Naturalis Historia

Pliny, the Elder

Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor

honos picturae (l)

honos imaginum

quando[*](quando—instituti om.F1) primum clupei[*](clupei BJ. clipei rS(D). clupei v)vice[*](uice ego. om.ll.v) imaginum[*](ima- gines BS) instituti[*](institutum F2E2)

quando primum in publico positi

quando in domibus

de picturae initiis

de mono Chromatis picturis

de primis pictoribus

antiquitas picturarum in Italia

de pictoribus Romanis

quando primum dignitas picturae et quibus ex causis[*](ex causis BV2S. excusis V1FaRa. exclu- r. publice H) Romae

qui victorias suas pictas[*](pictas VFaRadTH. pict. B. -turae FE) proposuerint[*](proposuerint S. -er???B. -erunt rH)

quando primum externis[*](internis B) picturis dignitas Romae[*](quando—Romae om.d(?), post 25 Romanis pos. H) (8-10)

ratio pingendi

de pigmentis praeter metallica (12-32)

de coloribus facticiis[*](de coloribus facticiis (fict- BS) BFES. (cfr. § 40). de coloribus natiuis et (om.FaRa) de col- fact- FaRadTH. om.V)

de Sinopide[*](senopi E. sepi F). med. ex ea XI[*](I FE)

de rubrica[*](de rubrica—p. 116,9 ex ea YI om.E). de terra Lemnia. med. ex ea VIIII[*](VIIII FaRadTH(D). IIII BS. XI VJ1)

de Aegyptia[*](egyptia T(H). -pcia d2. cia VFaRaFd1. chia B) terra

de ochra. med. ex rubrica[*](ex rubricis III FaRadT.om.V) III[*](med.—III om.H)

leucopborum

Paraetonium

Melinum. med. ex eo VI[*](VI om.B. VII Fa 1. (rectius VIII))

cerussa[*](cerussa—) usta

Eretria terra, med. ex ea VI[*](VI om.F)

sandaraca

sandyx

Syricum[*](siricum Fa. Ser-B)

atramentum

purpurrissum

Indicum. med. ex eo III[*](III VFaRaS. IV dTH(J). I FE.om.B)

Armenium. med. ex eo I

viride Appianum[*](apianum VFaFE. apla- B)

anulare

qui colores udo non inducantur

quibus coloribus antiqui pinxerint[*](pinxerint FRadH. -runt rv)

quando primum gladiatorum pugnae pictae[*](pictae et BS. -turae et VFaRa. et picturae rH. om. v) et propositae sint

de aetate picturae

operum et artificum in pictura nobilitates CCCCV[*](CCCCV BS. CCCV FEdv. CCCVII Fa 1. CCCV & CCVII r) (34-41)

picturae primum certamen

qui penicillo pinxerint[*](pinxerint pon.dTH) (36. 37)

de avium cantu compescendo[*](cantu compescendo FEv. om.B.add. inhibendo r)

qui encausta[*](Qui encausta Ra. Quem cau- FE2. Qui cau- VE1. quen chau- Fa. Qui encausto (-auto B) BdTv) cauterio[*](cauterio (-ri B) ll. del.v. aut ceris S) velcestro[*](uel cestro uel BS. uel r. et v) vel penicillo pinxerint[*](pinxerunt B. scripserint E) (39-41)

quae quis[*](quae quis—) primus invenerit in pictura

quid difficillimum in pictura.de generibus picturae[*](picturae supra post)

quis primus lacunaria pinxerit. quando primum camarae[*](camarae S. -ra Ra. camerae rv) pictae[*](pictae BFEdTv. -turae r)

pretia mirabilia picturarum[*](picturae BdT).de talento[*](encausto (pro talento) Ra(?)H. om.v.cfr. § 136)

plastices primi inventores

quis primus[*](primus BS. -um rH) ex facie[*](ex facie ll. D. add. et de signis H) imaginem expresserit[*](expresserit. de signis dT)

nobilitates artificum in[*](in BH. em FE. et r) plastice XIIII[*](XIIII BVFaS. XIII T.om.rH)

de figlinis operibus. de Signinis[*](de signinis FED. cfr. § 165. de signis BFaRad1. om.rH)

terrae varietates (47-58)

de pulvere Puteolano et aliis terrae generibus quae in lapidem vertuntur

de parietibus formaceis[*](formaceis ETH. -ma B. -naceis (-cibus Ra) r)

de latericiis[*](latericiis BS. -itiis dTH. -iceis r) et[*](et ll.v(S). et de H(D)) laterum ratione

de sulpure et generibus eius.med. XIIII[*](XIIII—)

de bitumine et generibus eius. med[*](med. om.Ra). XXVII[*](XVII FE)

de alumiue et generibus eius.med. ex eo[*](ex eo BFS. ex his V.om.rH) XXXXIIII[*](XXXXIIII ego. XXXVIII BS -VIIII rH)

de terra Samia. med. ex ea III[*](III om.FE)

