S. Optati Milevitani libri VII

Optatus, Saint, Bishop of Mileve

Optatus. S Optati Milevitani libri VII (Corpus scriptorum ecclesiasticorum Latinorum, Volume 26). Ziwsa, Karl, editor. Prague, Vienna, Leipzig: Tempsky, Freytag.

Quid? si quamuis aspera, tamen, ut diximus, cum uoluntate dei uidentur esse commissa? legimus enim in Ezechiele propheta parietem dealbatum. cui deus comminatus est tempestatem, pluuiam et lapides petrobolos et accusationes: erunt, inquit, falsi uates, qui aedificent ruinosum parietem dicentes: pax, pax; et ubi pax? recordamini, quomodo a uobis iamdudum matris ecclesiae membra ab inuicem distracta sunt. non enim unamquamque domum semel seducere potuistis. aut abiit uxor et resedit maritus, aut parentes seducti sunt et filii sequi noluerunt, aut stetit frater sorore migrante. persuasionibus uestris diuisa sunt et corpora et nomina pietatis et non potuistis praetermittere, quod [*](16 cfr. Ez. 13, 10 ) [*](1 quam uos] add. in Gb nec aliter ordinati quam uos 2 legimus pariter edd. pariter post deum om. RBv 3 et apud nos G sed scissura u. s. diximus facta partibus G scissura B 4 inde (s. l. m. 1) B fuerat] erat B 8 magis om. RBv (uncinaui superfluum) ut] ubi G (cfr. p. 92, 17) 9 et am. G quae uos v 11 descendit RB nos tamen inde BBv 12 si qui si G ut dixi BBvb 13 uiderentur G in ezechielem prophetam RB ezechielo G 15 petrobolus (sic) G, petrouolosifcRt) (elf. p. 96,6) accusationem v 16 aedi- » iicent (a 8. l. m. 2) B, edificant (a corr. exe) B 17 ubi est pax G (cfr.p. 95, 2) 19 distructa R, destructa B 20 sed aut abiit Gb iuit uxor RBvb 22 suasionibus 13, partitionibus v et om. RBvb)

