Aiunt quidam propterea deos θεοὺς appellatos, quod Oestv id est ἲεσθαι pro currere ac motari interpretatio est. ergo iam uocabulum istud non est alicuius maiestatis; a cursu enim et motu, non ab diuinitatis denominatione formatum est. sed cum etiam ille unus Deus quem colimus Oso; cognominetur nec tamen aut motus ullus aut cursus eius appareat, quia nec uisibilis cuiquam sit, palam est ut uocabulum istud sit aliunde desumptum propriumque, quia a se natiuum, diuinitatis inuentum. itaque semota inerpretationis eius astutia uerisimilius est non a cursu et motu θεοὺς dictos, sed de appellatione ueri dei mutuatum, uti quos aeque deos excudissetis, θεοὺς cognominaretis. denique quam ita sit, probatio suppetit, cum etiam, uniuersos deos uestros, in quibus nullius cursus aut motus officium denotatur, θεοὺς; communiter appelletis. itaque si aeque mobiles θεοὺς aeque immobiles, disceditur uocabuli interpretatione pariter et diuinitatis opinione, quae a cursu et mo modulata rescinditur. quod si nomen istud proprium diuinitatis et | simplex nec interpretatorium in illo deo reprehensum in cetera quae deos uultis, docete etiam qualitatis inter illos esse consortium, ut iure consistat collegium nominis communione substantiae. porro θεοὺς ille iam hoc solo, quod non sit in promptu, uacat a comparatione [*](1 proptereas A corr. 0eo«? addidi appellatos scripsi: ....... tos A, . u ........ latos BalxE, .......... atos Goth*, Hild*, fiiisse appellatos Goth Oeetv id est YEQBac Hartelius: thin & siesta A, Osetv et IS(ea0at Goth, 0e\'eiv et aefeaOai Rig 2 pro currere scripsi: procurrere A ergo iam Goth: ....... A, sane Rig, ita uero fort. 4 non ab diuini- tatis Rig: .......... tatis A, nomen diuinitatis Goth denominatione Goth: dominatione A, eis dominatione Oehlerus 5 quem colimus Goth: .......... s A theos A 6 eius appareat Goth: ........... t A, .......... at Goth* 8 sit aliunde desumptum Goth: .......... sumptum A a add. Goth 9 itaque semota Goth: ........... A 10. 12. 14. 15 0eou$Goth: theos A 13 suppetit cum etiam Goth: suppe ......... A nullius Rig: nullus A 15 mobiles add. Hartelius deos ceditur, uocabuli fort. 16 interpretationem et opinionem fort. 17 quae a Rig: qua A rescindunt fort. si Goth: is A 18 interpraaatorium A 19 deprehensum Goth 21 theos A 22 hoc Goth )
101
eorum quae in promp tu sunt et uisui et sensui [sed sensui], satisque est testimonii ad diuersitatem occulti et manifesti renuntiatio. si elementa palam proposita omnibus, si contra deus nemini, quomodo poteris ex ea parte quam non uildisti quae uides congredi? cum ergo non habes coniungere sensu neque ratione, quid uocabulo coniungis, ut coniungas etiam potestate? ecce enim Zeno quoque materiam mundialem a deo separat, uel eum per illam tamquam mel per fauos transisse dicit. itaque materia et deus duo uocabula, duae res. pro discrimine uocabulorum etiam res separantur, etiam materiae condicio uocabulum sequitur. quodsi deus materia non est, quia sic et appellatio praescribit, quomodo quae sunt in materia, id est elementa, dei habebuntur, cum membra a corpore alienigena esse non possint? sed quid ego cum argumentationibus physiologicis? II sursum mens ascendere debuit de statu mundi, non in incerta descen. rotunda mundo, Platonica forma. quadratum eum angulatumque com:- mentum ab aliis, credo, circino rotundo ita collegit, quod sine capite solum credi | laborat. sed Epicurus, qui dixerat, quae super nos, nihil ad nos, cum et ipse caelum inspicere desiderat, solis orbem pedalem deprehendit. adhuc scilicet frugalitas et in caelis agebatur. denique ut ambitio pro,
[*]( 19] Epic. ed. Usen. p. 229, 2. ) [*]( 1 quae Rig: qui A promptu Rig [sed sensui], satisque Hartelius: sed sensui satis quod A, (sed sensui satis), quod uulgo 2 diuersitatem Goth 3 proposita Goth 4 non uidisti Goth 6 neque Goth 8 eum Goth 9 deus duo Rig: <L .... A, dei Goth 10 separantur Goth: s ...... A, se ....... Bal* Hild* 11 deus addidi materia non est Goth 13 materia Goth 14 alienigena esse Oehlerus: alig ...... A, alig ... esse Goth*, alige ... esse Bal* aligena esse Goth 15 physiologicis Goth sursum mens ascendere Goth: s ............. ndere A, s.. - ...... ascendere Goth* 16 descendere. rotunda mundo Goth: descen .............. A, descen ........... lo Goth* 17 sq. commentum ab aliis, credo, circino Oehlerus: com ........ ........ cino A, com ........... do circino Goth*, com ............. 0 circino Hild* 19 credi laborat. sed Goth: cre ............ (ductus euanidos m. rec. sic restituere conata est credeiloarat) A, cre ......... sed Bal* et add. ante Epicurus Goth ) 102
etiam sol aciem suam extendit; ita illum orbem maiorem Peri- | patetici denotauerunt. oro uos, quid sapit coniecturarum libido? quid probat tanta praesumptione asseuerationis otium affectatae morositatis eloquii artificio adornatum? merito ergo Milesius Thales, dum totum caelum examinat et ambulat oculis, in puteum cecidit turpiter multum inrisus Aegyptio illi: in terra, inquit, nihil perspiciebas, | caelum tibi speculandum existimas? itaque casus eius per figuram Lphoilosopho s notat, scilicet eos, qui stupidam exerceant curiositatem, in res naturae quam prius in artificem eius et praesidem, in uacuum laborandum habituros.