De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. ordine se suo quaeque sagaci mente locarunt
  2. nec quos quaeque darent motus pepigere profecto
  3. sed quia multa modis multis mutata per omne
  4. ex infinito vexantur percita plagis,
  5. omne genus motus et coetus experiundo
  6. tandem deveniunt in talis disposituras,
  7. qualibus haec rerum consistit summa creata,
  8. et multos etiam magnos servata per annos
  9. ut semel in motus coniectast convenientis,
  10. efficit ut largis avidum mare fluminis undis
  11. integrent amnes et solis terra vapore
  12. fota novet fetus summissaque gens animantum
  13. floreat et vivant labentis aetheris ignes.
  14. quod nullo facerent pacto, nisi materiai
  15. ex infinito suboriri copia posset,
  16. unde amissa solent reparare in tempore quaeque.
  17. nam vel uti privata cibo natura animantum
  18. diffluit amittens corpus, sic omnia debent
  19. dissolui simul ac defecit suppeditare
  20. materies aliqua ratione aversa viai.
  21. nec plagae possunt extrinsecus undique summam
  22. conservare omnem, quae cumque est conciliata.
  23. cudere enim crebro possunt partemque morari,
  24. dum veniant aliae ac suppleri summa queatur;
  25. inter dum resilire tamen coguntur et una
  26. principiis rerum spatium tempusque fugai
  27. largiri, ut possint a coetu libera ferri.
  28. quare etiam atque etiam suboriri multa necessest,
  29. et tamen ut plagae quoque possint suppetere ipsae,
  30. infinita opus est vis undique materiai.
  31. Illud in his rebus longe fuge credere, Memmi,
  32. in medium summae quod dicunt omnia niti
  33. atque ideo mundi naturam stare sine ullis
  34. ictibus externis neque quoquam posse resolvi
  35. summa atque ima, quod in medium sint omnia nixa,
  36. ipsum si quicquam posse in se sistere credis,
  37. et quae pondera sunt sub terris omnia sursum
  38. nitier in terraque retro requiescere posta,
  39. ut per aquas quae nunc rerum simulacra videmus;
  40. et simili ratione animalia suppa vagari
  41. contendunt neque posse e terris in loca caeli
  42. reccidere inferiora magis quam corpora nostra
  43. sponte sua possint in caeli templa volare;
  44. illi cum videant solem, nos sidera noctis
  45. cernere et alternis nobiscum tempora caeli
  46. dividere et noctes parilis agitare diebus.
  47. sed vanus stolidis haec * * *
  48. amplexi quod habent perv * * *
  49. nam medium nihil esse potest * * *
  50. infinita; neque omnino, si iam medium sit,
  51. possit ibi quicquam consistere * * *
  52. quam quavis alia longe ratione * * *
  53. omnis enim locus ac spatium, quod inane vocamus,
  54. per medium, per non medium, concedere debet
  55. aeque ponderibus, motus qua cumque feruntur.
  56. nec quisquam locus est, quo corpora cum venerunt,
  57. ponderis amissa vi possint stare in inani;
  58. nec quod inane autem est ulli subsistere debet,
  59. quin, sua quod natura petit, concedere pergat.
  60. haud igitur possunt tali ratione teneri
  61. res in concilium medii cuppedine victae.
  62. Praeterea quoniam non omnia corpora fingunt
  63. in medium niti, sed terrarum atque liquoris
  64. umorem ponti magnasque e montibus undas,
  65. et quasi terreno quae corpore contineantur,
  66. at contra tenuis exponunt aeris auras
  67. et calidos simul a medio differrier ignis,
  68. atque ideo totum circum tremere aethera signis
  69. et solis flammam per caeli caerula pasci,
  70. quod calor a medio fugiens se ibi conligat omnis,
  71. nec prorsum arboribus summos frondescere ramos
  72. posse, nisi a terris paulatim cuique cibatum
  73. ---
  74. ---
  75. ---
  76. ---
  77. ---
  78. ---
  79. ---
  80. ---
  81. ne volucri ritu flammarum moenia mundi
  82. diffugiant subito magnum per inane soluta
  83. et ne cetera consimili ratione sequantur
  84. neve ruant caeli tonitralia templa superne
  85. terraque se pedibus raptim subducat et omnis
  86. inter permixtas rerum caelique ruinas
  87. corpora solventes abeat per inane profundum,
  88. temporis ut puncto nihil extet reliquiarum
  89. desertum praeter spatium et primordia caeca.
