De Rerum Natura
Lucretius
-
- 'at nimis est ingens incendi turbidus ardor.'
- scilicet et fluvius qui visus maximus ei,
- qui non ante aliquem maiorem vidit, et ingens
- arbor homoque videtur et omnia de genere omni
- maxima quae vidit quisque, haec ingentia fingit,
- cum tamen omnia cum caelo terraque marique
- nil sint ad summam summai totius omnem.
- Nunc tamen illa modis quibus inritata repente
- flamma foras vastis Aetnae fornacibus efflet,
- expediam. primum totius subcava montis
- est natura fere silicum suffulta cavernis.
- omnibus est porro in speluncis ventus et .
- ventus enim fit, ubi est agitando percitus .
- hic ubi percaluit cale fecitque omnia circum
- saxa furens, qua contingit, terramque et ab ollis
- excussit calidum flammis velocibus ignem,
- tollit se ac rectis ita faucibus eicit alte.
- fert itaque ardorem longe longeque favillam
- differt et crassa volvit caligine fumum
- extruditque simul mirando pondere saxa;
- ne dubites quin haec animai turbida sit vis.
- praeterea magna ex parti mare montis ad eius
- radices frangit fluctus aestumque resolvit.
- ex hoc usque mari speluncae montis ad altas
- perveniunt subter fauces. hac ire fatendumst
- ---
- et penetrare mari penitus res cogit aperto
- atque efflare foras ideoque extollere flammam
- saxaque subiectare et arenae tollere nimbos.
- in summo sunt vertice enim crateres, ut ipsi
- nominitant, nos quod fauces perhibemus et ora.
- Sunt aliquot quoque res quarum unam dicere causam
- non satis est, verum pluris, unde una tamen sit;
- corpus ut exanimum siquod procul ipse iacere
- conspicias hominis, fit ut omnis dicere causas
- conveniat leti, dicatur ut illius una;
- nam neque eum ferro nec frigore vincere possis
- interiisse neque a morbo neque forte veneno,
- verum aliquid genere esse ex hoc quod contigit ei
- scimus. item in multis hoc rebus dicere habemus.
- Nilus in aestatem crescit campisque redundat
- unicus in terris, Aegypti totius amnis.
- is rigat Aegyptum medium per saepe calorem,
- aut quia sunt aestate aquilones ostia contra,
- anni tempore eo, qui etesiae esse feruntur,
- et contra fluvium flantes remorantur et undas
- cogentes sursus replent coguntque manere.
- nam dubio procul haec adverso flabra feruntur
- flumine, quae gelidis ab stellis axis aguntur;
- ille ex aestifera parti venit amnis ab austro
- inter nigra virum percocto saecla colore
- exoriens penitus media ab regione diei.
- est quoque uti possit magnus congestus harenae
- fluctibus adversis oppilare ostia contra,
- cum mare permotum ventis ruit intus harenam;
- quo fit uti pacto liber minus exitus amnis
- et proclivis item fiat minus impetus undis.
- fit quoque uti pluviae forsan magis ad caput ei
- tempore eo fiant, quo etesia flabra aquilonum
- nubila coniciunt in eas tunc omnia partis.
- scilicet, ad mediam regionem eiecta diei
- cum convenerunt, ibi ad altos denique montis
- contrusae nubes coguntur vique premuntur.
- forsitan Aethiopum penitus de montibus altis
- crescat, ubi in campos albas descendere ningues
- tabificis subigit radiis sol omnia lustrans.
- Nunc age, Averna tibi quae sint loca cumque lacusque,
- expediam, quali natura praedita constent.
- principio, quod Averna vocantur nomine, id ab re
- inpositumst, quia sunt avibus contraria cunctis,
- e regione ea quod loca cum venere volantes,
- remigii oblitae pennarum vela remittunt
- praecipitesque cadunt molli cervice profusae
- in terram, si forte ita fert natura locorum,
- aut in aquam, si forte lacus substratus Averni.
- is locus est Cumas aput, acri sulpure montis
- oppleti calidis ubi fumant fontibus aucti.
- est et Athenaeis in moenibus, arcis in ipso
- vertice, Palladis ad templum Tritonidis almae,
- quo numquam pennis appellunt corpora raucae
- cornices, non cum fumant altaria donis;
- usque adeo fugitant non iras Palladis acris
- pervigili causa, Graium ut cecinere ,
- sed natura loci opus efficit ipsa suapte.
