Naturalis Historia
Pliny, the Elder
Pliny, the Elder, creator; Mayhoff, Karl Friedrich Theodor, 1841-1914, editor
naturae herbarum sponte nascentium.
auctoritas herbarum
de origine usus earum[*](de—earum om.R)
qui Latine usus earum[*](qui — earum om.VFa) scripserint
quando ad Romanes ea notitia pervenerit
qui primi[*](ante qui primi habent De graecis auctoribus qui herbas pinxerunt dTH(J). om.r S(D)) Graecorum de his conposuerint (4. 5)
quare minus exerceantur ea remedia herbae mirabiliter inventae.
cynorrodum, med. II. dracunculus caulis I. Britannica V
de maximo dolore
nobilium herbarum invent ores (7-39)
moly III[*](III ll.H. an II? cfr. § 26.127. (numeri in hoc libro vix computabttes, cum plurimi medieinas signiftcent non in huius libri textu suis locis coniunctim narratas, sed per hunc et seqc[. libros varie dispersas))
δώδεκα θεῶν[*](dodecatheon ll. H(D). -eos S. cfr. XXVI 107, ubi item Graecis litteris utendum erit) I
paeonia sive pentorobos[*](quae pentorobos SJ.-bo H) sive glycysides[*](glycysides Brot.(D). -de H(S). glyciodes (glyocid- R1) ll) I
panaces Asclepion II
panaces Heraclion[*](Heraclionticon F. -ico E. -icu R) III[*](II E)
panaces Chironion IIII
panaces Centaurion[*](Centaureon et Pharnaceon H) sive Pharnacion III
Heraclion[*](Heracleon sine dTH. (add.De ampelo Chironia dTH)) siderion IIII[*](III E)
hyoscyamos quae Apollinaris sive altercum; gen. V.[*](gen. V VFa. Genū. FE. gen. II r H. cfr. § 36) med. IIII[*](III alibi IIII ll.Ill H. cfr. § 104.142. 164. 165)
linozostis sive parthenion[*](parthenion (V?)H. -nio R. -tenios r) sive Hermu poa quae Mercurialis, gen. II. med. XXII[*](an XV? cfr. § 39-41 et X X V I 121. 150)
Achillea sideritis sive[*](siue (V?)dT) panaces Heracleum[*](Heracleum D. om.dT) quae milifolium[*](milifolium dT. milli- FEE. mille- (V?)v. milliū Fa) aut scopa[*](scopa regia (V?)H. -pae -iae r) regia, gen.[*](gen. FaD. om.r H) VI. med. III
Teucria sive hermione[*](hemioneo (herm- T) dTv. -ne H. cfr. § 45) sive splenios II
Mel amp odium sive elleborum quod veratrum, gen. III
quo mo do colligatur, quo modo probetur
med. ex nigro XXIIII. quomo do sumendum
item in albo[*](albo dTH. aluo VFa. alogo r). med. ex eo XXIII[*](XXII R. XXXIII Fa)
quibus non dandum[*](quibus non dandum post LXXXVIII pon.dTH.). observationes circa utrumque genus LXXXVIII (24. 25)
Mithridatia II
scordotis sive scordion[*](scordio VFRE)IIII
Polemonia sive Philetaeria[*](philetae- ria (d?)H. -licheria T. phylaterion (phil- F) ll) sive chiliodynamus[*](chiliodynamus S. -ma H. ehilodynainis Fa. -mus r. -mia dT) VI
Eupatoria I
Centaurion sive Chironion XX
Centaurion lepton sive libadion[*](libadion Brot. -dio H. -deon dT. liuadeon VFa. leua- r) quod fel terrae XXII[*](XII FaR)
Centauris triorchis II
Clymenos II[*](II ll.H. an V? cfr. XXVI 41. 77. 111. 131. 140)
Gentiana XIII[*](XIIII F)
Lysimachia VIII
Artemisia sive parthenis sive botrys sive ambrosia V
nymphaea sive Heraclion sive rhopalon sive mallos[*](mallos (-on R) ll.D. madon H cum B. cfr. § 75. (add. de camelea dT)); gen. II. med. XIIII[*](III . . XXIIII Fa)
Euphorbeae[*](euphorbiae (d?)H) gen. II. med. IIII
plantaginis gen. II. med. XLVI[*](XLVI 11.8. XXVI H)
buglossos II[*](III VE(?)/S)
cynoglossos III
buphthalmos sive chalca[*](chalca ego e § 82. calchan T. -cha J2. calcan d. -cia Fa. -ciam V. -cion r. cachla S. -lam H. (cfr. caltha XXI 28. Diosc. IV 58)) I
herbae quas gentes invenerunt[*](inuenerint VFa) (43-49)
Scythice III