Eretriae terrae genera

de terra ad medicnam[*](medicinam BES. -nas RadTH. -na r) lavanda[*](lauandam E)

de Chia[*](De cia VFaRa. Mechia B) terra, med. ex ea III

de Selinusia. med. ex ea III

de pnigitide[*](pnigi- tide (B)H e § 194. pinit- B. pnit- d. pnet- T. nit- Fa. init-r). med. ex ea VIIII

de ampelitide[*](de ampelitide—)[*](VIIII om.B). med. ex ea IIII

cretae ad vestium usus

Cimolia. med. ex ea VIIII[*](VIIII EH. VIII r)

Sarda. Vmbrica. saxum

argentaria. qui et quorum[*](qui et quorum ll.v(S). qua H) liberti praepotentes[*](praep. BFE. prae- positi va.H. -otentes notati H Brot.)

terra ex Galata[*](Galata dH. -tha TV. gelata B. cal- r). terra Clupea. terra Baliarica[*](Baliarica FTS. -ria Rad. balnearica B. bala- Fa. Balea- r(?)v). terra Ebusitana. med. ex iis[*](eis BS. his rH) IIII

Summa: medicinae et historiae et observations DCCCCLVI[*](DCCC B)

EX AVCTORIBVS

Messala oratore. Messala sene. Fenestella. Attico. M.Varrone. Verrio[*](Verno (-rrio S) Nepote Cornelio BS. Corn- Nep- Verno (Verio FE. -rrio H) rH. (post Attico pos.Verrio v)). Nepote Cornelio.

Deculone[*](Decio Eculeone va.S). Muciano. Melisso. Vitruvio. Cassio Severe. Longulano [*](Seuero. Langulano-B.comma pos.v(D), del.H. cfr. Brunn p. 43). Fabio Vestale.

EXTERNIS

[*](EXTERNIS BFE.om.rv)

Qui de pictura scripserunt[*](scripserunt ego. om.B. scripsit FaFE. scripsit. EXTERNIS r(?)v. cfr. Münzer QK p. 353 sq.): Pasitele[*](praxitele B2in marg.). Apelle. Melanthio. Asclepiodoro. Euphranore[*](Eufra- nore B.add. Parrhasio rva.S(D). cfr. §129). Heliodoro qui anathemata[*](anathemata (-ma B) ll.v. de anathematis D. cfr. p. 115,1) Atheniensium[*](Atheniensium J. om.B. athenis rv) scripsit[*](scripsit FaRaFdS. item ante Athenis TV. om.r). Metrodoro qui de[*](de om.FaFE) architectonice[*](architectonio B. -icae Fa) scripsit. Democrito. Theophrasto . Apione grammatico. Qui de metallica medicina scripserunt[*](scripse- runt ego coll.p. 115,5. s??? B. scripsit rv): Nymphodoro. Iolla[*](Iolia B. Colla FE). Apollodoro. Andrea[*](Andria B). Heraclide. Diagora. Botrye[*](Botryae B. -yse (-thrise Ra) r). Archedemo[*](Archidemo RadTva.J). Dionysio. Aristogene . Democle[*](Demode FaE). Mneside. Xenocrate Zenonis. Theomnesto.

naturae[*](natura Ra(?)H) lapidum.

luxuria[*](luxu- ria BVH. -iae rv) in marmoribus[*](marmoribus FEdTH. -rae B. -ri r) (1-3)

quis primus peregrine marmore columnas habuerit Romae

quis[*](Qui FaF) primus[*](primus Bv(S). -um rH. (quis—ostenderit ante 24 quis primus pos. v a. S et J)) in publicisoperibus ostenderit (2. 3)

qui primi[*](primum Rava.S) laudati in marmore scalpendo et quibus temporibus

de Mausoleo[*](mau- soleo d1S. mus- B. mousul- E. mousal- F. masoleu r) Cariae[*](tariae Fa. pariae Fd1. -io E.lemma del.d2om.TH. De marmore Pario et Mausoleo (post 34 CCXXV) va.H)

nobilitates operum et artificum in marmore[*](marmore BFEv(S). -ribus rH) CCXXV[*](CXXVI va.H)

quando primum marmorum in aedificiis usus

quis[*](Qui BRaH (i.e. qualis?)) primi marmora secuerint et quando

quis primus Romae crustaverit parietes

quibus aetatibus quaeque marmora in usum[*](usum BE3v(S). usu rH) venerint Romae

ratio secandi marmora. de harenis quibus secantur

de Naxio[*](naxio d(?)v. om.V. nacxo E. naxo r). de Armenio

de Alexandrinis marmoribus

de onyche[*](de onyche om.BVva.H)sive[*](siue ego. de ll.v. cfr. §60) alabastrite.

med. ex eo[*](eo ego. eis BS. om.V. his rH)III[*](III ego. VI (sex B) ll. H.cfr. §60.158)

de lygdino[*](lygdino VdTH. -deno B. lyocinio Fa. liocyno Ra. tydino FE. lyd- v), corallitico[*](corallitico BS. -llectico FE. -llico rH.om.v), Alabandico, Thebaico, Syenite[*](Suenite B. Sicn- FE. Symen- Ra)

de obeliscis (14. 15)

de eo qui pro gnomone in campo Martio est[*](est om.VTva.S)

opera mirabilia in terris (16-23)

