De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. augescunt aliae gentes, aliae minuuntur,
  2. inque brevi spatio mutantur saecla animantum
  3. et quasi cursores vitai lampada tradunt.
  4. Si cessare putas rerum primordia posse
  5. cessandoque novos rerum progignere motus,
  6. avius a vera longe ratione vagaris.
  7. nam quoniam per inane vagantur, cuncta necessest
  8. aut gravitate sua ferri primordia rerum
  9. aut ictu forte alterius. nam cum cita saepe
  10. obvia conflixere, fit ut diversa repente
  11. dissiliant; neque enim mirum, durissima quae sint
  12. ponderibus solidis neque quicquam a tergibus obstet.
  13. et quo iactari magis omnia materiai
  14. corpora pervideas, reminiscere totius imum
  15. nil esse in summa, neque habere ubi corpora prima
  16. consistant, quoniam spatium sine fine modoquest
  17. inmensumque patere in cunctas undique partis
  18. pluribus ostendi et certa ratione probatumst.
  19. quod quoniam constat, ni mirum nulla quies est
  20. reddita corporibus primis per inane profundum,
  21. sed magis adsiduo varioque exercita motu
  22. partim intervallis magnis confulta resultant,
  23. pars etiam brevibus spatiis vexantur ab ictu.
  24. et quae cumque magis condenso conciliatu
  25. exiguis intervallis convecta resultant,
  26. indupedita suis perplexis ipsa figuris,
  27. haec validas saxi radices et fera ferri
  28. corpora constituunt et cetera de genere horum.
  29. paucula quae porro magnum per inane vagantur,
  30. cetera dissiliunt longe longeque recursant
  31. in magnis intervallis; haec aera rarum
  32. sufficiunt nobis et splendida lumina solis.
  33. multaque praeterea magnum per inane vagantur,
  34. conciliis rerum quae sunt reiecta nec usquam
  35. consociare etiam motus potuere recepta.
  36. Cuius, uti memoro, rei simulacrum et imago
  37. ante oculos semper nobis versatur et instat.
  38. contemplator enim, cum solis lumina cumque
  39. inserti fundunt radii per opaca domorum:
  40. multa minuta modis multis per inane videbis
  41. corpora misceri radiorum lumine in ipso
  42. et vel ut aeterno certamine proelia pugnas
  43. edere turmatim certantia nec dare pausam,
  44. conciliis et discidiis exercita crebris;
  45. conicere ut possis ex hoc, primordia rerum
  46. quale sit in magno iactari semper inani.
  47. dum taxat, rerum magnarum parva potest res
  48. exemplare dare et vestigia notitiai.
  49. Hoc etiam magis haec animum te advertere par est
  50. corpora quae in solis radiis turbare videntur,
  51. quod tales turbae motus quoque materiai
  52. significant clandestinos caecosque subesse.
  53. multa videbis enim plagis ibi percita caecis
  54. commutare viam retroque repulsa reverti
  55. nunc huc nunc illuc in cunctas undique partis.
  56. scilicet hic a principiis est omnibus error.
  57. prima moventur enim per se primordia rerum,
  58. inde ea quae parvo sunt corpora conciliatu
  59. et quasi proxima sunt ad viris principiorum,
  60. ictibus illorum caecis inpulsa cientur,
  61. ipsaque proporro paulo maiora lacessunt.
  62. sic a principiis ascendit motus et exit
  63. paulatim nostros ad sensus, ut moveantur
  64. illa quoque, in solis quae lumine cernere quimus
  65. nec quibus id faciant plagis apparet aperte.
  66. Nunc quae mobilitas sit reddita materiai
  67. corporibus, paucis licet hinc cognoscere, Memmi.
  68. primum aurora novo cum spargit lumine terras
  69. et variae volucres nemora avia pervolitantes
  70. aera per tenerum liquidis loca vocibus opplent,
  71. quam subito soleat sol ortus tempore tali
  72. convestire sua perfundens omnia luce,
  73. omnibus in promptu manifestumque esse videmus.
  74. at vapor is, quem sol mittit, lumenque serenum
  75. non per inane meat vacuum; quo tardius ire
  76. cogitur, aerias quasi dum diverberat undas;
  77. nec singillatim corpuscula quaeque vaporis
  78. sed complexa meant inter se conque globata;
  79. qua propter simul inter se retrahuntur et extra
  80. officiuntur, uti cogantur tardius ire.
  81. at quae sunt solida primordia simplicitate,
  82. cum per inane meant vacuum nec res remoratur
  83. ulla foris atque ipsa suis e partibus unum,
  84. unum, in quem coepere, locum conixa feruntur,
  85. debent ni mirum praecellere mobilitate
  86. et multo citius ferri quam lumina solis
  87. multiplexque loci spatium transcurrere eodem
  88. tempore quo solis pervolgant fulgura caelum.
  89. * * *
  90. nec persectari primordia singula quaeque,
  91. ut videant qua quicque geratur cum ratione.
  92. At quidam contra haec, ignari materiai,
  93. naturam non posse deum sine numine reddunt
  94. tanto opere humanis rationibus atmoderate
  95. tempora mutare annorum frugesque creare
  96. et iam cetera, mortalis quae suadet adire
  97. ipsaque deducit dux vitae dia voluptas
  98. et res per Veneris blanditur saecla propagent,
  99. ne genus occidat humanum. quorum omnia causa
  100. constituisse deos cum fingunt, omnibus rebus
  101. magno opere a vera lapsi ratione videntur.
  102. nam quamvis rerum ignorem primordia quae sint,
  103. hoc tamen ex ipsis caeli rationibus ausim
  104. confirmare aliisque ex rebus reddere multis,
  105. nequaquam nobis divinitus esse creatam
  106. naturam mundi: tanta stat praedita culpa.
  107. quae tibi posterius, Memmi, faciemus aperta;