De Rerum Natura
Lucretius
-
- quippe volubilibus parvisque creata figuris.
- at contra mellis constantior est natura
- et pigri latices magis et cunctantior actus:
- haeret enim inter se magis omnis materiai
- copia, ni mirum quia non tam levibus extat
- corporibus neque tam suptilibus atque rutundis.
- namque papaveris aura potest suspensa levisque
- cogere ut ab summo tibi diffluat altus acervus,
- at contra lapidum coniectum spicarumque
- noenu potest. igitur parvissima corpora pro quam
- et levissima sunt, ita mobilitate fruuntur;
- at contra quae cumque magis cum pondere magno
- asperaque inveniuntur, eo stabilita magis sunt.
- nunc igitur quoniamst animi natura reperta
- mobilis egregie, perquam constare necessest
- corporibus parvis et levibus atque rutundis.
- quae tibi cognita res in multis, o bone, rebus
- utilis invenietur et opportuna cluebit.
- Haec quoque res etiam naturam dedicat eius,
- quam tenui constet textura quamque loco se
- contineat parvo, si possit conglomerari,
- quod simul atque hominem leti secura quies est
- indepta atque animi natura animaeque recessit,
- nil ibi libatum de toto corpore cernas
- ad speciem, nihil ad pondus: mors omnia praestat,
- vitalem praeter sensum calidumque vaporem.
- ergo animam totam perparvis esse necessest
- seminibus nexam per venas viscera nervos,
- qua tenus, omnis ubi e toto iam corpore cessit,
- extima membrorum circumcaesura tamen se
- incolumem praestat nec defit ponderis hilum.
- quod genus est, Bacchi cum flos evanuit aut cum
- spiritus unguenti suavis diffugit in auras
- aut aliquo cum iam sucus de corpore cessit;
- nil oculis tamen esse minor res ipsa videtur
- propterea neque detractum de pondere quicquam,
- ni mirum quia multa minutaque semina sucos
- efficiunt et odorem in toto corpore rerum.
- quare etiam atque etiam mentis naturam animaeque
- scire licet perquam pauxillis esse creatam
- seminibus, quoniam fugiens nil ponderis aufert.
- Nec tamen haec simplex nobis natura putanda est.
- tenvis enim quaedam moribundos deserit aura
- mixta vapore, vapor porro trahit secum;
- nec calor est quisquam, cui non sit mixtus et ;
- rara quod eius enim constat natura, necessest
- inter eum primordia multa moveri.
- iam triplex animi est igitur natura reperta;
- nec tamen haec sat sunt ad sensum cuncta creandum,
- nil horum quoniam recipit mens posse creare
- sensiferos motus, quae denique mente volutat.
- quarta quoque his igitur quaedam natura necessest
- adtribuatur; east omnino nominis expers;
- qua neque mobilius quicquam neque tenvius extat
- nec magis e parvis et levibus ex elementis;
- sensiferos motus quae didit prima per artus.
- prima cietur enim, parvis perfecta figuris,
- inde calor motus et venti caeca potestas
- accipit, inde , inde omnia mobilitantur:
- concutitur sanguis, tum viscera persentiscunt
- omnia, postremis datur ossibus atque medullis
- sive voluptas est sive est contrarius ardor.
- nec temere huc dolor usque potest penetrare neque acre
- permanare malum, quin omnia perturbentur
- usque adeo ut vitae desit locus atque animai
- diffugiant partes per caulas corporis omnis.
- sed plerumque fit in summo quasi corpore finis
- motibus: hanc ob rem vitam retinere valemus.
- Nunc ea quo pacto inter sese mixta quibusque
- compta modis vigeant rationem reddere aventem
- abstrahit invitum patrii sermonis egestas;
- sed tamen, ut potero summatim attingere, tangam.
- inter enim cursant primordia principiorum
- motibus inter se, nihil ut secernier unum
- possit nec spatio fieri divisa potestas,
- sed quasi multae vis unius corporis extant.
- quod genus in quovis animantum viscere volgo
- est odor et quidam color et sapor, et tamen ex his
- omnibus est unum perfectum corporis augmen,
- sic calor atque et venti caeca potestas
- mixta creant unam naturam et mobilis illa
- vis, initum motus ab se quae dividit ollis,
- sensifer unde oritur primum per viscera motus.