95
legitimum est. utique dixistis: \'pax uobiscum,\' cum deus contra: pax, et ubi pax? hoc est dicere: quid salutas, de quo non habes ? quid nominas, quod exterminasti ? salutas de pace, qui non amas pacem. hi, inquit, aedificant ruinosum parietem. domus dei una est; qui foras exeuntes partem facere uoluerunt, parietem fecerunt, non domum, quia non est alter deus, qui alteram domum inhabitet. ideo parietem fecisse dicuntur falsi uates, in - quo si ianua fuerit conlocata, quicumque intrauerit, foris est. nec lapidem habere angularem unus paries potest, qui lapis est Christus duos in se suscipiens populos, unum de gentibus, alterum de Iudaeis, qui nodo pacis iungit utrumque parietem. nam quot commoda habet domus, tot incommoda paries: domus inclusa custodit, tempestatem retundit, pluuiam diffundit, latronem aut furem aut bestiam non admittit; sic et ecclesia catholica omnes filios pacis gremio et sinu suo conplectitur; contra paries, qui est aedificatus ruinosus, nec lapidem angularem sustinet et ianuam sine causa habet nec inclusa eustodit, pluuia udatur, tempestatibus caeditur nec potest arcere latronem nec uenientem prohibet furem. paries de domo est, sed domus non est; et pars uestra quasi ecclesia est, sed catholica non est. et dealbant, inquit, eum, hoc est quod uos solos sanctos aestimatis. querimini uos sine nobis aliqua esse passos; ergo [*]( 2. 4 . 22 cfr. Ez. 13, 10. ) [*]( 1 utique legistis B cum] et G 2 pax pax et ubi est pax G i 3 habes, quid [nomines? v quod (i 8. I. m. 1) nom. R 4 qui—pacem om. BBv pacem om. b hii... edificabunt G 5 dei om. B partem] parietem G 8 si om. v fuerit ianua G 9 foras RB angularem bis pos. in B, ungularem (hic et l. 17 u init. del. et a corr. i. mg. m. 2) habere G 10 quia v lapis om. G 11 qui] cui v 12 nodo] t modo B, (expunx. et i. mg. corr. m. 2) G quod (t 8. I. m. 2) R, quod Bv (corr. Cochl.) 13 in commoda G 14 tempestatem retundit om. RBv pluuiam defendit coni. Barth. aut feram bestiam G 15 sic et in BB 18 inclausa Bv pluuiis G, pluuiae datur b 20 furem] feritatem G paries enim res de ... Gb 21 et parscatholica non est om. v )
96
constat uos solos aliqua passos, quia aliud est tempus pacis, aliud tempus persecutiouis. si persecutionem putatis, dicite, quid uobiscum passae sint uniuersae prouinciae, in quibus ecclesia catholica est constituta? sed quia uindicta fuit, non persecutio, solus paries passus est, cui deus interminatus est tempestatem, pluuiam et petrobolos et accusationes. sic enim locutus est: quid aedificastis ruinam? quid dealbastis? quid linistis? hoc contra uoluntatem meam est, dicit dominus. displicent uobis tempora nescio cuius Leontii, Ursacii, Macarii et ceterorum. emendate uoluntatem dei, si potestis, qui dixit: contra parietem exurgam cum ira mea et inmittam tempestatem nimiam et pluuiam, diluuia et lapides petrobolos et percutiam parietem ruinosum et dissoluentur conpagines eius. sed ne quis uestrum dicat: si unitas bonum est, quare totiens facta durare non potuit ? ideo, quia sic res ipsa a deo est ordinata, qui comminatus est tempestatem, pluuiam, lapides et accusationes, et istae quattuor res non poterant uno tempore fieri. fuit primo tempestas sub Ursacio: agitatus est paries, sed non cecidit, ut haberet pluuia, ubi operaretur. secuta est pluuia sub Gregorio: udatus est paries, sed non maduit, ut haberent lapides, ubi operarentur. post pluuiam seeuti sunt lapides sub operariis unitatis: dispersus est paries, sed de fundamentis suis se iterum reparauit. iam tria peracta sunt: debentur [*]( 7 & 11 cfr. Ez. 13, 13 ) [*]( 1 aliqu99 (corr. m. 1) R, aliquas (sic) B 2 tempus om. Bvl sij ipsi RBv 3 sunt RBvb in quibus est ec. cath. constituta G t) est post interminatus om. G 6 lapides petrob. G, 6 & 13 petronolos RBv (cfr. p. 94,15) accusationem v 7 edificatis Gb dealbatis G 8 quid linistis om. G lauistis vb est om. G 9 leonti ursaci RB 12 et mittam G 13 diluuia] diluentem G et petrouolos v 14 ne qui G 15 totius (corr. i. mg. m. 2 totiens) G 17 lapidem RB accusationem vb 18 uno] in omni v 19 sub Urs. om.RBvb ursatio G 20 occidit R ubi] ut v secunda est v 21 sub Gr. om. RBvb 22 sub op. un. om. RBvb , 23 disparsus (e s. l. m. 2) R, sparsus G paries om. vb de om. Gb )
97
uobis accusationes, sed quomodo et quando, nouit ille, cui placuit de nobis ista nuntiare.

Et ne aliquis de hoc intellectu dubitaret, deus addidit dicens: non sunt, quae dico, de luto aut de latere aut de pariete, sed de falsis prophetis, qui seducunt populum meum. hoc uerbum \'seducunt\' uidete, cui parti conpetat. nobiscum erant omnes, nobis absentibus inruistis; sed ut haberetis, quos habere desiderastis, non potuistis nisi seducere, et quae sint uerba seductionis uestrae, omnibus notum est. uestrum est dicere: \'adtendite post uos\', uestrum est dicere: \'redimite animas uestras\', uestrum est dicere hominibus fidelibus et clericis: \'estote christiani\'. sed cum dicitis: \'adtendite post uos,\' contra euangelium facitis, ubi dictum est: nemo tenens manicam aratri post se adtendens intrabit regna caelorum. et uultis scire, quid meruit, qui post se adtendit et qui ante se? recordamini Sodomorum fugitiuos, Loth et uxorem eius: quae post se adtendens in statuam salis mutata est, qui ante [se] prospexit, euasit. quid est ergo, quod dicitis: \'adtendite post uos T nam et cum dicitis: \'redimite animas uestras\', unde illas emistis, ut uendatis? quis est ille nescio quis angelus, qui nundinas [*]( 4 cfr. Ez. 13, 9 & 10 14 Luc. 9, 62 17 cfr. Gen. 19, 26 ) [*]( 1 ille] deus G cui pl.] complacuit (o in ras. corr.) B 3 aliquid G dubitare ⋀ (t. mg. m. 2 ys. tur) G 4 hec que G aut de latere a tt om. BBvb 5 sedicnnt (u 8. l. m. 1) B 6 uerbo (0. 8. I. m. 2) B, ob 7 nobis absentibus BB inruistis] erupistis G 8 et ut b desideratis G, desideratis (s 8. I. m. 1 ut videttw) B 9 sint (corr. ex sunt) B, sunt (om. uerba) G 10 uestrum est d. adt. post uoa] haec verba omims quae sequuntur uestrum e. d. redimite animas uestras podta turti post t. estote christiani G 10 & 13 adtendite (t 8. I. m. %) B, (sed nihil mutatum u. 16 & 19) 15 intrauit BB \' in regna G 16meruerit G et quid qui ante G 17 et om. v eius Molasaadon G 18 adtendit BBv mutata] effecta G ante se edd. 19 eat om. B 20 et d om. G 21 uenatis (d 8. l. m. 1) B quis est nescio qui angelus BBvb quis est ille angelus G (utntmque contexuit Dwp. scribens qua supra sunt) v ) [*]( XXVI. ) [*]( . 7 :• )

