De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. nec ratione alia possunt tam levia gigni
  2. insilia ac fusi, radii, scapique sonantes.
  3. et facere ante viros lanam natura
  4. quam muliebre genus; nam longe praestat in arte
  5. et sollertius est multo genus omne virile;
  6. agricolae donec vitio vertere severi,
  7. ut muliebribus id manibus concedere vellent
  8. atque ipsi pariter durum sufferre laborem
  9. atque opere in duro durarent membra manusque.
  10. At specimen sationis et insitionis origo
  11. ipsa fuit rerum primum natura creatrix,
  12. arboribus quoniam bacae glandesque caducae
  13. tempestiva dabant pullorum examina supter;
  14. unde etiam libitumst stirpis committere ramis
  15. et nova defodere in terram virgulta per agros.
  16. inde aliam atque aliam culturam dulcis agelli
  17. temptabant fructusque feros mansuescere terra
  18. cernebant indulgendo blandeque colendo.
  19. inque dies magis in montem succedere silvas
  20. cogebant infraque locum concedere cultis,
  21. prata lacus rivos segetes vinetaque laeta
  22. collibus et campis ut haberent, atque olearum
  23. caerula distinguens inter plaga currere posset
  24. per tumulos et convallis camposque profusa;
  25. ut nunc esse vides vario distincta lepore
  26. omnia, quae pomis intersita dulcibus ornant
  27. arbustisque tenent felicibus opsita circum.
  28. At liquidas avium voces imitarier ore
  29. ante fuit multo quam levia carmina cantu
  30. concelebrare homines possent aurisque iuvare.
  31. et zephyri cava per calamorum sibila primum
  32. agrestis docuere cavas inflare cicutas.
  33. inde minutatim dulcis didicere querellas,
  34. tibia quas fundit digitis pulsata canentum,
  35. avia per nemora ac silvas saltusque reperta,
  36. per loca pastorum deserta atque otia dia.
  37. sic unum quicquid paulatim protrahit aetas
  38. in medium ratioque in luminis eruit oras.
  39. haec animos ollis mulcebant atque iuvabant
  40. cum satiate cibi; nam tum sunt omnia cordi.
  41. saepe itaque inter se prostrati in gramine molli
  42. propter aquae rivom sub ramis arboris altae.
  43. non magnis opibus iucunde corpora habebant,
  44. praesertim cum tempestas ridebat et anni
  45. tempora pingebant viridantis floribus herbas.
  46. tum ioca, tum sermo, tum dulces esse cachinni
  47. consuerant; agrestis enim tum musa vigebat.
  48. tum caput atque umeros plexis redimire coronis
  49. floribus et foliis lascivia laeta movebat,
  50. atque extra numerum procedere membra moventes
  51. duriter et duro terram pede pellere matrem;
  52. unde oriebantur risus dulcesque cachinni,
  53. omnia quod nova tum magis haec et mira vigebant.
  54. et vigilantibus hinc aderant solacia somno
  55. ducere multimodis voces et flectere cantus
  56. et supera calamos unco percurrere labro;
  57. unde etiam vigiles nunc haec accepta tuentur.
  58. et numerum servare genus didicere, neque hilo
  59. maiore interea capiunt dulcedine fructum
  60. quam silvestre genus capiebat terrigenarum.
  61. nam quod adest praesto, nisi quid cognovimus ante
  62. suavius, in primis placet et pollere videtur,
  63. posteriorque fere melior res illa reperta
  64. perdit et immutat sensus ad pristina quaeque.
  65. sic odium coepit glandis, sic illa relicta
  66. strata cubilia sunt herbis et frondibus aucta.
  67. pellis item cecidit vestis contempta ferina;
  68. quam reor invidia tali tunc esse repertam,
  69. ut letum insidiis qui gessit primus obiret,
  70. et tamen inter eos distractam sanguine multo
  71. disperiise neque in fructum convertere quisse.
  72. tunc igitur pelles, nunc aurum et purpura curis
  73. exercent hominum vitam belloque fatigant;
  74. quo magis in nobis, ut opinor, culpa resedit.
  75. frigus enim nudos sine pellibus excruciabat
  76. terrigenas; at nos nil laedit veste carere
  77. purpurea atque auro signisque ingentibus apta,
  78. dum plebeia tamen sit, quae defendere possit.
  79. Ergo hominum genus in cassum frustraque laborat
  80. semper et in curis consumit inanibus aevom,
  81. ni mirum quia non cognovit quae sit habendi
  82. finis et omnino quoad crescat vera voluptas;
  83. idque minutatim vitam provexit in altum
  84. et belli magnos commovit funditus aestus.
  85. at vigiles mundi magnum versatile templum
  86. sol et luna suo lustrantes lumine circum
  87. perdocuere homines annorum tempora verti
  88. et certa ratione geri rem atque ordine certo.
  89. Iam validis saepti degebant turribus aevom,
  90. et divisa colebatur discretaque tellus,
  91. tum mare velivolis florebat navibus ponti,
  92. auxilia ac socios iam pacto foedere habebant,
  93. carminibus cum res gestas coepere
  94. tradere; nec multo prius sunt elementa reperta.
  95. propterea quid sit prius actum respicere aetas
  96. nostra nequit, nisi qua ratio vestigia monstrat.
  97. Navigia atque agri culturas moenia leges
  98. arma vias vestes et cetera de genere horum,
  99. praemia, delicias quoque vitae funditus omnis,
  100. carmina, picturas et daedala signa polita
  101. usus et impigrae simul experientia mentis
  102. paulatim docuit pedetemptim progredientis.
  103. sic unum quicquid paulatim protrahit aetas
  104. in medium ratioque in luminis erigit oras;
  105. namque alid ex alio clarescere corde videbant,
  106. artibus ad summum donec venere cacumen.
  1. Primae frugiparos fetus mortalibus aegris
  2. dididerunt quondam praeclaro nomine Athenae
  3. et recreaverunt vitam legesque rogarunt
  4. et primae dederunt solacia dulcia vitae,
  5. cum genuere virum tali cum corde repertum,
  6. omnia veridico qui quondam ex ore profudit;
  7. cuius et extincti propter divina reperta
  8. divolgata vetus iam ad caelum gloria fertur.
  9. nam cum vidit hic ad victum quae flagitat usus
  10. omnia iam ferme mortalibus esse parata