  90. nam qua cumque prius de parti corpora desse
  91. constitues, haec rebus erit pars ianua leti,
  92. hac se turba foras dabit omnis materiai.
  93. Haec sic pernosces parva perductus opella;
  94. namque alid ex alio clarescet nec tibi caeca
  95. nox iter eripiet, quin ultima naturai
  96. pervideas: ita res accendent lumina rebus.
  1. Suave, mari magno turbantibus aequora ventis
  2. e terra magnum alterius spectare laborem;
  3. non quia vexari quemquamst iucunda voluptas,
  4. sed quibus ipse malis careas quia cernere suavest.
  5. suave etiam belli certamina magna tueri
  6. per campos instructa tua sine parte pericli;
  7. sed nihil dulcius est, bene quam munita tenere
  8. edita doctrina sapientum templa serena,
  9. despicere unde queas alios passimque videre
  10. errare atque viam palantis quaerere vitae,
  11. certare ingenio, contendere nobilitate,
  12. noctes atque dies niti praestante labore
  13. ad summas emergere opes rerumque potiri.
  14. o miseras hominum mentes, o pectora caeca!
  15. qualibus in tenebris vitae quantisque periclis
  16. degitur hoc aevi quod cumquest! nonne videre
  17. nihil aliud sibi naturam latrare, nisi ut qui
  18. corpore seiunctus dolor absit, mente fruatur
  19. iucundo sensu cura semota metuque?
  20. ergo corpoream ad naturam pauca videmus
  21. esse opus omnino: quae demant cumque dolorem,
  22. delicias quoque uti multas substernere possint
  23. gratius inter dum, neque natura ipsa requirit,
  24. si non aurea sunt iuvenum simulacra per aedes
  25. lampadas igniferas manibus retinentia dextris,
  26. lumina nocturnis epulis ut suppeditentur,
  27. nec domus argento fulget auroque renidet
  28. nec citharae reboant laqueata aurataque templa,
  29. cum tamen inter se prostrati in gramine molli
  30. propter aquae rivum sub ramis arboris altae
  31. non magnis opibus iucunde corpora curant,
  32. praesertim cum tempestas adridet et anni
  33. tempora conspergunt viridantis floribus herbas.
  34. nec calidae citius decedunt corpore febres,
  35. textilibus si in picturis ostroque rubenti
  36. iacteris, quam si in plebeia veste cubandum est.
  37. quapropter quoniam nihil nostro in corpore gazae
  38. proficiunt neque nobilitas nec gloria regni,
  39. quod super est, animo quoque nil prodesse putandum;
  40. si non forte tuas legiones per loca campi
  41. fervere cum videas belli simulacra cientis,
  42. subsidiis magnis et opum vi constabilitas,
  43. ornatas armis stlattas pariterque animatas,
  44. his tibi tum rebus timefactae religiones
  45. effugiunt animo pavidae mortisque timores
  46. tum vacuum pectus lincunt curaque solutum.
  47. quod si ridicula haec ludibriaque esse videmus,
  48. re veraque metus hominum curaeque sequaces
  49. nec metuunt sonitus armorum nec fera tela
  50. audacterque inter reges rerumque potentis
  51. versantur neque fulgorem reverentur ab auro
  52. nec clarum vestis splendorem purpureai,
  53. quid dubitas quin omnis sit haec rationis potestas,
  54. omnis cum in tenebris praesertim vita laboret?
  55. nam vel uti pueri trepidant atque omnia caecis
  56. in tenebris metuunt, sic nos in luce timemus
  57. inter dum, nihilo quae sunt metuenda magis quam
  58. quae pueri in tenebris pavitant finguntque futura.
  59. hunc igitur terrorem animi tenebrasque necessest
  60. non radii solis neque lucida tela diei
  61. discutiant, sed naturae species ratioque.
  62. Nunc age, quo motu genitalia materiai
  63. corpora res varias gignant genitasque resolvant
  64. et qua vi facere id cogantur quaeque sit ollis
  65. reddita mobilitas magnum per inane meandi,
  66. expediam: tu te dictis praebere memento.