hippace. III
ischaemon[*](ischaemon H(J). -one S. scemone dT. schemes R1E she- VFa. see- r) II
cestros sive psychrotrophon[*](psy- chrotrophon J2e § 84. psycho- H cum B. psychrotropon (-tripon V) VFa. pycro- T. sycro- FE. pyro- d. cicro ???tropion R) quae Vettonica sive serra tula[*](ser- ratula H. -ura ll) XLVIII
Cantabrica II
consiligo I
Hiberis[*](heberis Fa. ib-(V?)H) VII
berbae ab animalibus repertae (50-53)
chelidonia VI
canaria I
dictamnon VIII. pseudodictamnon sive chondris[*](chondris S. condris (-ryssum VFa) ll. om. H)
quibus locis potentissimae herbae
propter herbas in Arcadia lac potari
aristolochia sive clematitis sive Cretica sive plistolochia[*](phlistolocia F. phi- R) sive lochia polyrrizos quae malum terrae XXII
argemonia[*](argeinonia dT(V?)H. -one Fa. asce- r) IIII
agaricum XXXIII
echios, gen. III. med. II
hierabotane sive aristereon[*](aristereon ll. peri- H e § 105) quae verbenaca, gen. II. med. X
blattaria I
molemonium[*](molemonium (melom- VFa) II. D. lem- H. cfr. § 108) I
pentapetes sive pentaphyllon sive chamaezelon[*](chamezeleon Fa. cam-FRE) quae quinquefolium, med. XXXIII
sparganion I
dauci gen. IIII. med. XVIII
theronarca[*](theronarca D. chero- FEE. Ceno- r. theronia- d. therionarcha T. -ca H. cfr. ind. XXIV(102)) II
persollata[*](persollata FaJ2e § 113. -olataVH. -olita r, -olidata dT) sive arcion VIII
cyclaminos quae tuber terrae XII
cyclaminos cissanthemos IIII
cyclaminos chamaecissos III
peucedanum XXVIII
ebulum VI
polemonia I[*](polemonia I dTH. om.r D)
phlomos[*](phlomos H. phro- R. phio- FE. philo r. -lomon dT) quae verbascum XV
phlomides II. phlomis[*](phlomis ego. -mis (-mides E) siue II. D. del.H(J2)) lychnitis[*](lychnitis S. lycn- d. lyhcnios FE. Ichegn- R. lycinos r. del. H) sive thryallis[*](thryallis S e § 121. grya-V. gra-R. gria- r)
thelyphonon[*](thelyphonon H e§122. -nos dT. -ygonon II) sive scorpio I
phrynion sive neuras sive poterion[*](poterion H cum B e § 122. potirecton T. poterre- VFa. poterue- d. poterrae lecton R. poterre (terre E1) iecton r) I
alcima[*](alcima dT.cfr. § 124. aclina VFa. alema RE. Nema F. alisma H cum B) sive damasonion sive lyron[*](lyron dTH. pyron (pyrr- VFa) ll) XVIII[*](XVIII FaFR. -IIII EBrot. -II (V?)H. an VIII? cfr. § 124. 125. XXVI 25.92.143)
peristereos VI
antirrinori sive pararrinon[*](pararrinon ego.parari- VFa. panari- FE. perari- dT. paranarrinon RJ2. anarrhinon H) sive lychnis[*](lychnis d(?)H. -cnis F. -cinis E. lignis r) agria III
euplia[*](euclia coni. Salm.) I
pericarpum, gen. II. med. II
nymphaea Heraclia II
lingulaca I
cacalia[*](cacalia H. caccalis VFa. -lici r. calcala dT) sive leontice[*](leontice H. leant- dT. -tilice Fa. -tilia V. -tilde r) III
callithrix I[*](I VFa. XX r H. an V? cfr. § 135. XXVI 147.160)
hyssopum XX[*](XX VFa. X r H. (numeravi in hoc libro 5, in ceteris 29))
lonchitis IIII
xiphion sive phasganion IIII
psyllion sive cynois[*](cynois FaJ2. -oides V(?) H. cinois r. -oida dT) sive chrysallion[*](chrysallion VFaH(J). chryss-T. chyrs-R1. chys- r. cryst- S cum B e § 140) sive Sicelicon sive cynomyia XVI[*](XVI VS.lr H)
thrysellion[*](thrysellion I VFaS. -linon I D cum B. cfr. § 141. rhysellium dT.om.r H(J)) I
remedia oculorum[*](remedia oculorum EH. om.r) (91-103)
anagallis sive acoron[*](acoron (acar- R) ll. J2. corchoron H cum B e § 144) quae
felis[*](felis D. -llis T. -lix VFaEad. fetis RE. faecis F. ferus H) oculus, gen. II. med. VI[*](VI VFaS. III FEdH(J> II RT.an VII autXVI?)