Sphinx[*](Sphinx H. Spynx B. Sphinge Tv. spince d2. -nx VRa. -nxa Fa. -na r) Aegyptia. pyramides[*](pyramides ante Sphinx pos. va.D)

Pharos

labyrinthi

pensiles horti. pensile oppidum

de templo Ephesiae Dianae

aliorum templorum admirabilia

de lapide fugitivo. echo septiens[*](septiens VFS. -ies rv) resonans. sine clavo aedificia

Romae miracula operum XVIII

de magnete lapide. med. ex eo III[*](III—38 ex eo om.FE)[*](III BS. VI r. X H)

Syrius[*](sirius Ra. Scyrius H) lapis

de sarcophago sive Assio[*](siue assio BS. assio VFa. assia Ra. om.dTH). med. ex eo[*](ex eo om.VdTH) X

de chernite[*](chernite H. chemite BdT. celiam- VFa. eleam- Ra. chaeamaetae F. thea- mede E). de poro

de lapidibus osseis[*](osseis om.B). de palmatis. de Taenariis. de Coranis[*](coranis BS. -ntis Ra. -this VFa. conariis r. om.v), de nigris marmoribus

de molaribus[*](molaribus VTH. -riis B. -ris (moralis E) r.cfr. §137.174) lapidibus. pyrites, med. ex eo VII

ostracites. med. ex eo IIII

amiantus. med. ex eo II

geodes[*](goedes B. gaeodes H). med. ex eo III[*](VI E)

melitinus[*](melitites H. om.E). med. ex eo VI

gagates. med. ex eo VI

spongites. med. ex eo II[*](II BFaS. V VRa. VI dTH. om.r)

Phrygius

haematites, med. ex eo V

schistos. med. ex eo VII

androdamas[*](Andro ydamas B.om.FE), med. ex eo II.

Arabicus. miltites[*](Milites B. mylti- FaFE. multi- Ra) sive hepatites[*](hepatites BS. hela- T. ela- H. era- VFaRa. ara- d. aratidea r), anthracites[*](anthracites TH. Andraci- VFad. -chites r)

Aētites[*](Aetites BH. eti- T. etice r). Taphiusius[*](Taphiusius H. thaphi-T. -phlu-stus B. -piusius (-ssius FaRa) r). callimus

Samius. med. ex eo VIII

Arabus[*](Arabicus B). med. ex eo II[*](II om.FE. VI BS)

de pumice, med. ex eo VIIII

de mortariis[*](mortaris B. -ribus VRa. mayturb; Fa) medicinalibus et aliis. Etesius lapis, chalazius[*](chala zius dTH. -axus B. calazius Fa. -atius Ra. -arius V. chalodius r)

Siphnius[*](siphanius Ed. syph- F.om.FaRa). lapides molles

lapides[*](Lapides specu lares BS. -pis -aris rva.S(D). cfr. §160.161) speculares

phengites

de cotibus

de tophis[*](tophis BH. tro- FEdT. trofis r)

de silicum natura[*](natura BdTS. -ria Fa. -ris rH. om.v). de reliquis ad structuram[*](structuram Bv(S). -ras rH) lapidibus (49. 50)

genera structurae

de cisternis

de calce

harenae genera, mixtura harenae et[*](Mixtura harenae et calcis (cal- et har- v) Bv. harenae (om.dT) et calcis (gales Fa -lor Ra) mixturae (-ratae F. -ra dT) rH) calcis

vitia structurae[*](uitia structura om.VFaRa). de tectoriis[*](tectoris B. -res FE2. -re E1)

de columnis. genera columnarum

med. ex calce[*](calcen (om.V) B) V

de maltha

de gypso

de pavimentis (60-64)

asarotos[*](asorotos VFaRa. -thos F) oecos[*](oecos (H)S. peocos B. oethos Ra. oedios VFa. oeches r)

quod primum pavimentum Romae

de subdialibus pavimentis

Graecanica pavimenta

quando primum lithostrota[*](lithostrota (lyto- FE) BFEH. -otum JD. -stratum dT.lemma om.r)

quando primum camarae[*](camarae BRaS. -reae FE. -maerae rH) vitreae[*](uitriae B.om.FE)

origo vitri

genera eius et ratio faciendi

de Obsianis[*](obsianis (&si- B) VFaRaBS. -idianis rH)

miracula ignium

medicinae ex igni et cinere III

prodigia foci

Summa: medicinae ex iis[*](ex iis—31 omnis: res BS. om.rv. del. vult DUZp. 77 n.l. cfr. p. 114,8) LXXXVIIII:

ad serpentes III, bestiarum morsus, ad venena, caput, oculos, epinyctidas[*](epinyctedas B), dentes, dentifricia, fauces, strumas, stomachum; iocinera, pituitam , testes, vesicam, calculos, panos, haemorroidas, podagras , sanguini sistendo, sanguinem reicientibus, luxata, phreneticos, lethargicos, comitiales , melancholicos, vertigines , ulcera, volnera urenda , secanda, convolsa, contusa , maculas, usta, phthisin[*](pthisin B), mammas, muliebria vitia, carbunculos , pestilentia[*](pestilentiam coni. J coll.§202. (pestilentia sc. loca XVIII 27)).

