithridate . Sophocle. Archelao rege. Callistrato. Democrito. Ismenia. Olympico. Alexandro polyhistore. Apione. Oro[*](Horo va.D) . Zoroastre. Zachalia[*](Zachalia H e § 169. zacchua Fa. zactitaria r. -ctalia v).

[*](Lib. II.)

[*](cfr. Mela 1, 3. (Cic. Timaeus 2).)Mundum et hoc quodcumque[*](quod p va. H) nomine alio caelum appellare[*](appellari pva.G) libuit, cuius circumflexu[*](circumflexum F1a) degunt[*](teguntur pva.S. dicunt F2) cuncta, numen esse[*](nomen esse F1a1. contineri uel nunc inesse F2) credi par[*](pari credi par a. ??? credi pars F1) est, aeternum, inmensum, neque genitum neque interiturum umquam. huius extera indagare nec interest hominum nec capit humanae coniectura mentis. [*](extr.: cfr. Mela 1, 3.)sacer est, aeternus, immensus, totus in toto, immo vero ipse totum[*](ipso to- tum (-to a) F1a), infinitus ac finito similis, omnium rerum certus et similis incerto[*](incerta F1. -tus. ē. et a), extra intra cuncta conplexus in[*](& in ras.F2.ē. in a. ???in F1) se, idemque rerum naturae opus et[*](et Fapv. ex r) rerum ipsa natura. furor est mensuram eius animo quosdam agitasse atque prodere ausos, alios rursus occasione hinc sumpta[*](hic sumpta F1a) aut hic[*](hic ego. hinc F2z. his rv) data innumerabiles[*](innumerabiliter F1a) tradidisse mundos[*](mundo F1a), ut totidem rerum naturas credi oporteret aut, si una omnes incubaret[*](incubaret Ven. -rent ll.v(S): de dictione cfr. II 145), totidem tamen

soles totidemque lunas et cetera etiam in uno et inmensa et innumerabilia sidera, quasi non eaedem[*](eaedem F2z. eed- F3a. ea???d- E. ead- rv) quaestiones[*](quaestiones (quest- a) F2az. -onis F1. -one rv) semper in termino cogitationi[*](cogitationi sint F2. -nis sint z. -nis rv. de dictione cfr. XXIX 2 init.) sint occursurae[*](occursurae F2Ez. -ure a. -urę et e. -ura et dT. -ura F1pv) desiderio[*](et siderio F1E1a. si deerit F2z) finis alicuius[*](aliquis F2z) aut, si haec[*](hoc Ea. horum F) infinitas[*](infinitis F1E1a) naturae omniumn artifici possit adsignari, non idem[*](illud idem pva. S) illud in uno facilius sit intellegi, tanto praesertim [*](dist. CFW Müller p. 13) opere. furor est profecto, furor egredi ex eo et, tamquam interna eius cuncta plane[*](plana F1a) iam nota[*](sint nota opva.S) sint, ita scrutari[*](exscrutari (excu- a) Fa) extera, quasi vero mensuram ullius rei possit agere qui sui nesciat, aut[*](haut D) mens[*](mens v. meror F1E1a. miror E2d1T(P)J. memor d2. me- reantur F2z.om.opf. minor D. in cor Haupt (Herm.IVp. 145). marcor O Rossbach) hominis[*](homines F2dTzJ. -nes possint opf) videre[*](uideri F1ad1. -re possint d2. cadere Haupt) quae[*](quod F2) mundus ipse non capiat.