De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. nec rursum cernunt exempto rebus inane
  2. omnia denseri fierique ex omnibus unum
  3. corpus, nil ab se quod possit mittere raptim,
  4. aestifer ignis uti lumen iacit atque vaporem,
  5. ut videas non e stipatis partibus esse.
  6. Quod si forte alia credunt ratione potesse
  7. ignis in coetu stingui mutareque corpus,
  8. scilicet ex nulla facere id si parte reparcent,
  9. occidet ad nihilum ni mirum funditus ardor
  10. omnis et e nihilo fient quae cumque creantur;
  11. nam quod cumque suis mutatum finibus exit,
  12. continuo hoc mors est illius quod fuit ante.
  13. proinde aliquid superare necesse est incolume ollis,
  14. ne tibi res redeant ad nilum funditus omnes
  15. de nihiloque renata vigescat copia rerum.
  16. Nunc igitur quoniam certissima corpora quaedam
  17. sunt, quae conservant naturam semper eandem,
  18. quorum abitu aut aditu mutatoque ordine mutant
  19. naturam res et convertunt corpora sese,
  20. scire licet non esse haec ignea corpora rerum.
  21. nil referret enim quaedam decedere, abire
  22. atque alia adtribui mutarique ordine quaedam,
  23. si tamen ardoris naturam cuncta tenerent;
  24. ignis enim foret omnimodis quod cumque crearet.
  25. verum, ut opinor, itast: sunt quaedam corpora, quorum
  26. concursus motus ordo positura figurae
  27. efficiunt ignis mutatoque ordine mutant
  28. naturam neque sunt igni simulata neque ulli
  29. praeterea rei quae corpora mittere possit
  30. sensibus et nostros adiectu tangere tactus.
  31. dicere porro ignem res omnis esse neque ullam
  32. rem veram in numero rerum constare nisi ignem,
  33. quod facit hic idem, perdelirum esse videtur.
  34. nam contra sensus ab sensibus ipse repugnat
  35. et labefactat eos, unde omnia credita pendent,
  36. unde hic cognitus est ipsi quem nominat ignem;
  37. credit enim sensus ignem cognoscere vere,
  38. cetera non credit, quae nilo clara minus sunt.
  39. quod mihi cum vanum tum delirum esse videtur;
  40. quo referemus enim? quid nobis certius ipsis
  41. sensibus esse potest, qui vera ac falsa notemus?
  42. Praeterea quare quisquam magis omnia tollat
  43. et velit ardoris naturam linquere solam,
  44. quam neget esse ignis, aliam tamen esse relinquat?
  45. aequa videtur enim dementia dicere utrumque.
  46. Quapropter qui materiem rerum esse putarunt
  47. ignem atque ex igni summam consistere posse,
  48. et qui principium gignundis aera rebus
  49. constituere aut umorem qui cumque putarunt
  50. fingere res ipsum per se terramve creare
  51. omnia et in rerum naturas vertier omnis,
  52. magno opere a vero longe derrasse videntur.
  53. adde etiam qui conduplicant primordia rerum
  54. aera iungentes igni terramque liquori,
  55. et qui quattuor ex rebus posse omnia rentur
  56. ex igni terra atque anima procrescere et imbri.
  57. quorum Acragantinus cum primis Empedocles est,
  58. insula quem triquetris terrarum gessit in oris,
  59. quam fluitans circum magnis anfractibus aequor
  60. Ionium glaucis aspargit virus ab undis
  61. angustoque fretu rapidum mare dividit undis
  62. Aeoliae terrarum oras a finibus eius.
  63. hic est vasta Charybdis et hic Aetnaea minantur
  64. murmura flammarum rursum se colligere iras,
  65. faucibus eruptos iterum vis ut vomat ignis
  66. ad caelumque ferat flammai fulgura rursum.
  67. quae cum magna modis multis miranda videtur
  68. gentibus humanis regio visendaque fertur
  69. rebus opima bonis, multa munita virum vi,
  70. nil tamen hoc habuisse viro praeclarius in se
  71. nec sanctum magis et mirum carumque videtur.
  72. carmina quin etiam divini pectoris eius
  73. vociferantur et exponunt praeclara reperta,
  74. ut vix humana videatur stirpe creatus.
  75. Hic tamen et supra quos diximus inferiores
  76. partibus egregie multis multoque minores,
  77. quamquam multa bene ac divinitus invenientes
  78. ex adyto tam quam cordis responsa dedere
  79. sanctius et multo certa ratione magis quam
  80. Pythia quae tripodi a Phoebi lauroque profatur,
  81. principiis tamen in rerum fecere ruinas
  82. et graviter magni magno cecidere ibi casu.
  83. Primum quod motus exempto rebus inani
  84. constituunt et res mollis rarasque relinquunt
  85. aera solem ignem terras animalia frugis
  86. nec tamen admiscent in eorum corpus inane;
  87. deinde quod omnino finem non esse secandis
  88. corporibus facient neque pausam stare fragori
  89. nec prorsum in rebus minimum consistere quicquam,
  90. cum videamus id extremum cuiusque cacumen
  91. esse quod ad sensus nostros minimum esse videtur,
  92. conicere ut possis ex hoc, quae cernere non quis
  93. extremum quod habent, minimum consistere rerum.
  94. Huc accedit item, quoniam primordia rerum
  95. mollia constituunt, quae nos nativa videmus
  96. esse et mortali cum corpore, funditus ut qui
  97. debeat ad nihilum iam rerum summa reverti
  98. de nihiloque renata vigescere copia rerum;
  99. quorum utrumque quid a vero iam distet habebis.
  100. Deinde inimica modis multis sunt atque veneno
  101. ipsa sibi inter se; quare aut congressa peribunt
  102. aut ita diffugient, ut tempestate coacta
  103. fulmina diffugere atque imbris ventosque videmus.
  104. Denique quattuor ex rebus si cuncta creantur
  105. atque in eas rursum res omnia dissoluuntur,
  106. qui magis illa queunt rerum primordia dici
  107. quam contra res illorum retroque putari?