Summa omnis: res et historiae et observationes CCCCXXXIIII[*](CCCCXXXIIII BS DXXIII rv)

EX AVCTORIBVS

M. Varrone. C.[*](C. BD cum Brunniop. 44. Caelio Tv. Caecilio r) Galba[*](Calba B). Cincio[*](Ciccio FE. C. Ictio T(?)va.S). Muciano. Nepote Cornelio. L. Pisone. Q[*](Q. (J)S. Que B.om.rv). Tuberone. Fabio Vestale. Annio Fetiale. Fabiano[*](Fabio B). Seneca. Catone censorio. Vitruvio.

EXTERNIS

Theophrasto. Pasitele. Iuba rege. Nicandro. Sotaco. Sudine . Alexandro polyhistore. Apione Plistonice[*](plistonice B.cfr. XXXVII 75. -ico rv. dist.S). Duride. Herodoto. Euhemero. Aristagora . Dionysio. Artemidoro. Butorida[*](Bytorida B.sed cfr. §79). Antisthene. Demetrio. Demotele. Lycea.

origo gemmarum

de Polycratis tyranni[*](tyranni om.BS) gemma, de[*](de ll. de gemma H. et v) Pyrrhi regis[*](regis FaFEdTv. gemma BS. -mis J) (2. 3)

qui scalptores optimi

nobilitates[*](notabiles BFa) scalpturae

quae prima Romae[*](Romae om.BS) dactyliothece[*](dactyliothece T. dacytlio- B. dactilo- FaE. -cethe d. -chaetae F)

gemmae in Pompei Magni triumpho translatae[*](Magni et tranelatae om.B)

quando primum[*](primum om.B) myrrhina[*](myrrhina inuecta B(S). inuenta (-ecta Fa) murrina (vel muri-) rv) invecta. luxuria circa ea

natura eorum[*](murrinorum FEva.S.)

de crystallo[*](De crystallo BFaJ. natura crystalli rH(D)) (9. 10)

medicina[*](medicinae dTH) ex eo[*](eo Bfa 2E2J. ea rH)

luxuria in[*](in eo BJ) crystallo

de sucino (11. 12)

quae mentiti sint auctores de eo[*](quae mentiti sint (sunt v) auctores de eo (sucino v) Fav. qui inuenti sunt auctores de eo FEdTH. quae de eo mendacia BS)

gen. eius[*](eius BS. cfr. §47. sucinorum rH(D)) VII[*](VII Fa. om.BS. VI rH). med. ex[*](ex eo BS. deest numerus VIII) his ...

lyncurium[*](lyncurium S. linc- Fa. lyg- F. lyng- rv. lemma om.B). med. II

de adamante[*](de adamante ll. S) sive anancite[*](siue anancite (acc- Fa. anc- r) FaFEdTD. om.BS. totum lemma om.v).

gen[*](genera eius BS). adamantis VI. med. II[*](VI—II om.B (item numeros deinceps omnes))

de smaragdis[*](zmaragdis FaFS) (16-19)

gen. eorum XII

vitia eorum

tanos gemma[*](gemma BS. -ata r. del.H). chalcosmaragdos[*](calcozmaragdos FaF)

de beryllis[*](beril- lis FE. uery- Fa. ueru- B). genera[*](genera—32 opalis om.Fa) eorum VIII[*](VIII dTH. VIIII (sed post uitia eorum) FE). vitia eorum

de opalis[*](oppalis B.cfr. §80. opialis FE). genera eorum VII.

vitia eorum et[*](et om.BS) experimenta[*](experimenta eorum BS) (21. 22)

de[*](de—p. 123, 4 experimenta om.Fa) sardonyche[*](sardonyche H. -cae B. -niche T. -chis FE. -cis d). gen[*](genera—36 eius BS. om.rH. deest numerus). eius.... vitia eius

de onyche. gen. eius ....

de carbunculis (25. 26)

gen. eorum XII[*](XII dTH. om.r)

vitia eorum et[*](uitia eorum et om.B) experimenta[*](experimenta XII FE)

anthracitis

sandastros[*](sandastros E(?)D. -stro (praem. de) BS. -drastros Fa. -stos FdTH. add. siue H. siue garamantitis (rantitis F. -ticis E) siue sandacitis (-asitis Fa. -aticis FE) FaFEdTD). sandaresus[*](san- daresus (and- Fa) FaFEdTH(D). -eso BS)

lychnis[*](lychnis BS. -ites H. lycenis dT. -emi Fa. lythenis r), gen. ems IIII

Carehedonia[*](carcedonia B. calche- FE. calce- FadT)

sarda. gen. eius V

de topazo[*](topazo FaES. -aso B. -ago F. -azio dTH). gen. eius II

de callaina[*](callaina H. cfr §110. gall- Fa. calinda B. galliana E. gali- FdT)

de prasio[*](prasio H. -sia T. -sta B. -ssia r). gen. eius III

nilion[*](nilion TH. nition B. milion (mol-E1)r)

molochitis[*](molochitis D. -tes BTH. -chintis E. -ndis F. -cinthis d. -thes Fa. cfr. §114)

