De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. ancipiti trepidant igitur terrore per urbis,
  2. tecta superne timent, metuunt inferne cavernas
  3. terrai ne dissoluat natura repente,
  4. neu distracta suum late dispandat hiatum
  5. idque suis confusa velit complere ruinis.
  6. proinde licet quamvis caelum terramque reantur
  7. incorrupta fore aeternae mandata saluti:
  8. et tamen inter dum praesens vis ipsa pericli
  9. subdit et hunc stimulum quadam de parte timoris,
  10. ne pedibus raptim tellus subtracta feratur
  11. in barathrum rerumque sequatur prodita summa
  12. funditus et fiat mundi confusa ruina.
  13. ---
  14. Principio mare mirantur non reddere maius
  15. naturam, quo sit tantus decursus aquarum,
  16. omnia quo veniant ex omni flumina parte.
  17. adde vagos imbris tempestatesque volantes,
  18. omnia quae maria ac terras sparguntque rigantque;
  19. adde suos fontis; tamen ad maris omnia summam
  20. guttai vix instar erunt unius adaugmen;
  21. quo minus est mirum mare non augescere magnum.
  22. Praeterea magnam sol partem detrahit aestu.
  23. quippe videmus enim vestis umore madentis
  24. exsiccare suis radiis ardentibus solem;
  25. at pelage multa et late substrata videmus.
  26. proinde licet quamvis ex uno quoque loco sol
  27. umoris parvam delibet ab aequore partem,
  28. largiter in tanto spatio tamen auferet undis.
  29. Tum porro venti quoque magnam tollere partem
  30. umoris possunt verrentes aequora, ventis
  31. una nocte vias quoniam persaepe videmus
  32. siccari mollisque luti concrescere crustas.
  33. Praeterea docui multum quoque tollere nubes
  34. umorem magno conceptum ex aequore ponti
  35. et passim toto terrarum spargere in orbi,
  36. cum pluit in terris et venti nubila portant.
  37. Postremo quoniam raro cum corpore tellus
  38. est et coniunctast oras maris undique cingens,
  39. debet, ut in mare de terris venit umor aquai,
  40. in terras itidem manare ex aequore salso;
  41. percolatur enim virus retroque remanat
  42. materies umoris et ad caput amnibus omnis
  43. confluit, inde super terras redit agmine dulci
  44. qua via secta semel liquido pede detulit undas.
  45. Nunc ratio quae sit, per fauces montis ut Aetnae
  46. expirent ignes inter dum turbine tanto,
  47. expediam; neque enim mediocri clade coorta
  48. flammae tempestas Siculum dominata per agros
  49. finitimis ad se convertit gentibus ora,
  50. fumida cum caeli scintillare omnia templa
  51. cernentes pavida complebant pectora cura,
  52. quid moliretur rerum natura novarum.
  53. Hisce tibi in rebus latest alteque videndum
  54. et longe cunctas in partis dispiciendum,
  55. ut reminiscaris summam rerum esse profundam
  56. et videas caelum summai totius unum
  57. quam sit parvula pars et quam multesima constet
  58. nec tota pars, homo terrai quota totius unus.
  59. quod bene propositum si plane contueare
  60. ac videas plane, mirari multa relinquas.
  61. numquis enim nostrum miratur, siquis in artus
  62. accepit calido febrim fervore coortam
  63. aut alium quemvis morbi per membra dolorem?
  64. opturgescit enim subito pes, arripit acer
  65. saepe dolor dentes, oculos invadit in ipsos,
  66. existit sacer ignis et urit corpore serpens
  67. quam cumque arripuit partem repitque per artus,
  68. ni mirum quia sunt multarum semina rerum
  69. et satis haec tellus morbi caelumque mali fert,
  70. unde queat vis immensi procrescere morbi.
  71. sic igitur toti caelo terraeque putandumst
  72. ex infinito satis omnia suppeditare,
  73. unde repente queat tellus concussa moveri
  74. perque mare ac terras rapidus percurrere turbo,
  75. ignis abundare Aetnaeus, flammescere caelum;
  76. id quoque enim fit et ardescunt caelestia templa
  77. et tempestates pluviae graviore coortu
  78. sunt, ubi forte ita se tetulerunt semina aquarum.
  79. 'at nimis est ingens incendi turbidus ardor.'
  80. scilicet et fluvius qui visus maximus ei,
  81. qui non ante aliquem maiorem vidit, et ingens
  82. arbor homoque videtur et omnia de genere omni
  83. maxima quae vidit quisque, haec ingentia fingit,
  84. cum tamen omnia cum caelo terraque marique
  85. nil sint ad summam summai totius omnem.
  86. Nunc tamen illa modis quibus inritata repente
  87. flamma foras vastis Aetnae fornacibus efflet,
  88. expediam. primum totius subcava montis
  89. est natura fere silicum suffulta cavernis.
  90. omnibus est porro in speluncis ventus et .
  91. ventus enim fit, ubi est agitando percitus .
  92. hic ubi percaluit cale fecitque omnia circum
  93. saxa furens, qua contingit, terramque et ab ollis
  94. excussit calidum flammis velocibus ignem,
  95. tollit se ac rectis ita faucibus eicit alte.
  96. fert itaque ardorem longe longeque favillam
  97. differt et crassa volvit caligine fumum
  98. extruditque simul mirando pondere saxa;
  99. ne dubites quin haec animai turbida sit vis.
  100. praeterea magna ex parti mare montis ad eius
  101. radices frangit fluctus aestumque resolvit.
  102. ex hoc usque mari speluncae montis ad altas
  103. perveniunt subter fauces. hac ire fatendumst
  104. ---
  105. et penetrare mari penitus res cogit aperto
  106. atque efflare foras ideoque extollere flammam
  107. saxaque subiectare et arenae tollere nimbos.
  108. in summo sunt vertice enim crateres, ut ipsi
  109. nominitant, nos quod fauces perhibemus et ora.