aegilops II
mandragoras sive CirceIon[*](Circeion J2cum B. -celon (tir-E) FREd. cyrc- r. circeon T. -caeon H) sive morion sive hippophlomon[*](hyppoplomon V. -plūmom Fa. hippophlomi T. -plomi r); gen. II. med. XIIII[*](XXIIII (IIII R1) alibi XIIII (IIII R) ll.XXIIII H. cfr. § 147. 150. XXVI 24. 93. 104. 121, 156. 157)
cicuta XIII
cremnos[*](cremnos ll. crethmos TH) agrios III[*](III ego. I ll. H. cfr. § 155. XXVI 94)
molybdaena I
capnos trunca[*](trunca J. truna T. trima d. pruna VFaF. prima r H) quae pedes gallinacei I
capnos fruticosa III
acoron sive acorion[*](acorion VFa(Salm.)D. acrion r. agrion d(?)H) XVII[*](XVII ego.XIIII ll.H)
cotyledonis[*](cotyledon H) gen[*](gen. om.FRE) . II. med. LXI[*](LXI ll H. an XI vel XXI?)
aizoum maius sive buphthalmon sive zoophthalmon sive stergethron[*](stergethron H. hist- FREdT. h???st- r) sive hypogeson[*](hypogeson S. cfr. § 160. hespegeton VFa. speg- RE. -con F. spececon d. speieccon T.del.H) sive ambrosion sive amerimnon quae sedum magnum aut oculus aut digitellus, med. XXXI
aizoum minus sive erithales[*](erithales Brot. -theles V Fa. -telis r) sive trithales[*](trithales Brot. pritheles ll) sive erysithales[*](erysithales (eris- dT) FREdTD. eryth- V. eritales Fa. chrysoth- Brot.) quae isoetes[*](isoetes Brot. issetes E. -tis FdT. hiss- R. ips-V. yssaetis Fa) aut sedum; med. XXXII .
andrachle agria quae illecebra[*](illecebra dH. lee- FRT. lac- E. om.r) XXXII[*](an XIIII?)
erigeron sive pappos sive acanthis[*](acanthis H. achantis T. acethis V Fa. acha- matis r) quae senecio VIII[*](VIIII F2R.om.Fa)
ephemeron II
labrum Venereum[*](Veneremn H. -rium ll) I
batrachion quae ranunculus sive strumos, gen. IIII. med. XIII[*](XIIII alibi XIII ll. XIIII H)
stomatice, gen. II
Summa: medicinae et historiae et observations MCCXCII
EX AVCTORIBVS
C[*](C. H. Sexto ll.v) . Valgio[*](Valgio dTH. -gio alibi Gaio VFa. Gallio r. -ico v). Pompeio Lenaeo. Sextio Nigro qui Graece scripsit. lulio[*](lulio Basso qui item. Petronio Diodoto qui item FaFE) Basso qui item. Antonio Castore. Cornelio Celso. Fabiano[*](Fabiano VS. om.r v).
EXTERNIS
Theophrasto. Apollodoro. Democrito. luba. Orpheo. Pythagora. Magone. Menandro qui βιόχρηστα scripsit[*](scripsit Fav. om.r S). Niandro. Homero. Hesiodo. Musaeo. Sophocle. Xantho. Anaxilao. MEDICIS Mnesitheo. Callimacbo. Pbania physico. Timaristo. Simo. Hippocrate. Chrysippo.Diocle. Ophione[*](Ophione v a. B(D). Hophlone FE. hobpone Fa. cfr. ind. XX). Heraclide. Hicesio. Dionysio. Apollodoro Citiense. Apollodoro Tarentino. Praxagora. Plistonico. Medio. Dieuche. Cleophanto. Philistione. Asclepiade. Crateua. Petronio[*](Petronio Diodoto om.FaREva. S) Diodoto. Iolla. Erasistrato. Diagora. Andrea. Mneside. Epicharmo. Damione. Sosimene. Tlepolemo. Metrodoro. Solone. Lyco. Olympiade Thebana. Philino. Petricho. Miccione[*](Micione FaFE). Glaucia. Xenocrate.