de[*](de BS. om.rH) iaspide

gen. eius XVII[*](XVII Fa. XIIII dTH. om.r). vitia eorum

de cyano[*](grano FE). gen. eius III[*](III ego. I II del.H)

de[*](de BS. om.rH) sappiro[*](sappiro J2. -irio B. -iros Fa. -isos F. -pphiro S. -ros rH)

amethystos[*](amettistus Fa. -thysto BS. metysu r)

gen. eius V[*](IV S). socondion[*](socondion (sic B. sac- r)—24 paederos ll.S. om.H). sapenos. pharanitis[*](farangites B. paranithis r). Aphrodites blepharon[*](blefaron Fa. belf- B. ele- frauton r) sive anteros sive paederos

hyacinthus

de. chrysolitho[*](chrysolitho S. -to FET. -this BJ. -tis Fa. -thus (om.de) dH). gen. eius IIII[*](IIII—29 III om.B)[*](IIII ego coll. § 126. VII ll.H)

de chryselectro

leucochrysos[*](leucochrysos T(?) H. -cechissos Fa. -caechisos F. -cecisos d. -cechinos E). gen. eius III[*](III FaFEH. IV dTS. (hic desinuntdT))

melichrysi, xuthi[*](xuthi BS. xythi Fa. xynthi r. xanthi H)

paederos sive sangenon[*](sangenon ego e §130. -nos B S. angenon Fa. ag- r. sag- H) sive syenites[*](syenites B. sentes Fa. tenites rH. cfr. §130)

asteria[*](Asterias B)

astrion

astriotes

astolon[*](astolon FaFED. Aspolon B (qui §133 astalon). astrobo- lon H. (saltem astolos))

ceraunia[*](de ceraunia FaE. -ica F. Cerau- nion B). gen. eius IIII. baetylos[*](baetulos Fa. bet- E. -li H)

iris

leros[*](Leros BS. zeros Fa. lepor r. hieros De §138)

Achatae. gen. eorum[*](achatae—eorum BFaS. agrate E. astrate F. aerates Fa. achates H) XIIII[*](XIIII Fa. om.rH). acopos. med. ex ea[*](med. ex ea om.B). . . alabastritis[*](alabastritis BS. -tes rH). med. ex ea . . . alectoriae[*](alectoriae FaH. ele- FE. alectoriore B). androdamas. argyrodamas . antipathes. Arabica [*](Arabica H. -icus B. anabiga r). aromatitis[*](aromatitis S. -ites ll.H). asbestos. aspisatis[*](Aspizatis B). atizoe[*](atizoe S. -on B. -one FEH. ategoen Fa). augitis. am- phidanes[*](amphidanes Se §147. api- Fa. ANpinnanes B. aphidnane r. -dane H) sive chrysocolla. Aphrodisiaca. apsyctos[*](apsyctos H. aspy- E. Asy- B. asphi- r). Aegyptilla [*](aegypula FE)

Balanitae. batrachitis[*](batrachitis S. -tes H. -citis B. -tes Fa. bacthra- r). baptes. Beli oculus[*](Bucolus B). Belus. baroptenus [*](baroptenus H e § 150. Babo- B. barot- Fa. borot- r) sive baripe[*](siue baripe (-iben F. paripen FaE)H. om.B). botryitis[*](botryitis S. -tes H. -ryctis B. -rites r). bostrychitis[*](bostrychitis -S. -tes H. -rygites B. -ricides Fa. -citis r). bucardia. brontea [*](brontena Fa. -te H.–niena r). Boloe[*](boloe H e §150. -leie Fa. -leae FE. Blof B)

Cadmitis. callais. capnitis. Cappadocia. callaica[*](Ca???linca B2. Catl- B1). catochitis . catoptritis[*](cathoperitis Fa. -piritis FE). cepitis sive cepolatitis[*](cep???olatitis BH. om.Fa. -latius r). ceramitis. cinaediae . ceritis. cireos. corsoides. corallachates[*](cobal- lachates B. coralloch- E. corollach- Fa. -lloch- F). corallis. crateritis . crocallis. cyitis[*](Cyitis BS. cites Fa. cytis rH). chalcophonos . chelidoniae. che-loniae[*](chelonia H. om.FE). chelonitis. chloritis. Choaspitis. chrysolampsis[*](chry- solampsis (chys- Fa) ego e §156. -msis r. -mpis H). chrysopis. cetionides[*](cetio- nides BFEJ2. cfr. §156. om.Fa. cepio- H)

Daphnea[*](Dafnea B. Daphnia FEH. -pania Fa). diadochos[*](Diadocos Fa. -chus B. -duchos r). diphyes. Dionysias. dracontias[*](Dra- contias B.cfr. §158. -tinisFa. -titis J. -tites rH)

Encardia[*](Encarodia B. Incardia r) sive enariste[*](enariste D.cfr. §159. inaristae FE. ariste BFaH) . enorchis . exhebenus[*](exebenus FaFEH). erythallis[*](erythallis FaS. -tallis B. Chrystallis F. -alis E. eristalis H). erotylos sive amphicomos[*](amphicomos Se §160. -mes (mephi- Fa) BFa. -me H. memphicos mes r) sive hieromnemon. eumeces. eumithres. eupetalos. eureos. eurotias[*](eureos (euneos H). eurotias om.FE). eusebes. epimelas