  67. nam certe non inter se stipata cohaeret
  68. materies, quoniam minui rem quamque videmus
  69. et quasi longinquo fluere omnia cernimus aevo
  70. ex oculisque vetustatem subducere nostris,
  71. cum tamen incolumis videatur summa manere
  72. propterea quia, quae decedunt corpora cuique,
  73. unde abeunt minuunt, quo venere augmine donant.
  74. illa senescere, at haec contra florescere cogunt,
  75. nec remorantur ibi. sic rerum summa novatur
  76. semper, et inter se mortales mutua vivunt.
  77. augescunt aliae gentes, aliae minuuntur,
  78. inque brevi spatio mutantur saecla animantum
  79. et quasi cursores vitai lampada tradunt.
  80. Si cessare putas rerum primordia posse
  81. cessandoque novos rerum progignere motus,
  82. avius a vera longe ratione vagaris.
  83. nam quoniam per inane vagantur, cuncta necessest
  84. aut gravitate sua ferri primordia rerum
  85. aut ictu forte alterius. nam cum cita saepe
  86. obvia conflixere, fit ut diversa repente
  87. dissiliant; neque enim mirum, durissima quae sint
  88. ponderibus solidis neque quicquam a tergibus obstet.
  89. et quo iactari magis omnia materiai
  90. corpora pervideas, reminiscere totius imum
  91. nil esse in summa, neque habere ubi corpora prima
  92. consistant, quoniam spatium sine fine modoquest
  93. inmensumque patere in cunctas undique partis
  94. pluribus ostendi et certa ratione probatumst.
  95. quod quoniam constat, ni mirum nulla quies est
  96. reddita corporibus primis per inane profundum,
  97. sed magis adsiduo varioque exercita motu
  98. partim intervallis magnis confulta resultant,
  99. pars etiam brevibus spatiis vexantur ab ictu.
  100. et quae cumque magis condenso conciliatu
  101. exiguis intervallis convecta resultant,
  102. indupedita suis perplexis ipsa figuris,
  103. haec validas saxi radices et fera ferri
  104. corpora constituunt et cetera de genere horum.
  105. paucula quae porro magnum per inane vagantur,
  106. cetera dissiliunt longe longeque recursant
  107. in magnis intervallis; haec aera rarum
  108. sufficiunt nobis et splendida lumina solis.
  109. multaque praeterea magnum per inane vagantur,
  110. conciliis rerum quae sunt reiecta nec usquam
  111. consociare etiam motus potuere recepta.
  112. Cuius, uti memoro, rei simulacrum et imago
  113. ante oculos semper nobis versatur et instat.
  114. contemplator enim, cum solis lumina cumque
  115. inserti fundunt radii per opaca domorum:
  116. multa minuta modis multis per inane videbis
  117. corpora misceri radiorum lumine in ipso
  118. et vel ut aeterno certamine proelia pugnas
  119. edere turmatim certantia nec dare pausam,
  120. conciliis et discidiis exercita crebris;
  121. conicere ut possis ex hoc, primordia rerum
  122. quale sit in magno iactari semper inani.
  123. dum taxat, rerum magnarum parva potest res
  124. exemplare dare et vestigia notitiai.
  125. Hoc etiam magis haec animum te advertere par est
  126. corpora quae in solis radiis turbare videntur,
  127. quod tales turbae motus quoque materiai
  128. significant clandestinos caecosque subesse.
  129. multa videbis enim plagis ibi percita caecis
  130. commutare viam retroque repulsa reverti
  131. nunc huc nunc illuc in cunctas undique partis.
  132. scilicet hic a principiis est omnibus error.
  133. prima moventur enim per se primordia rerum,
  134. inde ea quae parvo sunt corpora conciliatu
  135. et quasi proxima sunt ad viris principiorum,
  136. ictibus illorum caecis inpulsa cientur,
  137. ipsaque proporro paulo maiora lacessunt.
  138. sic a principiis ascendit motus et exit
  139. paulatim nostros ad sensus, ut moveantur
  140. illa quoque, in solis quae lumine cernere quimus
  141. nec quibus id faciant plagis apparet aperte.
