De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. divolgata vetus iam ad caelum gloria fertur.
  2. nam cum vidit hic ad victum quae flagitat usus
  3. omnia iam ferme mortalibus esse parata
  4. et, pro quam possent, vitam consistere tutam,
  5. divitiis homines et honore et laude potentis
  6. affluere atque bona gnatorum excellere fama,
  7. nec minus esse domi cuiquam tamen anxia cordi,
  8. atque animi ingratis vitam vexare sine ulla
  9. pausa atque infestis cogi saevire querellis,
  10. intellegit ibi vitium vas efficere ipsum
  11. omniaque illius vitio corrumpier intus,
  12. quae conlata foris et commoda cumque venirent;
  13. partim quod fluxum pertusumque esse videbat,
  14. ut nulla posset ratione explerier umquam,
  15. partim quod taetro quasi conspurcare sapore
  16. omnia cernebat, quae cumque receperat, intus.
  17. veridicis igitur purgavit pectora dictis
  18. et finem statuit cuppedinis atque timoris
  19. exposuitque bonum summum, quo tendimus omnes,
  20. quid foret, atque viam monstravit, tramite parvo
  21. qua possemus ad id recto contendere cursu,
  22. quidve mali foret in rebus mortalibus passim,
  23. quod fieret naturali varieque volaret
  24. seu casu seu vi, quod sic natura parasset,
  25. et quibus e portis occurri cuique deceret,
  26. et genus humanum frustra plerumque probavit
  27. volvere curarum tristis in pectore fluctus.
  28. nam vel uti pueri trepidant atque omnia caecis
  29. in tenebris metuunt, sic nos in luce timemus
  30. inter dum, nihilo quae sunt metuenda magis quam
  31. quae pueri in tenebris pavitant finguntque futura.
  32. hunc igitur terrorem animi tenebrasque necessest
  33. non radii solis nec lucida tela diei
  34. discutiant, sed naturae species ratioque.
  35. quo magis inceptum pergam pertexere dictis.
  36. Et quoniam docui mundi mortalia templa
  37. esse et nativo consistere corpore caelum,
  38. et quae cumque in eo fiunt fierique necessest
  39. pleraque dissolui, qui restant percipe porro,
  40. quandoquidem semel insignem conscendere currum
  41. ---
  42. tu mihi supremae praescripta ad candida callis
  43. currenti spatium praemonstra, callida musa
  44. Calliope, requies hominum divomque voluptas,
  45. te duce ut insigni capiam cum laude coronam.
  46. ---
  47. ventorum existant, placentur ut omnia rursum
  48. ---
  49. quae fuerint, sint placato conversa furore.
  50. cetera quae fieri in terris caeloque tuentur
  51. mortales, pavidis cum pendent mentibus saepe
  52. et faciunt animos humilis formidine divom
  53. depressosque premunt ad terram propterea quod
  54. ignorantia causarum conferre deorum
  55. cogit ad imperium res et concedere regnum.
  56. quorum operum causas nulla ratione videre
  57. possunt ac fieri divino numine rentur.
  58. nam bene qui didicere deos securum agere aevom,
  59. si tamen interea mirantur qua ratione
  60. quaeque geri possint, praesertim rebus in illis
  61. quae supera caput aetheriis cernuntur in oris,
  62. rursus in antiquas referuntur religionis
  63. et dominos acris adsciscunt, omnia posse
  64. quos miseri credunt, ignari quid queat esse,
  65. quid nequeat, finita potestas denique cuique
  66. qua nam sit ratione atque alte terminus haerens;
  67. quo magis errantes caeca ratione feruntur.
  68. quae nisi respuis ex animo longeque remittis
  69. dis indigna putare alienaque pacis eorum,
  70. delibata deum per te tibi numina sancta
  71. saepe oberunt; non quo violari summa deum vis
  72. possit, ut ex ira poenas petere inbibat acris,
  73. sed quia tute tibi placida cum pace quietos
  74. constitues magnos irarum volvere fluctus,
  75. nec delubra deum placido cum pectore adibis,
  76. nec de corpore quae sancto simulacra feruntur
  77. in mentes hominum divinae nuntia formae,
  78. suscipere haec animi tranquilla pace valebis.
  79. inde videre licet qualis iam vita sequatur.
  80. quam quidem ut a nobis ratio verissima longe
  81. reiciat, quamquam sunt a me multa profecta,
  82. multa tamen restant et sunt ornanda politis
  83. versibus; est ratio caeliQUE ignisque tenenda,
  84. sunt tempestates et fulmina clara canenda,
  85. quid faciant et qua de causa cumque ferantur;
  86. ne trepides caeli divisis partibus amens,
  87. unde volans ignis pervenerit aut in utram se
  88. verterit hinc partim, quo pacto per loca saepta
  89. insinuarit, et hinc dominatus ut extulerit se.
