De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. omnia quae maria ac terras sparguntque rigantque;
  2. adde suos fontis; tamen ad maris omnia summam
  3. guttai vix instar erunt unius adaugmen;
  4. quo minus est mirum mare non augescere magnum.
  5. Praeterea magnam sol partem detrahit aestu.
  6. quippe videmus enim vestis umore madentis
  7. exsiccare suis radiis ardentibus solem;
  8. at pelage multa et late substrata videmus.
  9. proinde licet quamvis ex uno quoque loco sol
  10. umoris parvam delibet ab aequore partem,
  11. largiter in tanto spatio tamen auferet undis.
  12. Tum porro venti quoque magnam tollere partem
  13. umoris possunt verrentes aequora, ventis
  14. una nocte vias quoniam persaepe videmus
  15. siccari mollisque luti concrescere crustas.
  16. Praeterea docui multum quoque tollere nubes
  17. umorem magno conceptum ex aequore ponti
  18. et passim toto terrarum spargere in orbi,
  19. cum pluit in terris et venti nubila portant.
  20. Postremo quoniam raro cum corpore tellus
  21. est et coniunctast oras maris undique cingens,
  22. debet, ut in mare de terris venit umor aquai,
  23. in terras itidem manare ex aequore salso;
  24. percolatur enim virus retroque remanat
  25. materies umoris et ad caput amnibus omnis
  26. confluit, inde super terras redit agmine dulci
  27. qua via secta semel liquido pede detulit undas.
  28. Nunc ratio quae sit, per fauces montis ut Aetnae
  29. expirent ignes inter dum turbine tanto,
  30. expediam; neque enim mediocri clade coorta
  31. flammae tempestas Siculum dominata per agros
  32. finitimis ad se convertit gentibus ora,
  33. fumida cum caeli scintillare omnia templa
  34. cernentes pavida complebant pectora cura,
  35. quid moliretur rerum natura novarum.
  36. Hisce tibi in rebus latest alteque videndum
  37. et longe cunctas in partis dispiciendum,
  38. ut reminiscaris summam rerum esse profundam
  39. et videas caelum summai totius unum
  40. quam sit parvula pars et quam multesima constet
  41. nec tota pars, homo terrai quota totius unus.
  42. quod bene propositum si plane contueare
  43. ac videas plane, mirari multa relinquas.
  44. numquis enim nostrum miratur, siquis in artus
  45. accepit calido febrim fervore coortam
  46. aut alium quemvis morbi per membra dolorem?
  47. opturgescit enim subito pes, arripit acer
  48. saepe dolor dentes, oculos invadit in ipsos,
  49. existit sacer ignis et urit corpore serpens
  50. quam cumque arripuit partem repitque per artus,
  51. ni mirum quia sunt multarum semina rerum
  52. et satis haec tellus morbi caelumque mali fert,
  53. unde queat vis immensi procrescere morbi.
  54. sic igitur toti caelo terraeque putandumst
  55. ex infinito satis omnia suppeditare,
  56. unde repente queat tellus concussa moveri
  57. perque mare ac terras rapidus percurrere turbo,
  58. ignis abundare Aetnaeus, flammescere caelum;
  59. id quoque enim fit et ardescunt caelestia templa
  60. et tempestates pluviae graviore coortu
  61. sunt, ubi forte ita se tetulerunt semina aquarum.
  62. 'at nimis est ingens incendi turbidus ardor.'
  63. scilicet et fluvius qui visus maximus ei,
  64. qui non ante aliquem maiorem vidit, et ingens
  65. arbor homoque videtur et omnia de genere omni
  66. maxima quae vidit quisque, haec ingentia fingit,
  67. cum tamen omnia cum caelo terraque marique
  68. nil sint ad summam summai totius omnem.
  69. Nunc tamen illa modis quibus inritata repente
  70. flamma foras vastis Aetnae fornacibus efflet,
  71. expediam. primum totius subcava montis
  72. est natura fere silicum suffulta cavernis.
  73. omnibus est porro in speluncis ventus et .
  74. ventus enim fit, ubi est agitando percitus .
  75. hic ubi percaluit cale fecitque omnia circum
  76. saxa furens, qua contingit, terramque et ab ollis
  77. excussit calidum flammis velocibus ignem,
  78. tollit se ac rectis ita faucibus eicit alte.
  79. fert itaque ardorem longe longeque favillam
  80. differt et crassa volvit caligine fumum
  81. extruditque simul mirando pondere saxa;
  82. ne dubites quin haec animai turbida sit vis.
  83. praeterea magna ex parti mare montis ad eius
  84. radices frangit fluctus aestumque resolvit.
  85. ex hoc usque mari speluncae montis ad altas
  86. perveniunt subter fauces. hac ire fatendumst
  87. ---
  88. et penetrare mari penitus res cogit aperto
  89. atque efflare foras ideoque extollere flammam
  90. saxaque subiectare et arenae tollere nimbos.
  91. in summo sunt vertice enim crateres, ut ipsi
  92. nominitant, nos quod fauces perhibemus et ora.
  93. Sunt aliquot quoque res quarum unam dicere causam
  94. non satis est, verum pluris, unde una tamen sit;
  95. corpus ut exanimum siquod procul ipse iacere
  96. conspicias hominis, fit ut omnis dicere causas
  97. conveniat leti, dicatur ut illius una;
  98. nam neque eum ferro nec frigore vincere possis
  99. interiisse neque a morbo neque forte veneno,
  100. verum aliquid genere esse ex hoc quod contigit ei
  101. scimus. item in multis hoc rebus dicere habemus.
  102. Nilus in aestatem crescit campisque redundat
  103. unicus in terris, Aegypti totius amnis.
  104. is rigat Aegyptum medium per saepe calorem,
  105. aut quia sunt aestate aquilones ostia contra,
  106. anni tempore eo, qui etesiae esse feruntur,
  107. et contra fluvium flantes remorantur et undas
  108. cogentes sursus replent coguntque manere.
  109. nam dubio procul haec adverso flabra feruntur
  110. flumine, quae gelidis ab stellis axis aguntur;
  111. ille ex aestifera parti venit amnis ab austro
  112. inter nigra virum percocto saecla colore
  113. exoriens penitus media ab regione diei.
  114. est quoque uti possit magnus congestus harenae
  115. fluctibus adversis oppilare ostia contra,
  116. cum mare permotum ventis ruit intus harenam;
  117. quo fit uti pacto liber minus exitus amnis
  118. et proclivis item fiat minus impetus undis.
  119. fit quoque uti pluviae forsan magis ad caput ei
  120. tempore eo fiant, quo etesia flabra aquilonum
  121. nubila coniciunt in eas tunc omnia partis.
  122. scilicet, ad mediam regionem eiecta diei
  123. cum convenerunt, ibi ad altos denique montis
  124. contrusae nubes coguntur vique premuntur.
  125. forsitan Aethiopum penitus de montibus altis
  126. crescat, ubi in campos albas descendere ningues
  127. tabificis subigit radiis sol omnia lustrans.
  128. Nunc age, Averna tibi quae sint loca cumque lacusque,
  129. expediam, quali natura praedita constent.
  130. principio, quod Averna vocantur nomine, id ab re
  131. inpositumst, quia sunt avibus contraria cunctis,
  132. e regione ea quod loca cum venere volantes,
  133. remigii oblitae pennarum vela remittunt
  134. praecipitesque cadunt molli cervice profusae
  135. in terram, si forte ita fert natura locorum,
  136. aut in aquam, si forte lacus substratus Averni.
  137. is locus est Cumas aput, acri sulpure montis