Institutiones

Iubemur itaque irasci salubriter, sed nobismet ipsis ac suggestionibus ascendentibus prauis, et non peccare, ad effectum scilicet eas noxium perducentes. denique hunc eundem sensum euidentius explanat uersiculus sequens: quae dicitis in cordibus uestris, et in cubilibus uestris conpungimini, id est quaecumque in cordibus uestris ingruentibus repentinis ac lubricis instigationibus cogitatis, consilii moderatione, omnem strepitum ac perturbationem furoris amouentes, uelut in cubili quietis positi conpunctione saluberrima emendate atque corrigite. denique beatus apostolus usus huius uersiculi testimonio cum dixisset: irascimini et nolite peccare, subiunxit: sol non occidat super iracundiam uestram, neque detis locum diabolo. si nonum est super iracundiam nostram occidere solem iustitiae et irati confestim diabolo locum damus in corde nostro, quomodo superius praecepit ut irascamur, dicens: irascimini et nolite peccare? nonne euidenter hoc dicit: irascimini uitiis et furori uestro, ne coniuentibus nobis sol iustitiae Christus incipiat propter iracundiam uestram mentibus obscuratis occidere et discedente illo locum diabolo in uestris cordibus praebeatis?

De quo sole per prophetam deus euidenter commemorat ita dicens: timentibus autem nomen meum orietur sol i iustitiae, et sanitas in pinnis eius. qui rursum peccatoribus et pseudoprophetis illisque qui irascuntur occidere [*]( 6] Ps. 4, 5. 13] Ps. 4, 5. Eph. 4, 26. 17] 1. c. 24] Mal. 4, 2. ) [*]( 2 hac om. G1T1 odierna H 3 nobis A 4 suggessionibus A accedentibus G2 ad] in A affectum H 7 ęt G : om. L et Uulgata 10 ammouentes G1 11 emendate GHLT: emendare possitis A corrigere A 12 huias neraiculi GLT: uersiculi huius A usus est uersiculi∗∗ H 13 subiuncxit H 15 diabulo AH nostram om. A 16 diabulo A1G1H locum diabolo L 17 praecepit GLT: praecipit AH ef. pag. 100, 19. 163, 24. 169,14. 18 dixit L dicens H 19 conibentibus GL 21 occedere A occurrere L descidente A1 descendente H1 diabulo AG1H2 diabulum H1 22 praeparetis A 23 profetam A deus om. H 25 pinnis AG1H1T1: pennis rell. ) [*]( XVII. Cass. 1. ) [*]( 18 )

Quid uero dicendum de his (quod quidem dicere sin ? . mea confusione non possum), quorum inplacabilitati ne hi ??? quidem sol occidens terminum ponit, sed per dies eam plu ??? rimos protelantes atque aduersus eos, in quos commoti fuerint rancorem animi reseruantes negant quidem se uerbis irasci sed re ipsa et opere indignari grauissime conprobantur? na ?? neque eos congruo sermone conpellant. nec affabilitate eis conloquuntur, et in eo se minime delinquere putant, quod dictam suae commotionis non expetant: quam tamen quia pro ferre palam et exercere aut non audent aut certe non possunt- J [*]( 1] Am. 8, 9. 12] Matth. 5, 22. ) [*]( 1 cocidet O: occedet A occidit HLT cis GHT : ei L illis Å ii om. H 3 noif H omnes otM. Å 5 eodem IIL omdentem 6 diabulo AG1H 8 opoilpat agere L 9 quemammodum L 10 j tirent, (dicere) r longioris H1 longiori H2L uec H 11 illut 13 usque AG: usque ad ITLT 14 satiuitatem // societatem T ultrices G: ultricis rtll. 15 poterant L potuerunt T perturbationis GH perturbationes rell. 17 his est L 18 inplacabilitate G1nec L2 20 que H aduersum A iu om A 21 rangorem W seruantes G & quidem G 23 effabilitate Gx affabilitatem Lx 24 conlocuntur H_\' eos H potant G\' 25 exspectant GXH expectant L1 )