reliquae per genera medicinae
de novis morbis (i)
quid sint lichenes
quando primura in Italia coeperint
item carbunculus
item elephantiasis
item colum
de nova medicina
de Asclepiade medico
qua ratione medicinam veterem mutaverit[*](mutauerit v(Brot). -rint ll. J. -runt dTH)
contra Magos
lichen; gen. II. [*](genera II Ra2D. om.r v. cfr. § 22) med. V
Proserpinaca[*](Proserpinaca RaJ. cfr. § 23. -pina r S. om. v) I
bellis II
condurdum I
bechion sive arcion[*](arcion R1S cum Salm. -chion FR2EdT. quae saluia siue archion r. om. v) sive chamaeleuce quae tussiiago III
bechion quae salvia[*](quae saliua siue satiua VFaRa) IIII
molon sive syron[*](syron VFaRadTH. stron R. estron r) I[*](I VFaRa. i r. om.dTH. an II?)
amomon[*](amomon H e § 35. -onon ll) III[*](an II?)
ephedra sive anabasis[*](anabasis dTH. mab- VFa. -barsis E. -bassis r) III
geum III
tripolion III[*](an I?)
gromphaena
mahmdrum II[*](an I?)
chalcetum[*](calcetum FaFRE) I[*](I FaREBrot. II r H)
[molemonium[*](uncos ego posui. cfr. ind. XXV(61). hermonium dT) I]
halus sive cotonea V
chamaerops I. stoechas[*](stoechas H cum B e § 42. tocchas FRE. thoecas r. theocas dT.cfr. ind. XXVII(107)) I
astragalus VI[*](VI VFaRadTS. III r H. an IV autIX?)
ladanum[*](ledon dTJ1 XIII ego. XVIII ll. H. VIII J D(errore)) XIII
chondris[*](condris Ra. pho- FRE) sive pseudodictamnum I
hypocisthis sive orobethron[*](orobethron S e § 49. oborothrum T. ero potum FRE. obotum r. om. H), gen. II. med. VIII[*](gen.— VIII FaRadTS. om.VH. clarū medicutit (-disc- E) r)
laver sive sion II[*](II ll. H. (itaque § 50 punctum ante lauer tollendnm scribendumque condita, cocta et torminibns))
potamogiton VIII. [*](an VI .. VI?) statice III
ceratia II
leontopodion sive leuceoron[*](leuceoron H e §52. elyceron VRald. elic- Fa. lycoron R1. -choron r. om.T.an leucethron e Diosc.III 100) sive doripetron[*](doripetron FaFRd.cfr. § 52. doryp-V E. doribethron RaTH) sive thorybethron[*](thorybethron S. thorib- TH. -tron d. thorypetron (-rip- FRE) ll) . . [*](deest numerus ll) lagopus II[*](II RdT. Ill r H)
epithymon sive hippopheos[*](hippopheos (yppo- Ra2) TH. -otheos FE. -oteos d. -otheon (yppo- Ra) VRal. -otheo Fa. hypoteos R) VIII
pycnocomon IIII
so polypodion III
scamonia[*](scammonia V d(?)H) VIII
titliymalos[*](tithymalos H. -llos ll (fere semper)) characias[*](characias H e § 62. pha- ralius cazarias dT. helescopius XVIII E. pharalius sine thiti- mallis VFaRa. om.r. (add.XXl H, debebat XVIII)). .,
[*](lemma om.F) tithymalos myrtites sive caryites[*](caryites H e§ 66. -yctis d T. charictis E. -cus R -ryotis r) XXI[*](XXI ll H. an IIII aut XXII?)
tithymalos paralius[*](paralium dT. parchalius RE.lemma om.r) sive tithymalis IIII[*](an I?)
tithymalos helioscopios[*](helioscopios RaH. om.E. helosc- FR. pharalius helosc- r) XVIII
tithymalos cyparittias[*]( cyparittias ego e § 70. -itias VFaRa. capp- R. caparat- r. cypa- rissias H) XVIII
tithymalos platyphyllos sive corymbites sive amygdalites III[*]( III om.Fa. an II?)
