De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. quove eadem rursum natura perempta resolvat,
  2. quae nos materiem et genitalia corpora rebus
  3. reddunda in ratione vocare et semina rerum
  4. appellare suemus et haec eadem usurpare
  5. corpora prima, quod ex illis sunt omnia primis.
  6. Humana ante oculos foede cum vita iaceret
  7. in terris oppressa gravi sub religione,
  8. quae caput a caeli regionibus ostendebat
  9. horribili super aspectu mortalibus instans,
  10. primum Graius homo mortalis tollere contra
  11. est oculos ausus primusque obsistere contra;
  12. quem neque fama deum nec fulmina nec minitanti
  13. murmure compressit caelum, sed eo magis acrem
  14. inritat animi virtutem, effringere ut arta
  15. naturae primus portarum claustra cupiret.
  16. ergo vivida vis animi pervicit et extra
  17. processit longe flammantia moenia mundi
  18. atque omne immensum peragravit mente animoque,
  19. unde refert nobis victor quid possit oriri,
  20. quid nequeat, finita potestas denique cuique
  21. qua nam sit ratione atque alte terminus haerens.
  22. quare religio pedibus subiecta vicissim
  23. opteritur, nos exaequat victoria caelo.
  24. Illud in his rebus vereor, ne forte rearis
  25. impia te rationis inire elementa viamque
  26. indugredi sceleris. quod contra saepius illa
  27. religio peperit scelerosa atque impia facta.
  28. Aulide quo pacto Triviai virginis aram
  29. Iphianassai turparunt sanguine foede
  30. ductores Danaum delecti, prima virorum.
  31. cui simul infula virgineos circum data comptus
  32. ex utraque pari malarum parte profusast,
  33. et maestum simul ante aras adstare parentem
  34. sensit et hunc propter ferrum celare ministros
  35. aspectuque suo lacrimas effundere civis,
  36. muta metu terram genibus summissa petebat.
  37. nec miserae prodesse in tali tempore quibat,
  38. quod patrio princeps donarat nomine regem;
  39. nam sublata virum manibus tremibundaque ad aras
  40. deductast, non ut sollemni more sacrorum
  41. perfecto posset claro comitari Hymenaeo,
  42. sed casta inceste nubendi tempore in ipso
  43. hostia concideret mactatu maesta parentis,
  44. exitus ut classi felix faustusque daretur.
  45. tantum religio potuit suadere malorum.
  46. Tutemet a nobis iam quovis tempore vatum
  47. terriloquis victus dictis desciscere quaeres.
  48. quippe etenim quam multa tibi iam fingere possunt
  49. somnia, quae vitae rationes vertere possint
  50. fortunasque tuas omnis turbare timore!
  51. et merito; nam si certam finem esse viderent
  52. aerumnarum homines, aliqua ratione valerent
  53. religionibus atque minis obsistere vatum.
  54. nunc ratio nulla est restandi, nulla facultas,
  55. aeternas quoniam poenas in morte timendum.
  56. ignoratur enim quae sit natura animai,
  57. nata sit an contra nascentibus insinuetur
  58. et simul intereat nobiscum morte dirempta
  59. an tenebras Orci visat vastasque lacunas
  60. an pecudes alias divinitus insinuet se,
  61. Ennius ut noster cecinit, qui primus amoeno
  62. detulit ex Helicone perenni fronde coronam,
  63. per gentis Italas hominum quae clara clueret;
  64. etsi praeterea tamen esse Acherusia templa
  65. Ennius aeternis exponit versibus edens,
  66. quo neque permaneant animae neque corpora nostra,
  67. sed quaedam simulacra modis pallentia miris;
  68. unde sibi exortam semper florentis Homeri
  69. commemorat speciem lacrimas effundere salsas
  70. coepisse et rerum naturam expandere dictis.
  71. qua propter bene cum superis de rebus habenda
  72. nobis est ratio, solis lunaeque meatus
  73. qua fiant ratione, et qua vi quaeque gerantur
  74. in terris, tunc cum primis ratione sagaci
  75. unde anima atque animi constet natura videndum,
  76. et quae res nobis vigilantibus obvia mentes
  77. terrificet morbo adfectis somnoque sepultis,
  78. cernere uti videamur eos audireque coram,
  79. morte obita quorum tellus amplectitur ossa.
  80. Nec me animi fallit Graiorum obscura reperta
  81. difficile inlustrare Latinis versibus esse,
  82. multa novis verbis praesertim cum sit agendum
  83. propter egestatem linguae et rerum novitatem;
  84. sed tua me virtus tamen et sperata voluptas
  85. suavis amicitiae quemvis efferre laborem
  86. suadet et inducit noctes vigilare serenas
  87. quaerentem dictis quibus et quo carmine demum
  88. clara tuae possim praepandere lumina menti,
  89. res quibus occultas penitus convisere possis.
  90. hunc igitur terrorem animi tenebrasque necessest
  91. non radii solis neque lucida tela diei
  92. discutiant, sed naturae species ratioque.
  93. Principium cuius hinc nobis exordia sumet,
  94. nullam rem e nihilo gigni divinitus umquam.
  95. quippe ita formido mortalis continet omnis,
  96. quod multa in terris fieri caeloque tuentur,
  97. quorum operum causas nulla ratione videre
  98. possunt ac fieri divino numine rentur.
  99. quas ob res ubi viderimus nil posse creari
  100. de nihilo, tum quod sequimur iam rectius inde
  101. perspiciemus, et unde queat res quaeque creari
  102. et quo quaeque modo fiant opera sine divom.
  103. Nam si de nihilo fierent, ex omnibus rebus
  104. omne genus nasci posset, nil semine egeret.
  105. e mare primum homines, e terra posset oriri
  106. squamigerum genus et volucres erumpere caelo;
  107. armenta atque aliae pecudes, genus omne ferarum,
  108. incerto partu culta ac deserta tenerent.