Quasi uero non hic finis unicuique uindictae sit et abu nde quis furori proprio uel tristitiae satisfecerit, si id, quod praeualet, ira instigante conpleuerit (quod hi quoque facere noscuntur, qui motus suos non adpetitu placiditatis, sed inopia cohibent ultionis: nihil enim inferre amplius his quibus irati sunt possunt, nisi ut cum eis affabilitate solita minime con- loquantur), aut quasi in effectu operis solummodo sit iracundia moderanda et non potius ab arcanis nostri pectoris eruenda, De tenebris illius obscurati nec consilii salubris nec scientiae lumen admittere, sed nec templum spiritus sancti, habitante in nobis spiritu nequam, ualeamus exsistere. cohibitus enim in corde furor adstantes quidem homines non offendit, sed aeque spiritus sancti splendidissimum iubar ac si prolatus excludit.

Aut quemadmodum uel ad momentum uult eam dominus retentari, qui ne sacrificia quidem spiritalia orationum nostrarum permittit offerri, si uel alium contra nos aliquid rancoris habere cognoscimus, dicens: si ergo offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quod frater tuus habet aliquid aduersum te, relinque ibi munus tuum ad altare, et uade prius reconciliare fratri tuo, et sic ueniens offeres munus tuum? quomodo ergo non dicam usque in dies plures, sed uel usque ad occasum solis [*]( 21] Matth. 5, 23—24. ) [*]( 1 suam in H pernit. GL concoqunt H 2 ipsos AHT 5 ueru om A 6 iiel tristitine om. A 7 compleuerit AL hii H 8 motos H1 adpetitu GHT : nppptitn AL 9 coibent G1 hiis H 10 ut om. L 12 archanis G1L K1 consili H1 scientiae suae L 14 habundaute H 15 spiritu nequam AHLT: spiritu irae nequaquam G elistere HL lt> offendet A 18 quemammodum L non uult H eum L uult eam uel ad momentum A 19 nec GT 21 rangoris H1 offers GT2: offeres AT1 offer.s (i eras.) H offe.r.s L 22 quia L 24 reconciliari L 25 offeres ALH2 : offeris Hl offer G 26 in G L: ad AHT sed ne uel L ad om. G\'H fort. recte solis istius G: solius istius L istius solis AHT cf. pag. 158, 15 ) [*]( 18* )

Et quia plerumque seu laesos fratres et contristatos contemnimus uel certe non uitio nostro dicentes eos offensos despicimus, animarum medicus et occultorum conscius, occasiones iracundiae uolen radicitus a cordibus nostris euellere, non solum si laesi fuerimus iubet nos remittere et reconciliari fratribus nostris nullamque aduersus eos iniuriae seu laesionis memoriam retinere, sed etiam si illos aduersum nos seu iuste sine iniuste habere aliquid nouerimus. similiter praecepit, ut munus nostrum relinquentes, id est conpescentes orationes nostras, ad eorum prius satisfactionem tendere festinemus et ita fratris curatione praemissa orationum nostrarum munera inlibata deferre. non enim ita nostris obsequiis communis. omnium dominus delectatur, ut, quod in uno adquirit, perdat ? altero dominante tristitia. in cuiuslibet namque dispendio« unum patitur detrimentum, qui eodem modo omnium famu- lorum suorum salutem desiderat et expectat. et idcirco aeque \' [*]( 3] I Thess. 5,17. 4] I Tim. 2, 8. ) [*]( 1 permittimur G: permittitur rell. retenere H1 2 aduersus HL 3 concidimur H 4 orare H 5 disceptione H ut om. A 6 retenentes H1 7 quod ALI 8 orare iubemur A obnon H1 9 praeoem AG1L 10 rebelliori H spiritu seo contumatiam L 11 offerre GlPT: offerri H1 inferre AL 13 contempnimns G1H 14 dispicimus H1 T oculorum L occassiones H1 15 auellere A 17 aduersum H laesiones H1L1 18 retenere H1 siue iuste H 19 cognouerimus Å praecipit AH cf. p. 169, 14—15 20 concupiscentes H1 21 prius om. A 28 obsequis H 24 adquiret A 27 exspectat G1H )