De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. mutua qui mutent inter se gaudia uterque.
  2. Multaque tum interiisse animantum saecla necessest
  3. nec potuisse propagando procudere prolem.
  4. nam quae cumque vides vesci vitalibus auris,
  5. aut dolus aut virtus aut denique mobilitas est
  6. ex ineunte aevo genus id tutaTA reservans.
  7. multaque sunt, nobis ex utilitate sua quae
  8. commendata manent, tutelae tradita nostrae.
  9. principio genus acre leonum saevaque saecla
  10. tutatast virtus, volpes dolus et fuga cervos.
  11. at levisomna canum fido cum pectore corda,
  12. et genus omne quod est veterino semine partum
  13. lanigeraeque simul pecudes et bucera saecla
  14. omnia sunt hominum tutelae tradita, Memmi;
  15. nam cupide fugere feras pacemque secuta
  16. sunt et larga suo sine pabula parta labore,
  17. quae damus utilitatis eorum praemia causa.
  18. at quis nil horum tribuit natura, nec ipsa
  19. sponte sua possent ut vivere nec dare nobis
  20. utilitatem aliquam, quare pateremur eorum
  21. praesidio nostro pasci genus esseque tutum,
  22. scilicet haec aliis praedae lucroque iacebant
  23. indupedita suis fatalibus omnia vinclis,
  24. donec ad interitum genus id natura redegit.
  25. Sed neque Centauri fuerunt nec tempore in ullo
  26. esse queunt duplici natura et corpore bino
  27. ex alienigenis membris compacta, potestas
  28. hinc illinc partis ut sat par esse potissit.
  29. id licet hinc quamvis hebeti cognoscere corde.
  30. principio circum tribus actis impiger annis
  31. floret equus, puer haut quaquam; nam saepe etiam nunc
  32. ubera mammarum in somnis lactantia quaeret.
  33. post ubi equum validae vires aetate senecta
  34. membraque deficiunt fugienti languida vita,
  35. tum demum puerili aevo florenta iuventas
  36. officit et molli vestit lanugine malas;
  37. ne forte ex homine et veterino semine equorum
  38. confieri credas Centauros posse neque esse,
  39. aut rapidis canibus succinctas semimarinis
  40. corporibus Scyllas et cetera de genere horum,
  41. inter se quorum discordia membra videmus;
  42. quae neque florescunt pariter nec robora sumunt
  43. corporibus neque proiciunt aetate senecta
  44. nec simili Venere ardescunt nec moribus unis
  45. conveniunt neque sunt eadem iucunda per artus.
  46. quippe videre licet pinguescere saepe cicuta
  47. barbigeras pecudes, homini quae est acre venenum.
  48. flamma quidem vero cum corpora fulva leonum
  49. tam soleat torrere atque urere quam genus omne
  50. visceris in terris quod cumque et sanguinis extet,
  51. qui fieri potuit, triplici cum corpore ut una,
  52. prima leo, postrema draco, media ipsa, Chimaera
  53. ore foras acrem flaret de corpore flammam?
  54. quare etiam tellure nova caeloque recenti
  55. talia qui fingit potuisse animalia gigni,
  56. nixus in hoc uno novitatis nomine inani,
  57. multa licet simili ratione effutiat ore,
  58. aurea tum dicat per terras flumina vulgo
  59. fluxisse et gemmis florere arbusta
  60. aut hominem tanto membrorum esse impete natum,
  61. trans maria alta pedum nisus ut ponere posset
  62. et manibus totum circum se vertere caelum.
  63. nam quod multa fuere in terris semina rerum,
  64. tempore quo primum tellus animalia fudit,
  65. nil tamen est signi mixtas potuisse creari
  66. inter se pecudes compactaque membra animantum,
  67. propterea quia quae de terris nunc quoque abundant
  68. herbarum genera ac fruges arbustaque laeta
  69. non tamen inter se possunt complexa creari,
  70. sed res quaeque suo ritu procedit et omnes
  71. foedere naturae certo discrimina servant.