Galaxias. galactitis[*](galactites FaH. -atites FE) sive leucogaea [*](leucogea B. -oceas FE. -oce Fa. -ogaeus H) sive leucographitis[*](leucographitis S. -phias H. -geaefitis B. seucograpitis Fa. -pius r) sive synechitis[*](synechitis J2. -tes B. sinepithin F. -pythin Fa. -phytin E. synnephitis S. synoph- H. cfr. §162). gallaica[*](gallaica H. -lliaca ll). gassinnade [*](gassinnade Se §163. Gasindane B. -idane FaF. gas- sidianae E. -na H). glossopetra. Gorgonia . goiiiaea

Heliotropion. Hephaestitis[*](Hephaestitis H. hespest- Fa. hepalest- F. hephelest- E. hepatites B). Hermu aedoeon[*](aedoeon (J)Se §166. aedyon B. redoeon Fa. -dioeon F. -dion E. -ian H). hexecontalithos . hieracitis. hammitis. Hammortis cornu[*](cornum Fa. cor B).hormiscion[*](hormiscion FaS. -ision H. hermiscion B (itemB2§168). lyormisceon r). hyaeniae. haematitis[*](haematitis Fa(J)S. hatthitis B. liematetis r. om.H) meniu[*](meniu siue xuthos De §169. meniu (-ius Fa) siue exy- phos (exhy-E. exiptos Fa) FaFE.om.B(item § 169)H) sive xuthos

Idaei dactyli. icterias. Iovis gemma[*](louis gemma FaH. om.r) sive[*](siue FaD. uel FE.om.BH) drosolithos[*](drosoli- thos BD. dropsolitas Fa. aut solitis FE.om.H). Indic ae[*](Indicae ego e §170. -dic???e B. -dice Fa. -dis r. -dica H). ion

Lepidotis[*](lepidotis H. -ote BFa. -ole r). Lesbia[*](Lesbia ego cumB§171. -ias H. -ion B. -sdion E. -schon F.om.Fa). leucop hthalmos.leucopoecilos. libanochr us[*](Libanochrus H. -chris B. -cros Fa. -thros r). limoniatis[*](limoniatis FaH. -tes BE. -tres F). liparea. Iysimachos. Ieucochrysos

Memnonia. Media[*](Medica B. -dea H), meconitis. mithrax. morochthos[*](morochthos D cum B e Diosc. V 151. cfr. § 173. -octhis B. merocthi r. morochites H. -tis S). mormorion [*](morrion FaFE. morion H) sive promnion[*](promnion BS. promnium D. promon Fa. pronionis r. pramnium H(J1)) sive

Alexandriorn[*](Alexandrion B. -ium Fa. -io r. cfr. §173. -inum H). myrritis. myrmecias . myrsinitis[*](myrsinites BE). mesoleucos . mesomelas

Nasamonitis. nebritis. Nipparena[*](Nipparena BS. nimpha- Fa. nymphasena r. -arena H)

Oica[*](Oica BS. olca rH). ombria sive notia. onocardia [*](onocardia BFaD. uno- r.om.H). oritis sive sideritis. ostracias[*](ostracias siue om.B) sive ostracitis[*](ostritis—11 panchrus om.FE). ostritis [*](Osirilis B.om.H). ophicardelos[*](ophicardelos H e §177. opicardelo Fa. Ofi- caryos B). obsiana[*](obsidiana H)

Panchrus. pangonus[*](langonus F. long- E. pangonius H). paneros[*](paneros BFaH. priuerus r) sive panerastos[*](panderasto Fa. paderastus FE. paed-H). Ponticae[*](Ponticarum FaFEH) . gen. IIII. phloginos[*](Floginos B. philogenus Fa. -osinos E. -nus F) sive chrysitis. phoenicitis. phycitis . perileucos[*](pyrileucus FE). paeanitis[*](pheantide (phaeanit- thae F. paeantides H) siue geanides (gaea- H} FaFEH) sive gaeanis

Solis gemma, sagda. Samothracia . sauritis. sarcitis. selenitis . sideritis. sideropoecilos . spongitis. synodontitis[*](synodontitis H. -donthis B. -difites Fa. sondodontices r). Syrtitis. syringitis

Trichrus[*](trichrus BH. Thrycarus Fa. om.r). thelyrrhizos[*](thelyrrizos S. telirrh- H. thelyriza Fa. -lurhiza B.om.r). thelycardios sive mucul[*](mucul D. muchul FEH.om.Fa. mulc BS. cfr. §183). Thracia , gen. III. tephritis[*](tephritis om.FE). tecolithos

Veneris crines. Veientana[*](Veien- tana (Vele- B. Veg- Fa)—27 zamilampis BFaH.om.r)