  90. quorum operum causas nulla ratione videre
  91. possunt ac fieri divino numine rentur.
  92. Principio tonitru quatiuntur caerula caeli
  93. propterea quia concurrunt sublime volantes
  94. aetheriae nubes contra pugnantibus ventis.
  95. nec fit enim sonitus caeli de parte serena,
  96. verum ubi cumque magis denso sunt agmine nubes,
  97. tam magis hinc magno fremitus fit murmure saepe.
  98. praeterea neque tam condenso corpore nubes
  99. esse queunt quam sunt lapides ac ligna, neque autem
  100. tam tenues quam sunt nebulae fumique volantes;
  101. nam cadere aut bruto deberent pondere pressae
  102. ut lapides, aut ut fumus constare nequirent
  103. nec cohibere nives gelidas et grandinis imbris.
  104. Dant etiam sonitum patuli super aequora mundi,
  105. carbasus ut quondam magnis intenta theatris
  106. dat crepitum malos inter iactata trabesque,
  107. inter dum perscissa furit petulantibus auris
  108. et fragilis sonitus chartarum commeditatur;
  109. id quoque enim genus in tonitru cognoscere possis,
  110. aut ubi suspensam vestem chartasque volantis
  111. verberibus venti versant planguntque per auras.
  112. fit quoque enim inter dum ut non tam concurrere nubes
  113. frontibus adversis possint quam de latere ire
  114. diverso motu radentes corpora tractim,
  115. aridus unde auris terget sonus ille diuque
  116. ducitur, exierunt donec regionibus artis.
  117. Hoc etiam pacto tonitru concussa videntur
  118. omnia saepe gravi tremere et divolsa repente
  119. maxima dissiluisse capacis moenia mundi,
  120. cum subito validi venti conlecta procella
  121. nubibus intorsit sese conclusaque ibidem
  122. turbine versanti magis ac magis undique nubem
  123. cogit uti fiat spisso cava corpore circum,
  124. post ubi conminuit vis eius et impetus acer,
  125. tum perterricrepo sonitu dat scissa fragorem.
  126. nec mirum, cum plena animae vensicula parva
  127. saepe haud dat parvum sonitum displosa repente.
  128. Est etiam ratio, cum venti nubila perflant,
  129. ut sonitus faciant; etenim ramosa videmus
  130. nubila saepe modis multis atque aspera ferri;
  131. scilicet ut, crebram silvam cum flamina cauri
  132. perflant, dant sonitum frondes ramique fragorem.
  133. Fit quoque ut inter dum validi vis incita venti
  134. perscindat nubem perfringens impete recto;
  135. nam quid possit ibi flatus manifesta docet res,
  136. hic, ubi lenior est, in terra cum tamen alta
  137. arbusta evolvens radicibus haurit ab imis.
  138. sunt etiam fluctus per nubila, qui quasi murmur
  139. dant in frangendo graviter; quod item fit in altis
  140. fluminibus magnoque mari, cum frangitur aestus.
  141. Fit quoque, ubi e nubi in nubem vis incidit ardens
  142. fulminis; haec multo si forte umore recepit
  143. ignem, continuo magno clamore trucidat;
  144. ut calidis candens ferrum e fornacibus olim
  145. stridit, ubi in gelidum propter demersimus imbrem.
  146. Aridior porro si nubes accipit ignem,
  147. uritur ingenti sonitu succensa repente,
  148. lauricomos ut si per montis flamma vagetur
  149. turbine ventorum comburens impete magno;
  150. nec res ulla magis quam Phoebi Delphica laurus
  151. terribili sonitu flamma crepitante crematur.
  152. Denique saepe geli multus fragor atque ruina
  153. grandinis in magnis sonitum dat nubibus alte;
  154. ventus enim cum confercit, franguntur in artum
  155. concreti montes nimborum et grandine mixti.
  156. Fulgit item, nubes ignis cum semina multa
  157. excussere suo concursu, ceu lapidem si
  158. percutiat lapis aut ferrum; nam tum quoque lumen
  159. exilit et claras scintillas dissipat ignis.
  160. sed tonitrum fit uti post auribus accipiamus,
  161. fulgere quam cernant oculi, quia semper ad auris
  162. tardius adveniunt quam visum quae moveant res.
  163. id licet hinc etiam cognoscere: caedere si quem
  164. ancipiti videas ferro procul arboris auctum,
  165. ante fit ut cernas ictum quam plaga per auris
  166. det sonitum; sic fulgorem quoque cernimus ante
  167. quam tonitrum accipimus, pariter qui mittitur igni
  168. e simili causa, concursu natus eodem.