Philippicae

hanc tu, P. Dolabella,— magno loquor cum dolore—hanc tu, inquam, potuisti aequo animo tantam dignitatem deponere? tu[*](te D) autem, M. Antoni, —absentem enim[*](enim om. D) appello—unum illum diem quo in aede telluris senatus fuit non omnibus his mensibus quibus te quidam multum a me dissentientes beatum putant anteponis? quae fuit oratio[*](oratio tua Muretus) de concordia! quanto metu senatus[*](senatus Ernesti: veteranis V1: veteri s: veter v: cetera n: veterani V2ct, del. Manutius (corruptelas e varia lectione ad veteris § 30 in mg. archetypi posita ortas esse arbitror, cf. Deiot. 24)), quanta sollicitudine civitas tum a te liberata est cum conlegam tuum[*](cum collegam tuum V: tum collegam t: tu collegam c: tuum collegam ns), depositis inimicitiis, oblitus auspiciorum a te ipso augure populi Romani nuntiatorum[*](auspiciorum ... nuntiatorum Faernus: auspiciorum a te ipso augure pronuntiate V1 (-ante V2): auspicia te ipso augure nuntiante D), illo primum[*](primo D) die conlegam tibi esse voluisti; cum[*](cum Halm: K. (R. s) D: om. V) tuus parvus filius in Capitolium a te missus pacis obses fuit!

quo senatus die laetior, quo populus Romanus[*](populus Rom. om. V1)? qui quidem nulla in contione umquam frequentior fuit. tum denique liberati per viros fortissimos videbamur, quia, ut illi voluerant, libertatem pax consequebatur. proximo[*](proximo del. Eberhard), altero[*](altero del. Cobet), tertio, denique reliquis consecutis diebus non intermittebas quasi donum aliquod cotidie adferre rei publicae; maximum autem illud quod dictaturae nomen sustulisti. haec inusta est a te, a te, inquam, mortuo Caesari nota ad ignominiam sempiternam. Vt enim propter unius M. Manli scelus decreto gentis Manliae neminem patricium Manlium Marcum[*](Marcum suppl. Gulielmius) vocari licet, sic tu propter unius dictatoris odium nomen dictatoris funditus sustulisti.

num te, cum haec[*](haec cum te D) pro salute rei publicae tanta gessisses, fortunae tuae, num amplitudinis, num claritatis, num gloriae[*](num gloriae V2D, Cus.: om. V1) paenitebat? Vnde igitur subito tanta ista mutatio? non possum adduci ut suspicer te pecunia captum. licet quod cuique libet loquatur, credere non est necesse. nihil enim umquam in te sordidum, nihil humile cognovi. quamquam[*](in te ... quamquam om. D) solent domestici depravare non numquam; sed novi firmitatem tuam. atque utinam ut culpam, sic etiam suspicionem vitare potuisses! illud magis vereor ne ignorans verum iter gloriae gloriosum putes plus te unum posse quam omnis et metui a civibus tuis quam diligi malis[*](quam diligi malis D (cf. Off. ii. 29): om. V). quod si ita putas, totam ignoras viam gloriae. Carum esse civem, bene de re publica mereri, laudari, coli, diligi gloriosum est; metui vero et in odio esse invidiosum, detestabile, imbecillum, caducum.

quod videmus etiam in fabula illi ipsi[*](in fabulis ipsi illi D) qui ‘oderint, dum metuant’ dixerit[*](dixerint D) perniciosum fuisse. Vtinam, M. Antoni[*](M. Vc: om. nst), avum tuum meminisses! de quo tamen audisti multa ex me[*](audisti multa ex me V: multa audisti ex me cns: multa ex me audisti t) eaque[*](eaque Faernus: aquae V: om. D) saepissime. Putasne illum immortalitatem mereri voluisse, ut propter armorum habendorum licentiam metueretur? illa erat vita, illa secunda fortuna, libertate esse parem ceteris[*](cum ceteris D), principem dignitate. itaque, ut omittam res avi tui prosperas, acerbissimum eius supremum diem malim[*](mallem D) quam L. Cinnae dominatum, a quo ille crudelissime est interfectus.

sed quid oratione te flectam? si enim exitus C. Caesaris efficere non potest ut malis carus esse quam metui, nihil cuiusquam proficiet nec valebit oratio. quem qui beatum fuisse[*](fuisse om. t) putant, miseri ipsi sunt. beatus est nemo qui ea lege vivit ut non modo impune sed etiam cum summa interfectoris gloria interfici possit. qua re flecte te, quaeso, et maiores tuos respice atque ita guberna rem publicam ut natum esse te[*](te om. V1) cives tui gaudeant: sine quo nec beatus nec carus[*](carus scripsi: clarus codd. (cf. v. 49, x 8, Cael. 72, Deiot. 15) nec iucundus Weber (cf. § 37): nec unctus V: om. D: nec tutus Muretus: nec diuturnus Mittelmeyer: nec munitus P. R. Müller) nec iucundus quisquam esse[*](esse quisquam D) omnino potest[*](omnino potest Muretus: omni potestate V: potest D).