  72. Et genus humanum multo fuit illud in arvis
  73. durius, ut decuit, tellus quod dura creasset,
  74. et maioribus et solidis magis ossibus intus
  75. fundatum, validis aptum per viscera nervis,
  76. nec facile ex aestu nec frigore quod caperetur
  77. nec novitate cibi nec labi corporis ulla.
  78. multaque per caelum solis volventia lustra
  79. volgivago vitam tractabant more ferarum.
  80. nec robustus erat curvi moderator aratri
  81. quisquam, nec scibat ferro molirier arva
  82. nec nova defodere in terram virgulta neque altis
  83. arboribus veteres decidere falcibus ramos.
  84. quod sol atque imbres dederant, quod terra crearat
  85. sponte sua, satis id placabat pectora donum.
  86. glandiferas inter curabant corpora quercus
  87. plerumque; et quae nunc hiberno tempore cernis
  88. arbita puniceo fieri matura colore,
  89. plurima tum tellus etiam maiora ferebat.
  90. multaque praeterea novitas tum florida mundi
  91. pabula dura tulit, miseris mortalibus ampla.
  92. at sedare sitim fluvii fontesque vocabant,
  93. ut nunc montibus e magnis decursus aquai
  94. claricitat late sitientia saecla ferarum.
  95. denique nota vagis silvestria templa tenebant
  96. nympharum, quibus e scibant umore fluenta
  97. lubrica proluvie larga lavere umida saxa,
  98. umida saxa, super viridi stillantia musco,
  99. et partim plano scatere atque erumpere campo.
  100. necdum res igni scibant tractare neque uti
  101. pellibus et spoliis corpus vestire ferarum,
  102. sed nemora atque cavos montis silvasque colebant
  103. et frutices inter condebant squalida membra
  104. verbera ventorum vitare imbrisque coacti.
  105. nec commune bonum poterant spectare neque ullis
  106. moribus inter se scibant nec legibus uti.
  107. quod cuique obtulerat praedae fortuna, ferebat
  108. sponte sua sibi quisque valere et vivere doctus.
  109. et Venus in silvis iungebat corpora amantum;
  110. conciliabat enim vel mutua quamque cupido
  111. vel violenta viri vis atque inpensa libido
  112. vel pretium, glandes atque arbita vel pira lecta.
  113. et manuum mira freti virtute pedumque
  114. consectabantur silvestria saecla ferarum
  115. missilibus saxis et magno pondere clavae.
  116. multaque vincebant, vitabant pauca latebris;
  117. saetigerisque pares subus silvestria membra
  118. nuda dabant terrae nocturno tempore capti,
  119. circum se foliis ac frondibus involventes.
  120. nec plangore diem magno solemque per agros
  121. quaerebant pavidi palantes noctis in umbris,
  122. sed taciti respectabant somnoque sepulti,
  123. dum rosea face sol inferret lumina caelo.
  124. a parvis quod enim consuerant cernere semper
  125. alterno tenebras et lucem tempore gigni,
  126. non erat ut fieri posset mirarier umquam
  127. nec diffidere, ne terras aeterna teneret
  128. nox in perpetuum detracto lumine solis.
  129. sed magis illud erat curae, quod saecla ferarum
  130. infestam miseris faciebant saepe quietem.
  131. eiectique domo fugiebant saxea tecta
  132. spumigeri suis adventu validique leonis
  133. atque intempesta cedebant nocte paventes
  134. hospitibus saevis instrata cubilia fronde.
  135. Nec nimio tum plus quam nunc mortalia saecla
  136. dulcia linquebant lamentis lumina vitae.
  137. unus enim tum quisque magis deprensus eorum
  138. pabula viva feris praebebat, dentibus haustus,
  139. et nemora ac montis gemitu silvasque replebat
  140. viva videns vivo sepeliri viscera busto.
