De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. nil adeo ut possis plus aut minus addere vere.
  2. perveniunt nostros ad sensus et loca fulgent
  3. lunaque sive notho fertur loca lumine lustrans,
  4. sive suam proprio iactat de corpore lucem,
  5. quidquid id est, nihilo fertur maiore figura
  6. quam, nostris oculis qua cernimus, esse videtur.
  7. nam prius omnia, quae longe semota tuemur
  8. per multum, specie confusa videntur
  9. quam minui filum. quapropter luna necesse est,
  10. quandoquidem claram speciem certamque figuram
  11. praebet, ut est oris extremis cumque notata,
  12. quanta quoquest, tanta hinc nobis videatur in alto.
  13. postremo quos cumque vides hinc aetheris ignes,
  14. scire licet perquam pauxillo posse minores
  15. esse vel exigua maioris parte brevique.
  16. quandoquidem quos cumque in terris cernimus ignes,
  17. dum tremor et clarus dum cernitur ardor eorum,
  18. perparvom quiddam inter dum mutare videntur
  19. alteram utram in partem filum, quo longius absunt.
  20. Illud item non est mirandum, qua ratione
  21. tantulus ille queat tantum sol mittere lumen,
  22. quod maria ac terras omnis caelumque rigando
  23. compleat et calido perfundat cuncta vapore.
  24. quanta quoquest tanta hinc nobis videatur in alto
  25. nam licet hinc mundi patefactum totius unum
  26. largifluum fontem scatere atque erumpere lumen,
  27. ex omni mundo quia sic elementa vaporis
  28. undique conveniunt et sic coniectus eorum
  29. confluit, ex uno capite hic ut profluat ardor.
  30. nonne vides etiam quam late parvus aquai
  31. prata riget fons inter dum campisque redundet?
  32. est etiam quoque uti non magno solis ab igni
  33. percipiat calidis fervoribus ardor,
  34. opportunus ita est si forte et idoneus ,
  35. ut queat accendi parvis ardoribus ictus;
  36. quod genus inter dum segetes stipulamque videmus
  37. accidere ex una scintilla incendia passim.
  38. forsitan et rosea sol alte lampade lucens
  39. possideat multum caecis fervoribus ignem
  40. circum se, nullo qui sit fulgore notatus,
  41. aestifer ut tantum radiorum exaugeat ictum.
  42. Nec ratio solis simplex et recta patescit,
  43. quo pacto aestivis e partibus aegocerotis
  44. brumalis adeat flexus atque inde revertens
  45. canceris ut vertat metas ad solstitialis,
  46. lunaque mensibus id spatium videatur obire,
  47. annua sol in quo consumit tempora cursu.
  48. non, inquam, simplex his rebus reddita causast.
  49. nam fieri vel cum primis id posse videtur,
  50. Democriti quod sancta viri sententia ponit,
  51. quanto quaeque magis sint terram sidera propter,
  52. tanto posse minus cum caeli turbine ferri;
  53. evanescere enim rapidas illius et acris
  54. imminui supter viris, ideoque relinqui
  55. paulatim solem cum posterioribus signis,
  56. inferior multo quod sit quam fervida signa.
  57. et magis hoc lunam: quanto demissior eius
  58. cursus abest procul a caelo terrisque propinquat,
  59. tanto posse minus cum signis tendere cursum.
  60. flaccidiore etiam quanto iam turbine fertur
  61. inferior quam sol, tanto magis omnia signa
  62. hanc adipiscuntur circum praeterque feruntur.
  63. propterea fit ut haec ad signum quodque reverti
  64. mobilius videatur, ad hanc quia signa revisunt.
  65. fit quoque ut e mundi transversis partibus
  66. alternis certo fluere alter tempore possit,
  67. qui queat aestivis solem detrudere signis
  68. brumalis usque ad flexus gelidumque rigorem,
  69. et qui reiciat gelidis a frigoris umbris
  70. aestiferas usque in partis et fervida signa.
  71. et ratione pari lunam stellasque putandumst,
  72. quae volvunt magnos in magnis orbibus annos,
  73. posse alternis e partibus ire.
  74. nonne vides etiam diversis nubila ventis
  75. diversas ire in partis inferna supernis?
  76. qui minus illa queant per magnos aetheris orbis
  77. aestibus inter se diversis sidera ferri?
  78. At nox obruit ingenti caligine terras,
  79. aut ubi de longo cursu sol ultima caeli
  80. impulit atque suos efflavit languidus ignis
  81. concussos itere et labefactos multo,
  82. aut quia sub terras cursum convortere cogit
  83. vis eadem, supra quae terras pertulit orbem.
  84. Tempore item certo roseam Matuta per oras
  85. aetheris auroram differt et lumina pandit,
  86. aut quia sol idem, sub terras ille revertens,
  87. anticipat caelum radiis accendere temptans,
  88. aut quia conveniunt ignes et semina multa
  89. confluere ardoris consuerunt tempore certo,
  90. quae faciunt solis nova semper lumina gigni;
  91. quod genus Idaeis fama est e montibus altis
  92. dispersos ignis orienti lumine cerni,
  93. inde coire globum quasi in unum et conficere orbem.
  94. nec tamen illud in his rebus mirabile debet
  95. esse, quod haec ignis tam certo tempore possint
  96. semina confluere et solis reparare nitorem.
  97. multa videmus enim, certo quae tempore fiunt
  98. omnibus in rebus. florescunt tempore certo
  99. arbusta et certo dimittunt tempore florem.
  100. nec minus in certo dentes cadere imperat aetas
  101. tempore et inpubem molli pubescere veste
  102. et pariter mollem malis demittere barbam.
  103. fulmina postremo nix imbres nubila venti
  104. non nimis incertis fiunt in partibus anni.
  105. namque ubi sic fuerunt causarum exordia prima
  106. atque ita res mundi cecidere ab origine prima,
  107. conseque quoque iam redeunt ex ordine certo.
  108. Crescere itemque dies licet et tabescere noctes,
  109. et minui luces, cum sumant augmina noctis,
  110. aut quia sol idem sub terras atque superne
  111. imparibus currens amfractibus aetheris oras
  112. partit et in partis non aequas dividit orbem,
  113. et quod ab alterutra detraxit parte, reponit
  114. eius in adversa tanto plus parte relatus,
  115. donec ad id signum caeli pervenit, ubi anni
  116. nodus nocturnas exaequat lucibus umbras;
  117. nam medio cursu flatus aquilonis et austri
  118. distinet aequato caelum discrimine metas
  119. propter signiferi posituram totius orbis,
  120. annua sol in quo concludit tempora serpens,
  121. obliquo terras et caelum lumine lustrans,
  122. ut ratio declarat eorum qui loca caeli
  123. omnia dispositis signis ornata notarunt.
  124. aut quia crassior est certis in partibus ,
  125. sub terris ideo tremulum iubar haesitat ignis
  126. nec penetrare potest facile atque emergere ad ortus;
  127. propterea noctes hiberno tempore longae
  128. cessant, dum veniat radiatum insigne diei.
  129. aut etiam, quia sic alternis partibus anni
  130. tardius et citius consuerunt confluere ignes,
  131. qui faciunt solem certa de surgere parte,
  132. propterea fit uti videantur dicere verum.
  133. Luna potest solis radiis percussa nitere
  134. inque dies magis id lumen convertere nobis
  135. ad speciem, quantum solis secedit ab orbi,
  136. donique eum contra pleno bene lumine fulsit