De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. exitium celeri celeratur origine flammae.
  2. sic igitur solem lunam stellasque putandum
  3. ex alio atque alio lucem iactare subortu
  4. et primum quicquid flammarum perdere semper,
  5. inviolabilia haec ne credas forte vigere.
  6. Denique non lapides quoque vinci cernis ab aevo,
  7. non altas turris ruere et putrescere saxa,
  8. non delubra deum simulacraque fessa fatisci
  9. nec sanctum numen fati protollere finis
  10. posse neque adversus naturae foedera niti?
  11. denique non monimenta virum dilapsa videmus,
  12. quaerere proporro, sibi cumque senescere credas,
  13. non ruere avolsos silices a montibus altis
  14. nec validas aevi vires perferre patique
  15. finiti? neque enim caderent avolsa repente,
  16. ex infinito quae tempore pertolerassent
  17. omnia tormenta aetatis, privata fragore.
  18. Denique iam tuere hoc, circum supraque quod omne
  19. continet amplexu terram: si procreat ex se
  20. omnia, quod quidam memorant, recipitque perempta,
  21. totum nativum mortali corpore constat.
  22. nam quod cumque alias ex se res auget alitque,
  23. deminui debet, recreari, cum recipit res.
  24. Praeterea si nulla fuit genitalis origo
  25. terrarum et caeli semperque aeterna fuere,
  26. cur supera bellum Thebanum et funera Troiae
  27. non alias alii quoque res cecinere ?
  28. quo tot facta virum totiens cecidere neque usquam
  29. aeternis famae monimentis insita florent?
  30. verum, ut opinor, habet novitatem summa recensque
  31. naturast mundi neque pridem exordia cepit.
  32. quare etiam quaedam nunc artes expoliuntur,
  33. nunc etiam augescunt; nunc addita navigiis sunt
  34. multa, modo organici melicos peperere sonores,
  35. denique natura haec rerum ratioque repertast
  36. nuper, et hanc primus cum primis ipse repertus
  37. nunc ego sum in patrias qui possim vertere voces.
  38. Quod si forte fuisse ante hac eadem omnia credis,
  39. sed periise hominum torrenti saecla vapore,
  40. aut cecidisse urbis magno vexamine mundi,
  41. aut ex imbribus adsiduis exisse rapaces
  42. per terras amnes atque oppida coperuisse.
  43. tanto quique magis victus fateare necessest
  44. exitium quoque terrarum caelique futurum;
  45. nam cum res tantis morbis tantisque periclis
  46. temptarentur, ibi si tristior incubuisset
  47. causa, darent late cladem magnasque ruinas.
  48. nec ratione alia mortales esse videmur,
  49. inter nos nisi quod morbis aegrescimus isdem
  50. atque illi quos a vita natura removit.
  51. Praeterea quae cumque manent aeterna necessust
  52. aut, quia sunt solido cum corpore, respuere ictus
  53. nec penetrare pati sibi quicquam quod queat artas
  54. dissociare intus partis, ut materiai
  55. corpora sunt, quorum naturam ostendimus ante,
  56. aut ideo durare aetatem posse per omnem,
  57. plagarum quia sunt expertia, sicut inane est,
  58. quod manet intactum neque ab ictu fungitur hilum,
  59. aut etiam quia nulla loci sit copia circum,
  60. quo quasi res possint discedere dissoluique,
  61. sicut summarum summa est aeterna, neque extra
  62. qui locus est quo dissiliant neque corpora sunt quae
  63. possint incidere et valida dissolvere plaga.
  64. at neque, uti docui, solido cum corpore mundi
  65. naturast, quoniam admixtumst in rebus inane,
  66. nec tamen est ut inane, neque autem corpora desunt,
  67. ex infinito quae possint forte coorta
  68. corruere hanc rerum violento turbine summam
  69. aut aliam quamvis cladem inportare pericli,
  70. nec porro natura loci spatiumque profundi
  71. deficit, exspargi quo possint moenia mundi,
  72. aut alia quavis possunt vi pulsa perire.
  73. haut igitur leti praeclusa est ianua caelo
  74. nec soli terraeque neque altis aequoris undis,
  75. sed patet immani et vasto respectat hiatu.
  76. quare etiam nativa necessumst confiteare
  77. haec eadem; neque enim, mortali corpore quae sunt,
  78. ex infinito iam tempore adhuc potuissent
  79. inmensi validas aevi contemnere vires.
  80. Denique tantopere inter se cum maxima mundi
  81. pugnent membra, pio nequaquam concita bello,
  82. nonne vides aliquam longi certaminis ollis
  83. posse dari finem, vel cum sol et vapor omnis
  84. omnibus epotis umoribus exsuperarint?
  85. quod facere intendunt, neque adhuc conata patrantur;
  86. tantum suppeditant amnes ultraque minantur
  87. omnia diluviare ex alto gurgite ponti:
  88. ne quiquam, quoniam verrentes aequora venti
  89. deminuunt radiisque retexens aetherius sol,
  90. et siccare prius confidunt omnia posse
  91. quam liquor incepti possit contingere finem.
  92. tantum spirantes aequo certamine bellum
  93. magnis inter se de rebus cernere certant,
  94. cum semel interea fuerit superantior ignis
  95. et semel, ut fama est, umor regnarit in arvis.
  96. ignis enim superavit et ambiens multa perussit,
  97. avia cum Phaethonta rapax vis solis equorum
  98. aethere raptavit toto terrasque per omnis.
  99. at pater omnipotens ira tum percitus acri
  100. magnanimum Phaethonta repenti fulminis ictu
  101. deturbavit equis in terram, Solque cadenti
  102. obvius aeternam succepit lampada mundi
  103. disiectosque redegit equos iunxitque trementis,
  104. inde suum per iter recreavit cuncta gubernans,
  105. scilicet ut veteres Graium cecinere .
  106. quod procul a vera nimis est ratione repulsum.
  107. ignis enim superare potest ubi materiai
  108. ex infinito sunt corpora plura coorta;
  109. inde cadunt vires aliqua ratione revictae,
  110. aut pereunt res exustae torrentibus auris.
  111. umor item quondam coepit superare coortus,
  112. ut fama est, hominum vitas quando obruit undis;
  113. inde ubi vis aliqua ratione aversa recessit,
  114. ex infinito fuerat quae cumque coorta,
  115. constiterunt imbres et flumina vim minuerunt.
  116. Sed quibus ille modis coniectus materiai
  117. fundarit terram et caelum pontique profunda,
  118. solis lunai cursus, ex ordine ponam.
  119. nam certe neque consilio primordia rerum
  120. ordine se suo quaeque sagaci mente locarunt
  121. nec quos quaeque darent motus pepigere profecto;
  122. sed quia multa modis multis primordia rerum
  123. ex infinito iam tempore percita plagis
  124. ponderibusque suis consuerunt concita ferri
  125. omnimodisque coire atque omnia pertemptare,
  126. quae cumque inter se possent congressa creare,
  127. propterea fit uti magnum volgata per aevom
  128. omnigenus coetus et motus experiundo
  129. tandem conveniant ea quae coniecta repente
  130. magnarum rerum fiunt exordia saepe,
  131. terrai maris et caeli generisque animantum.
  132. Hic neque tum solis rota cerni lumine largo
  133. altivolans poterat nec magni sidera mundi
  134. nec mare nec caelum nec denique terra neque
  135. nec similis nostris rebus res ulla videri,
  136. sed nova tempestas quaedam molesque coorta.