Zathene[*](za- thene Se §185. -nae Fa. -thaene B. zanthene H). zamilampis[*](zamilampis ego e §185. -mfis B. zmilacis Fa. -ampis H). zoraniscaea[*](zoramea FEH)

hepatitis[*](hypatitis FE. hama- B), steatitis[*](ismyrtitis FE). Adaduso nephros[*](neferos B. enephros r). Adadu[*](Adadyo B) ophthalmos. Adadu dactylos[*](oactulos Fa. osaccu-FE). triophthalmos

carcinias[*](car- cinias H e §187. -nea B. -na FE. carnia Fa). echitis. scorpitis. scaritis. triglitis. aegophthalmos. hyophthalmos[*](hyoopthalmos Bom.FEH) . geranitis . Aëtitis. myrmecitis. cantharias . lycophthalmos. taos. timictonia[*](timiclonia FED. -doma Fa. om.H)

ammochrysos[*](Thamochrysos B. hammo- r) . cenchritis[*](Cencheritis B. -critis Fa. cecr- r) . dryitis[*](dritis Fa. Drytis B) . cissitis[*](cissitis—4 pyritis om.B). narcissitis. cyamias. pyren. phoenicitis. chalazias[*](chalazias H. calaxias FE. -assias Fa). pyritis. polyzonos. astrapaea[*](astrephea FE. -rapias H) . phlogitis[*](Flogitis (palo Fa). Antracitis (anhtarati- Fa). Eny- chros (Enaigrus Fa) BFa. emend. (J) S. om.rH). anthracitis . enygros. polythrix[*](polythrix ego. -trix BFa. cfr. §190. -idos r. -ichos H) . leontios. pardalios. drosolithos [*](drosolithos BFaS. oroeolitas r.om.H) . melichrus[*](melichrus H. -rys B. -llucris Fa. -llitris r). melichloros[*](melichloros H e §191. -chorus B. -llichoros FE. -llycoros Fa). crocias[*](crocias B. protias Fa. cfr. §191. om.rH). polias[*](spotias Fa. polias. ptolias E. polyas. pholias F) . spartopolia. rhoditis. melitis[*](melitis om.B-(item § 191) S). chalcitis. sycitis. bostrychitis[*](bostrychitis S. -ygitis B. borsocitis Fa. Sorsoc- r. borsyc- H. cfr. §191) . chernitis[*](chernitis S. Gremitis ll.H) . anancitis[*](anancitis FaJ. -ngitis FE. -nchitis H. om.B) . synochitis.

dendritis[*](dendritis H. -raptis B. Sen- dritis FE.om.Fa)

cochlides[*](cochlides H. coclides F. -dis B. -itis Fa.-lydes E)

de figura gemmarum[*](gemmarum marmorum FE)

ratio probandi[*](probandi BS. -darum rv)

comparatio naturae per terras[*](comparatio—terras om.Bva.H) .

comparatio rerum per pretia[*](com- paratio - pretia FaFES. Pretia B.om.v. add. historiae XXXVII (-VI Fa) FaFE)

Summa: res et historiae et observationes[*](et obseruationes om.Fa) MCCC[*](Summa—MCCC om.B)

EX AVCTORIBVS

[*](EX AVCTORIBVS PLVRIBVS (om. nominibus om nibus) B)

M. Varrone[*](M. Varrone—EXTERNIS Fav.om.r).[*](uarrano Fa) actis triurmpho rum[*](trium- phorum G. -phi Fav). Maecenate. Iaccho[*](accho Fa) . Cornelio Boccho[*](bacho Fa) .

EXTERNIS

Iuba rege. Xenocrate Zenonis . Sudine. Aeschylo. Philoxen o[*](Phi- loxeno Bas. -ne ll.v) . Euripide. Nicandro. Satyro. Theophrasto. Charete[*](Charete H. ca- ll.v) . Philemone[*](philomene Fava.H) . Demostrato[*](Demonstrate ll. -ocrate va.H) . Zenothemi [*](Xenothemi FE. -timo va.H). Metrodoro. Sotaco.

Pythea[*](Pythea v. pitea ll) . Timaeo Siculo. Nicia. Theochresto. Asaruba. Mnasea . Theomene. Ctesia. Mithridate . Sophocle. Archelao rege. Callistrato. Democrito. Ismenia. Olympico. Alexandro polyhistore. Apione. Oro[*](Horo va.D) . Zoroastre. Zachalia[*](Zachalia H e § 169. zacchua Fa. zactitaria r. -ctalia v).

[*](Lib. II.)

[*](cfr. Mela 1, 3. (Cic. Timaeus 2).)Mundum et hoc quodcumque[*](quod p va. H) nomine alio caelum appellare[*](appellari pva.G) libuit, cuius circumflexu[*](circumflexum F1a) degunt[*](teguntur pva.S. dicunt F2) cuncta, numen esse[*](nomen esse F1a1. contineri uel nunc inesse F2) credi par[*](pari credi par a. ??? credi pars F1) est, aeternum, inmensum, neque genitum neque interiturum umquam. huius extera indagare nec interest hominum nec capit humanae coniectura mentis. [*](extr.: cfr. Mela 1, 3.)sacer est, aeternus, immensus, totus in toto, immo vero ipse totum[*](ipso to- tum (-to a) F1a), infinitus ac finito similis, omnium rerum certus et similis incerto[*](incerta F1. -tus. ē. et a), extra intra cuncta conplexus in[*](& in ras.F2.ē. in a. ???in F1) se, idemque rerum naturae opus et[*](et Fapv. ex r) rerum ipsa natura. furor est mensuram eius animo quosdam agitasse atque prodere ausos, alios rursus occasione hinc sumpta[*](hic sumpta F1a) aut hic[*](hic ego. hinc F2z. his rv) data innumerabiles[*](innumerabiliter F1a) tradidisse mundos[*](mundo F1a), ut totidem rerum naturas credi oporteret aut, si una omnes incubaret[*](incubaret Ven. -rent ll.v(S): de dictione cfr. II 145), totidem tamen

