De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. diffugere inde loci partes coepere paresque
  2. cum paribus iungi res et discludere mundum
  3. membraque dividere et magnas disponere partes
  4. omnigenis e principiis, discordia quorum
  5. intervalla vias conexus pondera plagas
  6. concursus motus turbabat proelia miscens
  7. propter dissimilis formas variasque figuras,
  8. quod non omnia sic poterant coniuncta manere
  9. nec motus inter sese dare convenientis,
  10. hoc est, a terris altum secernere caelum,
  11. et sorsum mare, uti secreto umore pateret,
  12. seorsus item puri secretique aetheris ignes.
  13. Quippe etenim primum terrai corpora quaeque,
  14. propterea quod erant gravia et perplexa, coibant
  15. in medio atque imas capiebant omnia sedes;
  16. quae quanto magis inter se perplexa coibant,
  17. tam magis expressere ea quae mare sidera solem
  18. lunamque efficerent et magni moenia mundi;
  19. omnia enim magis haec e levibus atque rutundis
  20. seminibus multoque minoribus sunt elementis
  21. quam tellus. ideo per rara foramina terrae
  22. partibus erumpens primus se sustulit aether
  23. ignifer et multos secum levis abstulit ignis,
  24. non alia longe ratione ac saepe videmus,
  25. aurea cum primum gemmantis rore per herbas
  26. matutina rubent radiati lumina solis
  27. exhalantque lacus nebulam fluviique perennes
  28. ipsaque ut inter dum tellus fumare videtur;
  29. omnia quae sursum cum conciliantur, in alto
  30. corpore concreto subtexunt nubila caelum.
  31. sic igitur tum se levis ac diffusilis aether
  32. corpore concreto circum datus undique saepsit
  33. et late diffusus in omnis undique partis
  34. omnia sic avido complexu cetera saepsit.
  35. hunc exordia sunt solis lunaeque secuta,
  36. interutrasque globi quorum vertuntur in auris;
  37. quae neque terra sibi adscivit nec maximus aether,
  38. quod neque tam fuerunt gravia ut depressa sederent,
  39. nec levia ut possent per summas labier oras,
  40. et tamen interutrasque ita sunt, ut corpora viva
  41. versent et partes ut mundi totius extent;
  42. quod genus in nobis quaedam licet in statione
  43. membra manere, tamen cum sint ea quae moveantur.
  44. his igitur rebus retractis terra repente,
  45. maxuma qua nunc se ponti plaga caerula tendit,
  46. succidit et salso suffudit gurgite fossas.
  47. inque dies quanto circum magis aetheris aestus
  48. et radii solis cogebant undique terram
  49. verberibus crebris extrema ad limina fartam
  50. in medio ut propulsa suo condensa coiret,
  51. tam magis expressus salsus de corpore sudor
  52. augebat mare manando camposque natantis,
  53. et tanto magis illa foras elapsa volabant
  54. corpora multa vaporis et altaque caeli
  55. densabant procul a terris fulgentia templa.
  56. sidebant campi, crescebant montibus altis
  57. ascensus; neque enim poterant subsidere saxa
  58. nec pariter tantundem omnes succumbere partis.
  59. Sic igitur terrae concreto corpore pondus
  60. constitit atque omnis mundi quasi limus in imum
  61. confluxit gravis et subsedit funditus ut faex;
  62. inde mare, inde , inde aether ignifer ipse
  63. corporibus liquidis sunt omnia pura relicta
  64. et leviora aliis alia, et liquidissimus aether
  65. atque levissimus super influit auras
  66. nec liquidum corpus turbantibus auris
  67. commiscet; sinit haec violentis omnia verti
  68. turbinibus, sinit incertis turbare procellis,
  69. ipse suos ignis certo fert impete labens.
  70. nam modice fluere atque uno posse aethera nisu
  71. significat Pontos, mare certo quod fluit aestu
  72. unum labendi conservans usque tenorem.
  73. Motibus astrorum nunc quae sit causa canamus.
  74. principio magnus caeli si vortitur orbis,
  75. ex utraque polum parti premere nobis
  76. dicendum est extraque tenere et claudere utrimque;
  77. inde alium supra fluere atque intendere eodem
  78. quo volvenda micant aeterni sidera mundi;
  79. aut alium supter, contra qui subvehat orbem,
  80. ut fluvios versare rotas atque austra videmus.
  81. est etiam quoque uti possit caelum omne manere
  82. in statione, tamen cum lucida signa ferantur,
  83. sive quod inclusi rapidi sunt aetheris aestus
  84. quaerentesque viam circum versantur et ignes
  85. passim per caeli volvunt summania templa,
  86. sive aliunde fluens alicunde extrinsecus
  87. versat agens ignis, sive ipsi serpere possunt,
  88. quo cuiusque cibus vocat atque invitat euntis,
  89. flammea per caelum pascentis corpora passim.
  90. nam quid in hoc mundo sit eorum ponere certum
  91. difficilest; sed quid possit fiatque per omne
  92. in variis mundis varia ratione creatis,
  93. id doceo plurisque sequor disponere causas,
  94. motibus astrorum quae possint esse per omne;
  95. e quibus una tamen sit et haec quoque causa necessest,
  96. quae vegeat motum signis; sed quae sit earum
  97. praecipere haud quaquamst pedetemptim progredientis.
  98. Terraque ut in media mundi regione quiescat,
  99. evanescere paulatim et decrescere pondus
  100. convenit atque aliam naturam supter habere
  101. ex ineunte aevo coniunctam atque uniter aptam
  102. partibus mundi, quibus insita vivit.
  103. propterea non est oneri neque deprimit auras,
  104. ut sua cuique homini nullo sunt pondere membra
  105. nec caput est oneri collo nec denique totum
  106. corporis in pedibus pondus sentimus inesse;
  107. at quae cumque foris veniunt inpostaque nobis
  108. pondera sunt laedunt, permulto saepe minora.
  109. usque adeo magni refert quid quaeque queat res.
  110. sic igitur tellus non est aliena repente
  111. allata atque auris aliunde obiecta alienis,
  112. sed pariter prima concepta ab origine mundi
  113. certaque pars eius, quasi nobis membra videntur.
  114. Praeterea grandi tonitru concussa repente
  115. terra supra quae se sunt concutit omnia motu;
  116. quod facere haut ulla posset ratione, nisi esset
  117. partibus mundi caeloque revincta;
  118. nam communibus inter se radicibus haerent
  119. ex ineunte aevo coniuncta atque uniter aucta.
  120. Nonne vides etiam quam magno pondere nobis
  121. sustineat corpus tenuissima vis animai,
  122. propterea quia tam coniuncta atque uniter apta est?
  123. Denique iam saltu pernici tollere corpus
  124. quid potis est nisi vis animae, quae membra gubernat?
  125. iamne vides quantum tenuis natura valere
  126. possit, ubi est coniuncta gravi cum corpore, ut
  127. coniunctus terris et nobis est animi vis?
  128. Nec nimio solis maior rota nec minor ardor
  129. esse potest, nostris quam sensibus esse videtur.
  130. nam quibus e spatiis cumque ignes lumina possunt
  131. adiicere et calidum membris adflare vaporem,
  132. nil magnis intervallis de corpore libant
  133. flammarum, nihil ad speciem est contractior ignis.
  134. proinde, calor quoniam solis lumenque profusum
  135. perveniunt nostros ad sensus et loca fulgent,
  136. forma quoque hinc solis debet filumque videri,