De Rerum Natura
Lucretius
-
- sic igitur supera nostrum caput esse putandumst
- tempestatem altam; neque enim caligine tanta
- obruerent terras, nisi inaedificata superne
- multa forent multis exempto nubila sole;
- nec tanto possent venientes opprimere imbri,
- flumina abundare ut facerent camposque natare,
- si non extructis foret alte nubibus aether.
- hic igitur ventis atque ignibus omnia plena
- sunt; ideo passim fremitus et fulgura fiunt.
- quippe etenim supra docui permulta vaporis
- semina habere cavas nubes et multa necessest
- concipere ex solis radiis ardoreque eorum.
- hoc ubi ventus eas idem qui cogit in unum
- forte locum quemvis, expressit multa vaporis
- semina seque simul cum eo commiscuit igni,
- insinuatus ibi vortex versatur in arto
- et calidis acuit fulmen fornacibus intus;
- nam duplici ratione accenditur: ipse sua cum
- mobilitate calescit et e contagibus ignis.
- inde ubi percaluit venti vis et gravis ignis
- impetus incessit, maturum tum quasi fulmen
- perscindit subito nubem ferturque coruscis
- omnia luminibus lustrans loca percitus ardor.
- quem gravis insequitur sonitus, displosa repente
- opprimere ut caeli videantur templa superne.
- inde tremor terras graviter pertemptat et altum
- murmura percurrunt caelum; nam tota fere tum
- tempestas concussa tremit fremitusque moventur.
- quo de concussu sequitur gravis imber et uber,
- omnis uti videatur in imbrem vertier aether
- atque ita praecipitans ad diluviem revocare;
- tantus discidio nubis ventique procella
- mittitur, ardenti sonitus cum provolat ictu.
- Est etiam cum vis extrinsecus incita venti
- incidit in validam maturo culmine nubem;
- quam cum perscidit, extemplo cadit igneus ille
- vertex, quem patrio vocitamus nomine fulmen.
- hoc fit idem in partis alias, quo cumque tulit vis.
- Fit quoque ut inter dum venti vis missa sine igni
- igniscat tamen in spatio longoque meatu,
- dum venit amittens in cursu corpora quaedam
- grandia, quae nequeunt pariter penetrare per auras,
- atque alia ex ipso conradens portat
- parvola, quae faciunt ignem commixta volando;
- non alia longe ratione ac plumbea saepe
- fervida fit glans in cursu, cum multa rigoris
- corpora dimittens ignem concepit in auris.
- Fit quoque ut ipsius plagae vis excitet ignem,
- frigida cum venti pepulit vis missa sine igni,
- ni mirum quia, cum vehementi perculit ictu,
- confluere ex ipso possunt elementa vaporis
- et simul ex illa quae tum res excipit ictum;
- ut, lapidem ferro cum caedimus, evolat ignis,
- nec, quod frigida vis ferrist, hoc setius illi
- semina concurrunt calidi fulgoris ad ictum.
- sic igitur quoque res accendi fulmine debet,
- opportuna fuit si forte et idonea flammis.
- nec temere omnino plane vis frigida venti
- esse potest, ea quae tanta vi missa supernest,
- quin, prius in cursu si non accenditur igni,
- at tepefacta tamen veniat commixta calore.
- Mobilitas autem fit fulminis et gravis ictus
- et celeri ferme percurrunt fulmina lapsu,
- nubibus ipsa quod omnino prius incita se vis
- colligit et magnum conamen sumit eundi,
- inde ubi non potuit nubes capere inpetis auctum,
- exprimitur vis atque ideo volat impete miro,
- ut validis quae de tormentis missa feruntur.
- Adde quod e parvis et levibus est elementis,
- nec facilest tali naturae obsistere quicquam;
- inter enim fugit ac penetrat per rara viarum,
- non igitur multis offensibus in remorando
- haesitat, hanc ob rem celeri volat impete labens.
- Deinde, quod omnino natura pondera deorsum
- omnia nituntur, cum plagast addita vero,
- mobilitas duplicatur et impetus ille gravescit,
- ut vehementius et citius quae cumque morantur
- obvia discutiat plagis itinerque sequatur.
- Denique quod longo venit impete, sumere debet
- mobilitatem etiam atque etiam, quae crescit eundo
- et validas auget viris et roborat ictum;
- nam facit ut quae sint illius semina cumque
- e regione locum quasi in unum cuncta ferantur,
- omnia coniciens in eum volventia cursum.
