Retractationum

Vbi maxime disputatur de baptismate paruulorum propter originale peccatum, et de gratia, qua iustificamur, hoc est iusti efficimur, quamuis in hac uita nemo ita seruat mandata iustitiae, ut non sit ei necessarium pro suis peccatis orando dicere: dimitte nobis debita nostra. contra quae omnia sentientes illi nouam heresem condiderunt. in his autem • libris tangenda adhuc arbitratus sum nomina eorum sic eos facilius posse corrigi sperans, immo etiam in tertio libro, quae est epistula, sed in libris habita propter duos, quibus eam conectendam putaui, Pelagi ipsius nomen non sine aliqua laude posui, quia uita eius a multis praedicabatur, et eius illa redargui, quae in suis scriptis non ex persona sua posuit, sed quid ab aliis diceretur exposuit, quae tamen postea iam hereticus pertinacissima animositate defendit. Caelestius uero discipulus eius iam propter tales assertiones apud Carthaginem in episcopali iudicio, ubi ego non interfui, excommunicationem meruerat. [*]( 2 Rom. 3, 24. Tit. 3, 7 3 I Io. 3, 24 5 Matth. 6, 12 7 Aug. de gest. Pel. 23, 47 10 De pecc. mer. et rem. III, 3, 5 11 Aug. de gest. Pel. 22, 46 14 Aug. de haeres. 88 ) [*]( 1 de baptismate disputatur E 2 uriginale Cl de om. a gratia C1D1R, gratia dei cet. v qua] que Cl, quae Dl, quia H hocefficimur om. BF 3 efficimur (ef in ras. m. 2) D hac] ac 01 ser- * uat ODt, seruet V, seruet cet. v 4 iusticiae C 5 demitte ClD deuita C1, debitta Q quae (ae in ras.) V, quam Oa 6 heresim BC2D2FHM2OBV conderunt 0 7 libri G1 tangenda ClDl, tacenda cet. v facilius eos B 8 separans Ql in om. B 9 aepistula H **duos (bu ras.) C 10 eam] etiam (ti m. 2) S conectandam BF pelagi C1D1l, pelagii cet. v laude aliqua B 11 illa eius V 12 redarguit GSa 13 quid] quod B, quid et ElOa ab om. V exposui H 14 hereticos ClDl pertinacissima (a alt. m. 2 in ras.) C, pertinatissima F celestios H, celestis B, celestinus N 15 discipolus V adsertiones EHV, assertione CD, assertiones eius B cartaginem BGS, karthaginem E, carthagine ClDl 16 episcopale C1 iudio ClDl ubi om. B non om. a excommunicatione M 17 merat ClD )

In secundo libro quodam loco: hoc quibusdam, inquam, etiam in fine largietur, ut mortem repentina commutatione non sentiant, . seruans locum diligentiori de hac re inquisitioni. aut enim non morientur aut de ista uita in mortem et de morte in aeternam uitam celerrima commutatione tamquam in ictu oculi transeundo mortem non sentient.

Hoc opus sic incipit: Quamuis in mediis et magnis curarum aestibus.

Eo tempore librum de unico baptismo amicus quidam meus a nescio quo Donatista presbytero accepit indicante, quod Petilianus episcopus eorum Constantiniensis eum scripserit. hunc ad me ille adtulit ac uehementer, ut ei responderem, rogauit. librum autem etiam meum, in quo respondi, eundem titulum habere uolui, hoc est de unico baptismo. [*]( 1 De pecc. mer. et rem. II, 31, 50 5 I Cor. 15, 52 ) [*]( 1 secundo (sec m. 2 in ras.) C quodam] que iam H, in q. a hoc (in ras.) C inquam etiam BFNQS, etiam C1D1R, inquam cet. v, om. G 2 finem ClDl largiatur P repentinarp CD communione El non om. H 3 seruant ClDl inquisitione (t ex c CP) CFGNS enim om. B 4 uita ista Ov, hac uita B, ista (om. uita) N alt. *morte C 5 uitam om. BF uitam aeternam 0 celeberrima Ql hictu Q 6 transeundo om. a sentiant ElOPVa, sentiunt BFGNS 8 actibus M 9 LXI R, om. BFPQ, XXXIV v 10 petiliano ClDh pecilianum R ad constantinum] om. V, ad constantiijum C, constantinensem EP 13 a om. FGNS, eras. E, an C nescio (n m. 2) C, a nescio E2, nescio* D quodam P2 presbitero EFM iudicante Q, indicantem OP 14 earum H constiniensis CDl, conatantinensis BD2GHMOPQ1SV, constantiensis F scripserit D2 in ras., scribserit HM, scriberit Cl 15 illum E *ac (h ras.) CD respondere CXDX 16 librum C1D1R, et factum est. librum cet. v autem om. B etiam- om. FOa meum (eum in ras.) M in quo] inquam Ql eundem] eum Gl, ufi a 17 abere P )

In quo libro illud, quod dixi: Constantinum imperatorem .Donatistis criminantibus ordinatorem Caeciliani Felicem Aptugnensem non negasse accusationis locum, quamuis eos in Caecilianum fictis criminibus calumniosos fuisset expertus, in ordine temporum postea consideratum aliter inuentum est. nam prius memoratus imperator causam Felicis fecit audiri a proconsule, ubi legitur absolutus, et postea ipse Caecilianum cum accusatoribus eius auditum comperit innocentem, ubi eos expertus est in eius criminibus calumniosos. qui ordo temporum per consules declaratus multo uehementius in ea causa calumnias Donatistarum conuincit penitusque subuertit, quod alibi ostendimus.

Hic liber sic incipit: Respondere aduersa sentientibus. [*]( a )

Scripsi etiam librum inter cetera contra Donatistas non breuissimum, sicut antea, sed grandem multo diligentius; in [*]( 1 De un. bapt. 16, 28 4 Aug. de fid. et opp. 4, 6 6 Aug. ep. 43, 2, 5 12 Retract. II, 53, 2 15 non extat ) [*]( 2 ciciliani CD1 aptugensem PS, aptungensem HVm, aptugenensem FGN, abtugenesem B 3 accusationibus E eos] eum C, eum D1GNR, eum sint S 4 caecilianum BC1D1GNQRS, caeciliano F, caeciliani cet. v calomniosos F, calomniosus OlD), calumniosum C2, calumniosus FGHNS fuisse 020PV, fuisse et GNS expertos ClDl 5 inuentus EP 6 memoratur H imperatur H audire P 7 proconsole C1, proconsulae G1 ipsae S, ipse ipge E cecilianum CD 8 acusatoribus 01, accussatoribus H aditum H comperet ClD, comperi a 9 eos expertus] eo sextus H in] et in R eis R calomniosus 01Dl, calomniosos V, calumniosus G qui] quia BD2FG NQlS ordo om. H 10 consoles ClPx, consules (sules m. 2) D declaratur D2 mul uehimentius H 11 colomnias* C1 dona istarum D1 conuincit] c. ordo temporum F, conuicit DZFGNRa, conuenit Q1 subuerti CWl 12 ibi a 13 aduersa BCDlFGBS, diuersa cet. 14 LXII R, om. BFPQ, XXV v 15 maximianis Bl libri duo 0 16 scribsi G1HMP1, scripsit 0 eciam 01 librtl (ii m. 2 in ras.) C inter] in M contra C2D% s. 1. 17 brebissimum 01 sed (ed m. 2 s. l.) C grande R multo G2 s. l. )

Hic liber sic incipit: Multa iam diximus, multa iam scripsimus.