- nam penitus prorsum latet haec natura subestque
- nec magis hac infra quicquam est in corpore nostro
- atque anima est animae proporro totius ipsa.
- quod genus in nostris membris et corpore toto
- mixta latens animi vis est animaeque potestas,
- corporibus quia de parvis paucisque creatast,
- sic tibi nominis haec expers vis, facta minutis
- corporibus, latet atque animae quasi totius ipsa
- proporrost anima et dominatur corpore toto.
- consimili ratione necessest ventus et
- et calor inter se vigeant commixta per artus
- atque aliis aliud subsit magis emineatque,
- ut quiddam fieri videatur ab omnibus unum,
- ni calor ac ventus seorsum seorsumque potestas
- interemant sensum diductaque solvant.
- est etiam calor ille animo, quem sumit, in ira
- cum fervescit et ex oculis micat acrius ardor;
- est et frigida multa, comes formidinis, aura,
- quae ciet horrorem membris et concitat artus;
- est etiam quoque pacati status ille,
- pectore tranquillo fit qui voltuque sereno.
- sed calidi plus est illis quibus acria corda
- iracundaque mens facile effervescit in ira,
- quo genere in primis vis est violenta leonum,
- pectora qui fremitu rumpunt plerumque gementes
- nec capere irarum fluctus in pectore possunt.
- at ventosa magis cervorum frigida mens est
- et gelidas citius per viscera concitat auras,
- quae tremulum faciunt membris existere motum.
- at natura boum placido magis vivit
- nec nimis irai fax umquam subdita percit
- fumida, suffundens caecae caliginis umbra,
- nec gelidis torpet telis perfixa pavoris;
- interutrasque sitast cervos saevosque leones.
- sic hominum genus est: quamvis doctrina politos
- constituat pariter quosdam, tamen illa relinquit
- naturae cuiusque animi vestigia prima.
- nec radicitus evelli mala posse putandumst,
- quin proclivius hic iras decurrat ad acris,
- ille metu citius paulo temptetur, at ille
- tertius accipiat quaedam clementius aequo.
- inque aliis rebus multis differre necessest
- naturas hominum varias moresque sequacis;
- quorum ego nunc nequeo caecas exponere causas
- nec reperire figurarum tot nomina quot sunt
- principiis, unde haec oritur variantia rerum.
- illud in his rebus video firmare potesse,
- usque adeo naturarum vestigia linqui
- parvola, quae nequeat ratio depellere nobis,
- ut nihil inpediat dignam dis degere vitam.
- Haec igitur natura tenetur corpore ab omni
- ipsaque corporis est custos et causa salutis;
- nam communibus inter se radicibus haerent
- nec sine pernicie divelli posse videntur.
- quod genus e thuris glaebis evellere odorem
- haud facile est, quin intereat natura quoque eius,
- sic animi atque animae naturam corpore toto
- extrahere haut facile est, quin omnia dissoluantur.
- inplexis ita principiis ab origine prima
- inter se fiunt consorti praedita vita,
- nec sibi quaeque sine alterius vi posse videtur
- corporis atque animi seorsum sentire potestas,
- sed communibus inter eas conflatur utrimque
- motibus accensus nobis per viscera sensus.
- Praeterea corpus per se nec gignitur umquam
- nec crescit neque post mortem durare videtur.
- non enim, ut umor aquae dimittit saepe vaporem,
- qui datus est, neque ea causa convellitur ipse,
- sed manet incolumis, non, inquam, sic animai
- discidium possunt artus perferre relicti,
- sed penitus pereunt convulsi conque putrescunt.
- ex ineunte aevo sic corporis atque animai
- mutua vitalis discunt contagia motus,
- maternis etiam membris alvoque reposta,
- discidium ut nequeat fieri sine peste maloque;
- ut videas, quoniam coniunctast causa salutis,
- coniunctam quoque naturam consistere eorum.
- Quod super est, siquis corpus sentire refutat
- atque animam credit permixtam corpore toto
- suscipere hunc motum quem sensum nominitamus,
- vel manifestas res contra verasque repugnat.
- quid sit enim corpus sentire quis adferet umquam,
- si non ipsa palam quod res dedit ac docuit nos?
- 'at dimissa anima corpus caret undique sensu.'
- perdit enim quod non proprium fuit eius in aevo
- multaque praeterea perdit quom expellitur aevo.
- Dicere porro oculos nullam rem cernere posse,