- Forsitan ex ipso veniens trahat quaedam
- corpora, quae plagis incendunt mobilitatem.
- incolumisque venit per res atque integra transit
- multa, foraminibus liquidus quia transviat ignis.
- multaque perfringit, cum corpora fulminis ipsa
- corporibus rerum inciderunt, qua texta tenentur.
- dissoluit porro facile aes aurumque repente
- conferve facit, e parvis quia facta minute
- corporibus vis est et levibus ex elementis,
- quae facile insinuantur et insinuata repente
- dissoluont nodos omnis et vincla relaxant.
- Autumnoque magis stellis fulgentibus alta
- concutitur caeli domus undique totaque tellus,
- et cum tempora se veris florentia pandunt.
- frigore enim desunt ignes ventique calore
- deficiunt neque sunt tam denso corpore nubes.
- interutrasque igitur cum caeli tempora constant,
- tum variae causae concurrunt fulminis omnes.
- nam fretus ipse anni permiscet frigus ad aestum.
- quorum utrumque opus est fabricanda ad fulmina nubi,
- ut discordia sit rerum magnoque tumultu
- ignibus et ventis furibundus fluctuet .
- prima caloris enim pars est postrema rigoris;
- tempus id est vernum; quare pugnare necessest
- dissimilis res inter se turbareque mixtas.
- et calor extremus primo cum frigore mixtus
- volvitur, autumni quod fertur nomine tempus,
- hic quoque confligunt hiemes aestatibus acres.
- propterea freta sunt haec anni nominitanda,
- nec mirumst, in eo si tempore plurima fiunt
- fulmina tempestasque cietur turbida caelo,
- ancipiti quoniam bello turbatur utrimque,
- hinc flammis, illinc ventis umoreque mixto.
- Hoc est igniferi naturam fulminis ipsam
- perspicere et qua vi faciat rem quamque videre,
- non Tyrrhena retro volventem carmina frustra
- indicia occultae divum perquirere mentis,
- unde volans ignis pervenerit aut in utram se
- verterit hinc partim, quo pacto per loca saepta
- insinuarit, et hinc dominatus ut extulerit se,
- quidve nocere queat de caelo fulminis ictus.
- quod si Iuppiter atque alii fulgentia divi
- terrifico quatiunt sonitu caelestia templa
- et iaciunt ignem quo cuiquest cumque voluntas,
- cur quibus incautum scelus aversabile cumquest
- non faciunt icti flammas ut fulguris halent
- pectore perfixo, documen mortalibus acre,
- et potius nulla sibi turpi conscius in re
- volvitur in flammis innoxius inque peditur
- turbine caelesti subito correptus et igni?
- cur etiam loca sola petunt frustraque laborant?
- an tum bracchia consuescunt firmantque lacertos?
- in terraque patris cur telum perpetiuntur
- optundi? cur ipse sinit neque parcit in hostis?
- denique cur numquam caelo iacit undique puro
- Iuppiter in terras fulmen sonitusque profundit?
- an simul ac nubes successere, ipse in eas tum
- descendit, prope ut hinc teli determinet ictus?
- in mare qua porro mittit ratione? quid undas
- arguit et liquidam molem camposque natantis?
- praeterea si vult caveamus fulminis ictum,
- cur dubitat facere ut possimus cernere missum?
- si nec opinantis autem volt opprimere igni,
- cur tonat ex illa parte, ut vitare queamus,
- cur tenebras ante et fremitus et murmura concit?
- et simul in multas partis qui credere possis
- mittere? an hoc ausis numquam contendere factum,
- ut fierent ictus uno sub tempore plures?
- at saepest numero factum fierique necessest,
- ut pluere in multis regionibus et cadere imbris,
- fulmina sic uno fieri sub tempore multa.
- postremo cur sancta deum delubra suasque
- discutit infesto praeclaras fulmine sedes
- et bene facta deum frangit simulacra suisque
- demit imaginibus violento volnere honorem?
- altaque cur plerumque petit loca plurimaque eius
- montibus in summis vestigia cernimus ignis?
- Quod super est, facilest ex his cognoscere rebus,
- presteras Graii quos ab re nominitarunt,
- in mare qua missi veniant ratione superne.
- nam fit ut inter dum tam quam demissa columna
- in mare de caelo descendat, quam freta circum
- fervescunt graviter spirantibus incita flabris,
- et quae cumque in eo tum sint deprensa tumultu
- navigia in summum veniant vexata periclum.
- hoc fit ubi inter dum non quit vis incita venti