soles totidemque lunas et cetera etiam in uno et inmensa et innumerabilia sidera, quasi non eaedem[*](eaedem F2z. eed- F3a. ea???d- E. ead- rv) quaestiones[*](quaestiones (quest- a) F2az. -onis F1. -one rv) semper in termino cogitationi[*](cogitationi sint F2. -nis sint z. -nis rv. de dictione cfr. XXIX 2 init.) sint occursurae[*](occursurae F2Ez. -ure a. -urę et e. -ura et dT. -ura F1pv) desiderio[*](et siderio F1E1a. si deerit F2z) finis alicuius[*](aliquis F2z) aut, si haec[*](hoc Ea. horum F) infinitas[*](infinitis F1E1a) naturae omniumn artifici possit adsignari, non idem[*](illud idem pva. S) illud in uno facilius sit intellegi, tanto praesertim [*](dist. CFW Müller p. 13) opere. furor est profecto, furor egredi ex eo et, tamquam interna eius cuncta plane[*](plana F1a) iam nota[*](sint nota opva.S) sint, ita scrutari[*](exscrutari (excu- a) Fa) extera, quasi vero mensuram ullius rei possit agere qui sui nesciat, aut[*](haut D) mens[*](mens v. meror F1E1a. miror E2d1T(P)J. memor d2. me- reantur F2z.om.opf. minor D. in cor Haupt (Herm.IVp. 145). marcor O Rossbach) hominis[*](homines F2dTzJ. -nes possint opf) videre[*](uideri F1ad1. -re possint d2. cadere Haupt) quae[*](quod F2) mundus ipse non capiat.

[*](init.: (Cic. de nat. deor. II 18, 47.) Beda n. r. 3.) Formam eius in speciem orbis absoluti globatam esse nomen in primis et consensus in eo mortalium orbem appellantium, sed et argumenta rerum docent, non solum quia talis figura omnibus sui[*](suis F2(item v.15)) partibus vergit in sese ac sibi ipsa[*](ipsi a.om.o) toleranda est seque includit et continet nullarum egens compagium[*](compagium F1EaD. -gum F2do(B)S. -ginum pv) nec finem aut initium ullis sui partibus sentiens, nec quia[*](ne qui (neque F2) ad Fa) ad motum, quo subinde[*](subinde ll.v. sublime D. an rotunde (scriptum olim rutunde)?) verti mox adparebit, talis aptissima est, sed oculorum quoque probatione [*](pro- batione hoc declaratur F2in marg.z), quod convexus mediusque quacumque cernatur, cum id accidere in alia non possit figura.

Hanc ergo formam eius aeterno et inrequieto ambitu, inenarrabili celeritate, viginti quattuor horarum spatio circumagi solis exortus et occasus haut dubium

reliquere. an sit[*](an autem sit F2z) inmensus et ideo sensum aurium excedens [*](excedens facile E2. fac- exc- pva.H) tantae molis rotatae vertigine adsidua[*](adsiduus F2z) sonitus, non equidem[*](quidem Fa) facile[*](facile om.E1) dixerim, non, Hercule, magis quam circumactorum simul tinnitus siderum suosque volventium orbes an dulcis quidam[*](qui- dem E1va.H) et incredibili suavitate[*](incredibilis suauitatis F2f) concentus[*](conceptus F1E1a1). nobis qui intus agimus iuxta diebus noctibusque tacitus labitur mundus.[*](cfr. Plat. Timaeus p. 33 (Cic. Tim. 6. de nat. deor. 1. 1.).) esse innumeras ei effigies animalium rerumque cunctarum inpressas nec, ut in volucrum notamus ovis, levitate[*](leuitate FaJ2. laeu- r(?)v) continua lubricum corpus, quod clarissimi[*](clarissimi dT(?)v. -mum r) auctores dixere, terrenorum[*](terrenorum F2f.cfr. Welzhofer p. 73. tenerum rv. uerum d2p. rerum z(P)H) argumentis indicatur[*](indicatur (-cant p) F2zpv. iud- r), quoniam inde deciduis rerum omnium seminibus innumerae, in [*](dist.ego coll. IX 2) mari praecipue ac plerumque confusis monstrificae, gignantur effigies, praeterea visus probatione, alibi ursi[*](alibi plaustri alibi ursi E2va.S. alibi ursi al. plaustri F2d), tauri alibi, alibi litterae figura[*](figurae F1Ea. -ra ē F2), candidiore medio per verticem circulo.[*](Beda n. r. 3.—Aelius Stilo ap. Varr. LL V 18. (Am- brosius hexaem. II 4, 15. Isidor. nat. rer. 12, 2.))