tithymalos dendroides sive cobios sive leptophyllos XVIII
apios ischas[*]( ischas. H e § 72. ischa dT. isscias Fa. -ia VRal. scillas Ra2. scyll- FR. cyll- E) sive raphanos agria II
crethmon[*]( crethmon TH. cretemon Ra2d. chretamon (add. sine creton VFa) r) XI. cachry[*]( cacry EdT. cachrys H)
anthyllion[*]( anthyllion II. anthyllis H e § 84. cantyllion II. cantyllis T. canthillion (chamy- F) II. cantillis (chant- FE) ll) II. anthyllis II
cepaea I
hypericon sive chamaepitys sive corisson[*]( corisson FRE2D. -iscon E1. -ison r H.-ysson d T) VIIII[*](an III autX?)
caros sive hypericon[*]( hypericon H. -rico (-pur- Fa) ll) X[*](an VI?)
callithrix I
perpressa I
chrysanthemum I
anthemis I
silaus I
herb a Fulviana
inguinalis sive argemo[*]( argemo H. -onio dT. arcemo ll)
Chrysippeos[*]( chrysippios Fa. -ius dT) I
orchis sive Serapias[*]( serapias FaRa. -pia r H) V
satyrion III. [*]( III om.VFH) satyrion[*]( satyrion dTS. -ion siue FaR. siue r H) Erythraicon[*]( erythraicon TH. -raecon F. -recon (cer- V Fa) r) IIII
lappago sive mollugo[*]( molugo FaRa. -Itycho FE. olitigo R) I
asperugo I
phycos quod iucus marinus[*]( marinus RadTH. mur- V Fa. -nu r), gen. III. [*]( gen. III dH. om.T.post phycos pon. ll. D) med. V[*]( med. V VFaRa. om.r H. anil velIII?)
lappa boaria
geranion sive myrris[*]( myrris F1d. myris r) sive myrtis, gen. III. [*](an gen. II?) med. VI
onothera[*]( onothera dTH. oro-Ra2FE. -theaR. orthera r) sive onear[*]( onear ll. D. -arim d. -aris T. onuris H e § 111) III
acte sive ebulum. chamaeacte
hippuris sive ephedron sive
anabasis quae equisaetum, gen. III. [*]( III FEdTS. IIII r. II H. (non liquet)) med. XVII[*]( XVII VFaRa. -III r H)
stephanomelis
erysitbales I
polycnemon I
arsenogonon I. Thelygonon[*](thelygonon dTH. -liconon aliud ll.(cfr. § 99)) I
mastos[*](masios E. -ssios R) I
ophrys
Summa: medicinae et historiae et observations MXVIIII[*](M (CX Ra) XVIIII VFaRadTS(D)). MCXVIIII J. CC (CX E) XVIII r. MCXXVIII H. MCCXCII v)
EX AVCTORIBVS
M. Varrone. G. Valgio. Pompeio Lenaeo. Sextio Nigro qui Graece scripsit. Lulio Basso qui item[*](qui item petronio diodoto qui item Fa). Antonio Castore. Cornelio Celso.
EXTERNIS
Theophrasto. Apollodoro. Democrito. luba. Orpheo. Pythagora. Magone. Menandro qui βιόχρηστα scripsit[*](scripsit REH. om.r S). Nicandro. Homero. Hesiodo. Musaeo. Sophocle. Xantho. Anaxilao. MEDICIS Mnesitheo. Callimacho. Pbania physico. Timaristo[*](Timaristo F1dTG. -rco F2. -rcho. r v). Simo. Hippocrate. Chrysippo. Diocle. Ophione[*](Hopione FaFE.cfr. ind. XX). Heraclide. Hicesio. Dionysio. Apollodoro Citiense. Apollodoro Tarentino. Praxagora. Plistonico. Medio. Dieuche. Cleophanto. Philistione. Asciepiade. Crateua. Petronio[*](Petronio Diodoto V(?)S. om.rv) Diodoto. lolla. Erasistrato. Diagora. Andrea. Mneside. Epicharmo. Damione. Sosimene[*](Sosimene FaRaEaD. om.r v). Tlepolemo. Metro doro. Solone. Lyco. Olympiade Thebana. Philino. Petricho. Miccione[*](Mictione E). Glaucia. Xenocrate.