  141. at quos effugium servarat corpore adeso,
  142. posterius tremulas super ulcera tetra tenentes
  143. palmas horriferis accibant vocibus Orcum,
  144. donique eos vita privarant vermina saeva
  145. expertis opis, ignaros quid volnera vellent.
  146. at non multa virum sub signis milia ducta
  147. una dies dabat exitio nec turbida ponti
  148. aequora lidebant navis ad saxa virosque.
  149. nam temere in cassum frustra mare saepe coortum
  150. saevibat leviterque minas ponebat inanis,
  151. nec poterat quemquam placidi pellacia ponti
  152. subdola pellicere in fraudem ridentibus undis.
  153. improba navigii ratio tum caeca iacebat.
  154. tum penuria deinde cibi languentia leto
  155. membra dabat, contra nunc rerum copia mersat.
  156. illi inprudentes ipsi sibi saepe venenum
  157. vergebant, nunc dant aliis sollertius ipsi.
  158. Inde casas postquam ac pellis ignemque pararunt
  159. et mulier coniuncta viro concessit in unum
  160. ---
  161. cognita sunt, prolemque ex se videre creatam,
  162. tum genus humanum primum mollescere coepit.
  163. ignis enim curavit, ut alsia corpora frigus
  164. non ita iam possent caeli sub tegmine ferre,
  165. et Venus inminuit viris puerique parentum
  166. blanditiis facile ingenium fregere superbum.
  167. tunc et amicitiem coeperunt iungere aventes
  168. finitimi inter se nec laedere nec violari,
  169. et pueros commendarunt muliebreque saeclum,
  170. vocibus et gestu cum balbe significarent
  171. imbecillorum esse aequum misererier omnis.
  172. nec tamen omnimodis poterat concordia gigni,
  173. sed bona magnaque pars servabat foedera caste;
  174. aut genus humanum iam tum foret omne peremptum
  175. nec potuisset adhuc perducere saecla propago.
  176. At varios linguae sonitus natura subegit
  177. mittere et utilitas expressit nomina rerum,
  178. non alia longe ratione atque ipsa videtur
  179. protrahere ad gestum pueros infantia linguae,
  180. cum facit ut digito quae sint praesentia monstrent.
  181. sentit enim vim quisque suam quod possit abuti.
  182. cornua nata prius vitulo quam frontibus extent,
  183. illis iratus petit atque infestus inurget.
  184. at catuli pantherarum scymnique leonum
  185. unguibus ac pedibus iam tum morsuque repugnant,
  186. vix etiam cum sunt dentes unguesque creati.
  187. alituum porro genus alis omne videmus
  188. fidere et a pennis tremulum petere auxiliatum.
  189. proinde putare aliquem tum nomina distribuisse
  190. rebus et inde homines didicisse vocabula prima,
  191. desiperest. nam cur hic posset cuncta notare
  192. vocibus et varios sonitus emittere linguae,
  193. tempore eodem alii facere id non quisse putentur?
  194. praeterea si non alii quoque vocibus usi
  195. inter se fuerant, unde insita notities est
  196. utilitatis et unde data est huic prima potestas,
  197. quid vellet facere ut sciret animoque videret?
  198. cogere item pluris unus victosque domare
  199. non poterat, rerum ut perdiscere nomina vellent.
  200. nec ratione docere ulla suadereque surdis,
  201. quid sit opus facto, facilest; neque enim paterentur
  202. nec ratione ulla sibi ferrent amplius auris
  203. vocis inauditos sonitus obtundere frustra.
  204. postremo quid in hac mirabile tantoperest re,
  205. si genus humanum, cui vox et lingua vigeret,
  206. pro vario sensu varia res voce notaret?
  207. cum pecudes mutae, cum denique saecla ferarum
  208. dissimilis soleant voces variasque ciere,
  209. cum metus aut dolor est et cum iam gaudia gliscunt.
  210. quippe etenim licet id rebus cognoscere apertis.
  211. inritata canum cum primum magna Molossum