  142. Nunc quae mobilitas sit reddita materiai
  143. corporibus, paucis licet hinc cognoscere, Memmi.
  144. primum aurora novo cum spargit lumine terras
  145. et variae volucres nemora avia pervolitantes
  146. aera per tenerum liquidis loca vocibus opplent,
  147. quam subito soleat sol ortus tempore tali
  148. convestire sua perfundens omnia luce,
  149. omnibus in promptu manifestumque esse videmus.
  150. at vapor is, quem sol mittit, lumenque serenum
  151. non per inane meat vacuum; quo tardius ire
  152. cogitur, aerias quasi dum diverberat undas;
  153. nec singillatim corpuscula quaeque vaporis
  154. sed complexa meant inter se conque globata;
  155. qua propter simul inter se retrahuntur et extra
  156. officiuntur, uti cogantur tardius ire.
  157. at quae sunt solida primordia simplicitate,
  158. cum per inane meant vacuum nec res remoratur
  159. ulla foris atque ipsa suis e partibus unum,
  160. unum, in quem coepere, locum conixa feruntur,
  161. debent ni mirum praecellere mobilitate
  162. et multo citius ferri quam lumina solis
  163. multiplexque loci spatium transcurrere eodem
  164. tempore quo solis pervolgant fulgura caelum.
  165. * * *
  166. nec persectari primordia singula quaeque,
  167. ut videant qua quicque geratur cum ratione.
  168. At quidam contra haec, ignari materiai,
  169. naturam non posse deum sine numine reddunt
  170. tanto opere humanis rationibus atmoderate
  171. tempora mutare annorum frugesque creare
  172. et iam cetera, mortalis quae suadet adire
  173. ipsaque deducit dux vitae dia voluptas
  174. et res per Veneris blanditur saecla propagent,
  175. ne genus occidat humanum. quorum omnia causa
  176. constituisse deos cum fingunt, omnibus rebus
  177. magno opere a vera lapsi ratione videntur.
  178. nam quamvis rerum ignorem primordia quae sint,
  179. hoc tamen ex ipsis caeli rationibus ausim
  180. confirmare aliisque ex rebus reddere multis,
  181. nequaquam nobis divinitus esse creatam
  182. naturam mundi: tanta stat praedita culpa.
  183. quae tibi posterius, Memmi, faciemus aperta;
  184. nunc id quod super est de motibus expediemus.
  185. Nunc locus est, ut opinor, in his illud quoque rebus
  186. confirmare tibi, nullam rem posse sua vi
  187. corpoream sursum ferri sursumque meare.
  188. ne tibi dent in eo flammarum corpora frudem;
  189. sursus enim versus gignuntur et augmina sumunt
  190. et sursum nitidae fruges arbustaque crescunt,
  191. pondera, quantum in se est, cum deorsum cuncta ferantur.
  192. nec cum subsiliunt ignes ad tecta domorum
  193. et celeri flamma degustant tigna trabesque,
  194. sponte sua facere id sine vi subiecta putandum est.
  195. quod genus e nostro com missus corpore sanguis
  196. emicat exultans alte spargitque cruorem.
  197. nonne vides etiam quanta vi tigna trabesque
  198. respuat umor aquae? nam quo magis ursimus altum
  199. derecta et magna vi multi pressimus aegre,
  200. tam cupide sursum removet magis atque remittit,
  201. plus ut parte foras emergant exiliantque.
  202. nec tamen haec, quantum est in se, dubitamus, opinor,
  203. quin vacuum per inane deorsum cuncta ferantur.
  204. sic igitur debent flammae quoque posse per auras
  205. aeris expressae sursum succedere, quamquam
  206. pondera, quantum in se est, deorsum deducere pugnent.
  207. nocturnasque faces caeli sublime volantis
  208. nonne vides longos flammarum ducere tractus
  209. in quas cumque dedit partis natura meatum?
  210. non cadere in terras stellas et sidera cernis?
  211. sol etiam caeli de vertice dissipat omnis
  212. ardorem in partis et lumine conserit arva;
  213. in terras igitur quoque solis vergitur ardor.
  214. transversosque volare per imbris fulmina cernis,
  215. nunc hinc nunc illinc abrupti nubibus ignes
  216. concursant; cadit in terras vis flammea volgo.