98
facit animarum? cum dicitis: \'redimite animas uestras,\' redemptori renuntiatis, cum solus Christus sit redemptor animarum, quas ante eius aduentum diabolus possidebat. has sanguine suo Christus saluator noster redemit apostolo dicente: empti enim estis pretio magno. constat enim sanguine Christi omnes redemptos. Christus non uendidit, quos redemit, animae emptae a Christo non potuerunt uendi, ut possint, sicut uultis, a uobis iterum redimi. aut quomodo potest una anima duos dominos habere ? aut numquid est alter redemptor? qui prophetae nuntiauerunt alterum esse uenturum? quis Gabriel iterum ad alteram Mariam locutus est? quae uirgo iterum peperit? quis uirtutes nouas aut alteras fecit? si nullus est praeter unum, qui redemit animas omnium credentium, quid est, quod dicitis: \'redimite animas uestras?\' iam illud quale est, quod hominibus christianis, etiam clericis dicitis: \'estote christiani ?\' et cum miraculo quodam unicuique audetis dicere: \'Gai Sei, Gaia Seia, adhuc paganus es aut pagana?\' eum, qui ad deum se conuersum esse professus est, paganum uocas, eum, qui uel a nobis uel a nobis non in nomine nostro nec uestro sed in nomine Christi tinctus est, paganum uocas — sunt enim, qui et a uobis baptizati sunt et ad nostram communionem postea transierunt — eum, [*](6 I Cor. 6, 20; 7, 28 ) [*]( . 1 fecit G cum dicjtis-redemptor animaram om. RBfJ 6 pretio om. G enim] ergo G 6 quos] quod G 7 a om. B uendi] distrahi G 8 aut] ut B 9 aat] an BB, at vb 10 ant qui G quem proph. BBfJ pronunciauerunt? Alterum v uènturum] christum G 11 gabrihel RB 13 redimit vb 16 admiraculo BBvb quaedam v 17 audetis om. BBvb gaisi uel gaiseia G Gai sei B, gaise BJ de transpos, cfr. p. 77, 18; 88, 4; sequuntur hoc loco in B fol. 32h et in B fol. 316 1 non querebat illud-et non uultis (aultis ut B). quae supra sunt gaisei adhuc paganus sq. leguntwr *n B fol. 35" post uindicauit finees et non uultie (p. 88, 4), in B fol. 35* 1, m c p. 39 Gaia Seia OM. BBv es om. BBv aut] uel G 18 paganeum (paganum B) qui RBfJ (corr. Coehl.) 20 nec] uel Gvb est om. BB 22 a communione nostra minime recesserunt et nt ipsos seducas paganos uocas G transierunt] paganum aocas eum BBvb)
99
qui deum patrem per filium eius. ante aram rogauerit, paganum uocas. quicumque enim crediderit, in nomine patris et filii et spiritus sancti credidit, et tu eum paganum uocas post professionem fidei. si aliquis christianus, quod absit, deliquerit, peccator dici potest, paganus iterum esse non potest. sed haec omnia uultis nullius esse momenti; ac si tibi consenserit, quem seducis, unus consensus et manus tuae porrectio et pauca uerba iam tibi christianum faciunt de christiano, et ille uobis uidetur christianus, qui quod uultis fecerit, non quem fides adduxerit.