De Rerum Natura
Lucretius
-
- Hoc etiam pacto volucri loca lumine tingunt
- nubes et tremulo tempestas impete fulgit.
- ventus ubi invasit nubem et versatus ibidem
- fecit ut ante cavam docui spissescere nubem,
- mobilitate sua fervescit; ut omnia motu
- percalefacta vides ardescere, plumbea vero
- glans etiam longo cursu volvenda liquescit.
- ergo fervidus hic nubem cum perscidit atram,
- dissipat ardoris quasi per vim expressa repente
- semina, quae faciunt nictantia fulgura flammae;
- inde sonus sequitur, qui tardius adlicit auris
- quam quae perveniunt oculorum ad lumina nostra.
- scilicet hoc densis fit nubibus et simul alte
- extructis aliis alias super impete miro.
- ne tibi sit frudi quod nos inferne videmus
- quam sint lata magis quam sursum extructa quid extent.
- contemplator enim, cum montibus adsimulata
- nubila portabunt venti transversa per auras,
- aut ubi per magnos montis cumulata videbis
- insuper esse aliis alia atque urguere superna
- in statione locata sepultis undique ventis;
- tum poteris magnas moles cognoscere eorum
- speluncasque vel ut saxis pendentibus structas
- cernere, quas venti cum tempestate coorta
- conplerunt, magno indignantur murmure clausi
- nubibus in caveisque ferarum more minantur,
- nunc hinc nunc illinc fremitus per nubila mittunt,
- quaerentesque viam circum versantur et ignis
- semina convolvunt e nubibus atque ita cogunt
- multa rotantque cavis flammam fornacibus intus,
- donec divolsa fulserunt nube corusci.
- Hac etiam fit uti de causa mobilis ille
- devolet in terram liquidi color aureus ignis,
- semina quod nubes ipsas permulta necessust
- ignis habere; etenim cum sunt umore sine ullo,
- flammeus est plerumque colos et splendidus ollis.
- quippe etenim solis de lumine multa necessest
- concipere, ut merito rubeant ignesque profundant.
- hasce igitur cum ventus agens contrusit in unum
- compressitque locum cogens, expressa profundunt
- semina, quae faciunt flammae fulgere colores.
- Fulgit item, cum rarescunt quoque nubila caeli;
- nam cum ventus eas leviter diducit euntis
- dissoluitque, cadant ingratius illa necessest
- semina quae faciunt fulgorem. tum sine taetro
- terrore atque sonis fulgit nulloque tumultu.
- Quod superest, quali natura praedita constent
- fulmina, declarant ictus et inusta vaporis
- signa notaeque gravis halantis sulpuris auras;
- ignis enim sunt haec non venti signa neque imbris.
- praeterea saepe accendunt quoque tecta domorum
- et celeri flamma dominantur in aedibus ipsis.
- hunc tibi subtilem cum primis ignibus ignem
- constituit natura minutis mobilibusque
- corporibus, cui nil omnino obsistere possit.
- transit enim validum fulmen per saepta domorum
- clamor ut ac voces, transit per saxa, per aera
- et liquidum puncto facit aes in tempore et aurum.
- curat item vasis integris vina repente
- diffugiant, quia ni mirum facile omnia circum
- conlaxat rareque facit lateramina vasis
- adveniens calor eius et insinuatus in ipsum
- mobiliter soluens differt primordia vini.
- quod solis vapor aetatem non posse videtur
- efficere usque adeo pollens fervore corusco.
- tanto mobilior vis et dominantior haec est.
- Nunc ea quo pacto gignantur et impete tanto
- fiant ut possint ictu discludere turris,
- disturbare domos, avellere tigna trabesque
- et monimenta virum commoliri atque ciere,
- exanimare homines, pecudes prosternere passim,
- cetera de genere hoc qua vi facere omnia possint,
- expediam neque te in promissis plura morabor.
- Fulmina gignier e crassis alteque putandumst
- nubibus extructis; nam caelo nulla sereno
- nec leviter densis mittuntur nubibus umquam.
- nam dubio procul hoc fieri manifesta docet res;
- quod tunc per totum concrescunt nubes,
- undique uti tenebras omnis Acherunta reamur
- liquisse et magnas caeli complesse cavernas,
- adeo tetra nimborum nocte coorta
- inpendent atrae formidinis ora superne,
- cum commoliri tempestas fulmina coeptat.