- in Syria quoque fertur item locus esse videri,
- quadripedes quoque quo simul ac vestigia primum
- intulerint, graviter vis cogat concidere ipsa,
- manibus ut si sint divis mactata repente.
- omnia quae naturali ratione geruntur,
- et quibus e fiant causis apparet origo;
- ianua ne pote eis Orci regionibus esse
- credatur, post hinc animas Acheruntis in oras
- ducere forte deos manis inferne reamur,
- naribus alipedes ut cervi saepe putantur
- ducere de latebris serpentia saecla ferarum.
- quod procul a vera quam sit ratione repulsum
- percipe; nam de re nunc ipsa dicere conor.
- Principio hoc dico, quod dixi saepe quoque ante,
- in terra cuiusque modi rerum esse figuras;
- multa, cibo quae sunt, vitalia multaque, morbos
- incutere et mortem quae possint adcelerare.
- et magis esse aliis alias animantibus aptas
- res ad vitai rationem ostendimus ante
- propter dissimilem naturam dissimilisque
- texturas inter sese primasque figuras.
- multa meant inimica per auris, multa per ipsas
- insinuant naris infesta atque aspera tactu,
- nec sunt multa parum tactu vitanda neque autem
- aspectu fugienda saporeque tristia quae sint.
- Deinde videre licet quam multae sint homini res
- acriter infesto sensu spurcaeque gravisque;
- arboribus primum certis gravis umbra tributa
- usque adeo, capitis faciant ut saepe dolores,
- siquis eas subter iacuit prostratus in herbis.
- est etiam magnis Heliconis montibus arbos
- floris odore hominem taetro consueta necare.
- scilicet haec ideo terris ex omnia surgunt,
- multa modis multis multarum semina rerum
- quod permixta gerit tellus discretaque tradit.
- nocturnumque recens extinctum lumen ubi acri
- nidore offendit nares, consopit ibidem,
- concidere et spumas qui morbo mittere suevit.
- castoreoque gravi mulier sopita recumbit,
- et manibus nitidum teneris opus effluit ei,
- tempore eo si odoratast quo menstrua solvit.
- multaque praeterea languentia membra per artus
- solvunt atque animam labefactant sedibus intus.
- denique si calidis etiam cunctere lavabris
- plenior et lueris, solio ferventis aquai
- quam facile in medio fit uti des saepe ruinas!
- carbonumque gravis vis atque odor insinuatur
- quam facile in cerebrum, nisi aqua praecepimus ante!
- at cum membra domans percepit fervida febris,
- tum fit odor vini plagae mactabilis instar.
- nonne vides etiam terra quoque sulpur in ipsa
- gignier et taetro concrescere odore bitumen,
- denique ubi argenti venas aurique secuntur,
- terrai penitus scrutantes abdita ferro,
- qualis expiret Scaptensula subter odores?
- quidve mali fit ut exalent aurata metalla!
- quas hominum reddunt facies qualisque colores!
- nonne vides audisve perire in tempore parvo
- quam soleant et quam vitai copia desit,
- quos opere in tali cohibet vis magna necessis?
- hos igitur tellus omnis exaestuat aestus
- expiratque foras in apertum promptaque caeli.
- Sic et Averna loca alitibus summittere debent
- mortiferam vim. de terra quae surgit in auras,
- ut spatium caeli quadam de parte venenet;
- quo simul ac primum pennis delata sit ales,
- impediatur ibi caeco correpta veneno,
- ut cadat e regione loci, qua derigit aestus.
- quo cum conruit, hic eadem vis illius aestus
- reliquias vitae membris ex omnibus aufert.
- quippe etenim primo quasi quendam conciet aestum;
- posterius fit uti. cum iam cecidere veneni
- in fontis ipsos, ibi sit quoque vita vomenda,
- propterea quod magna mali fit copia circum.
- Fit quoque ut inter dum vis haec atque aestus Averni
- , qui inter avis cumquest terramque locatus.
- discutiat, prope uti locus hic linquatur inanis.
- cuius ubi e regione loci venere volantis,
- claudicat extemplo pinnarum nisus inanis
- et conamen utrimque alarum proditur omne.
- hic ubi nixari nequeunt insistereque alis,
- scilicet in terram delabi pondere cogit
- natura, et vacuum prope iam per inane iacentes