  217. Illud in his quoque te rebus cognoscere avemus,
  218. corpora cum deorsum rectum per inane feruntur
  219. ponderibus propriis, incerto tempore ferme
  220. incertisque locis spatio depellere paulum,
  221. tantum quod momen mutatum dicere possis.
  222. quod nisi declinare solerent, omnia deorsum
  223. imbris uti guttae caderent per inane profundum
  224. nec foret offensus natus nec plaga creata
  225. principiis; ita nihil umquam natura creasset.
  226. Quod si forte aliquis credit graviora potesse
  227. corpora, quo citius rectum per inane feruntur,
  228. incidere ex supero levioribus atque ita plagas
  229. gignere, quae possint genitalis reddere motus,
  230. avius a vera longe ratione recedit.
  231. nam per aquas quae cumque cadunt atque aera rarum,
  232. haec pro ponderibus casus celerare necessest
  233. propterea quia corpus aquae naturaque tenvis
  234. aeris haud possunt aeque rem quamque morari,
  235. sed citius cedunt gravioribus exsuperata;
  236. at contra nulli de nulla parte neque ullo
  237. tempore inane potest vacuum subsistere rei,
  238. quin, sua quod natura petit, concedere pergat;
  239. omnia qua propter debent per inane quietum
  240. aeque ponderibus non aequis concita ferri.
  241. haud igitur poterunt levioribus incidere umquam
  242. ex supero graviora neque ictus gignere per se,
  243. qui varient motus, per quos natura gerat res.
  244. quare etiam atque etiam paulum inclinare necessest
  245. corpora; nec plus quam minimum, ne fingere motus
  246. obliquos videamur et id res vera refutet.
  247. namque hoc in promptu manifestumque esse videmus,
  248. pondera, quantum in se est, non posse obliqua meare,
  249. ex supero cum praecipitant, quod cernere possis;
  250. sed nihil omnino recta regione viai
  251. declinare quis est qui possit cernere sese?
  252. Denique si semper motu conectitur omnis
  253. et vetere exoritur motus novus ordine certo
  254. nec declinando faciunt primordia motus
  255. principium quoddam, quod fati foedera rumpat,
  256. ex infinito ne causam causa sequatur,
  257. libera per terras unde haec animantibus exstat,
  258. unde est haec, inquam, fatis avolsa voluntas,
  259. per quam progredimur quo ducit quemque voluptas,
  260. declinamus item motus nec tempore certo
  261. nec regione loci certa, sed ubi ipsa tulit mens?
  262. nam dubio procul his rebus sua cuique voluntas
  263. principium dat et hinc motus per membra rigantur.
  264. nonne vides etiam patefactis tempore puncto
  265. carceribus non posse tamen prorumpere equorum
  266. vim cupidam tam de subito quam mens avet ipsa?
  267. omnis enim totum per corpus materiai
  268. copia conciri debet, concita per artus
  269. omnis ut studium mentis conixa sequatur;
  270. ut videas initum motus a corde creari
  271. ex animique voluntate id procedere primum,
  272. inde dari porro per totum corpus et artus.
  273. nec similest ut cum inpulsi procedimus ictu
  274. viribus alterius magnis magnoque coactu;
  275. nam tum materiem totius corporis omnem
  276. perspicuumst nobis invitis ire rapique,
  277. donec eam refrenavit per membra voluntas.
  278. iamne vides igitur, quamquam vis extera multos
  279. pellat et invitos cogat procedere saepe
  280. praecipitesque rapi, tamen esse in pectore nostro
  281. quiddam quod contra pugnare obstareque possit?
  282. cuius ad arbitrium quoque copia materiai
  283. cogitur inter dum flecti per membra per artus
  284. et proiecta refrenatur retroque residit.
  285. quare in seminibus quoque idem fateare necessest,
  286. esse aliam praeter plagas et pondera causam
  287. motibus, unde haec est nobis innata potestas,
  288. de nihilo quoniam fieri nihil posse videmus.
  289. pondus enim prohibet ne plagis omnia fiant
  290. externa quasi vi; sed ne res ipsa necessum
  291. intestinum habeat cunctis in rebus agendis
  292. et devicta quasi cogatur ferre patique,