- praeterea persaepe niger quoque per mare nimbus,
- ut picis e caelo demissum flumen, in undas
- sic cadit effertus tenebris procul et trahit atram
- fulminibus gravidam tempestatem atque procellis,
- ignibus ac ventis cum primis ipse repletus,
- in terra quoque ut horrescant ac tecta requirant.
- sic igitur supera nostrum caput esse putandumst
- tempestatem altam; neque enim caligine tanta
- obruerent terras, nisi inaedificata superne
- multa forent multis exempto nubila sole;
- nec tanto possent venientes opprimere imbri,
- flumina abundare ut facerent camposque natare,
- si non extructis foret alte nubibus aether.
- hic igitur ventis atque ignibus omnia plena
- sunt; ideo passim fremitus et fulgura fiunt.
- quippe etenim supra docui permulta vaporis
- semina habere cavas nubes et multa necessest
- concipere ex solis radiis ardoreque eorum.
- hoc ubi ventus eas idem qui cogit in unum
- forte locum quemvis, expressit multa vaporis
- semina seque simul cum eo commiscuit igni,
- insinuatus ibi vortex versatur in arto
- et calidis acuit fulmen fornacibus intus;
- nam duplici ratione accenditur: ipse sua cum
- mobilitate calescit et e contagibus ignis.
- inde ubi percaluit venti vis et gravis ignis
- impetus incessit, maturum tum quasi fulmen
- perscindit subito nubem ferturque coruscis
- omnia luminibus lustrans loca percitus ardor.
- quem gravis insequitur sonitus, displosa repente
- opprimere ut caeli videantur templa superne.
- inde tremor terras graviter pertemptat et altum
- murmura percurrunt caelum; nam tota fere tum
- tempestas concussa tremit fremitusque moventur.
- quo de concussu sequitur gravis imber et uber,
- omnis uti videatur in imbrem vertier aether
- atque ita praecipitans ad diluviem revocare;
- tantus discidio nubis ventique procella
- mittitur, ardenti sonitus cum provolat ictu.
- Est etiam cum vis extrinsecus incita venti
- incidit in validam maturo culmine nubem;
- quam cum perscidit, extemplo cadit igneus ille
- vertex, quem patrio vocitamus nomine fulmen.
- hoc fit idem in partis alias, quo cumque tulit vis.
- Fit quoque ut inter dum venti vis missa sine igni
- igniscat tamen in spatio longoque meatu,
- dum venit amittens in cursu corpora quaedam
- grandia, quae nequeunt pariter penetrare per auras,
- atque alia ex ipso conradens portat
- parvola, quae faciunt ignem commixta volando;
- non alia longe ratione ac plumbea saepe
- fervida fit glans in cursu, cum multa rigoris
- corpora dimittens ignem concepit in auris.
- Fit quoque ut ipsius plagae vis excitet ignem,
- frigida cum venti pepulit vis missa sine igni,
- ni mirum quia, cum vehementi perculit ictu,
- confluere ex ipso possunt elementa vaporis
- et simul ex illa quae tum res excipit ictum;
- ut, lapidem ferro cum caedimus, evolat ignis,
- nec, quod frigida vis ferrist, hoc setius illi
- semina concurrunt calidi fulgoris ad ictum.
- sic igitur quoque res accendi fulmine debet,
- opportuna fuit si forte et idonea flammis.
- nec temere omnino plane vis frigida venti
- esse potest, ea quae tanta vi missa supernest,
- quin, prius in cursu si non accenditur igni,
- at tepefacta tamen veniat commixta calore.
- Mobilitas autem fit fulminis et gravis ictus
- et celeri ferme percurrunt fulmina lapsu,
- nubibus ipsa quod omnino prius incita se vis
- colligit et magnum conamen sumit eundi,
- inde ubi non potuit nubes capere inpetis auctum,
- exprimitur vis atque ideo volat impete miro,
- ut validis quae de tormentis missa feruntur.
- Adde quod e parvis et levibus est elementis,
- nec facilest tali naturae obsistere quicquam;
- inter enim fugit ac penetrat per rara viarum,
- non igitur multis offensibus in remorando
- haesitat, hanc ob rem celeri volat impete labens.
- Deinde, quod omnino natura pondera deorsum
- omnia nituntur, cum plagast addita vero,
- mobilitas duplicatur et impetus ille gravescit,