De Consensu Evangelistarum

Augustine

Augustine. Sancti Aureli Augustini Opera, Sectio III, Pars IV (Corpus scriptorum ecclesiasticorum Latinorum, Volume 43). Weirich, Franz, editor. Prague; Vienna; Leipzig: F. Tempsky; G. Freytag, 1904.

Inde cum illo Nicodemo quam magna, quam diuina locutus est! inde rursus pergit ad testimonium Iohannis et commendat amicum sponsi non gaudere nisi propter uocem sponsi. ubi admonet animam humanam non de se ipsa sibi lucere nec beari nisi incommutabilis participatione sapientiae. inde ad mulierem Samaritanam, ubi commemoratur aqua, unde qui biberit non sitiet in aeternum. inde rursus in Canan Galilaeae, ubi fecerat de aqua uinum. ubi eum commemorat dixisse regulo, cuius filius infirmabatur: nisi signa et prodigia uideritis, non creditis, usque adeo supra omnia mutabilia uolens mentem credentis adtollere, ut nec ipsa miracula, quae quamuis diuinitus de mutabilitate corporum fiunt, a fidelibus quaeri uelit. [*]( 1 Ioh. 2, 19 9 *ib. 11 cf. Ioh. 3, 1-21 12 cf. ib. 22-36 15 cf. Ioh. 4, 1-42 17 cf. ib. 43-54 19 Ioh. 4, 48 ) [*]( 1 soluitte Bl, soluit AL 3 etiam] add. illud N* 5 operabatur HAL 8 resuscitaret C7P N* A2L a e, -tauit p, -tauerit g r ae om. M A-L 9 sicut om. Bl soluit et C 10 tribus B CP FM HAL (tptciv Vat.), in tribus cet., edd., v, cf. supra (Jv xp. pl.) excitabo » 7 r, resusc. rae 11 quam magna] humana magisp 13 sponsipr.] ipsosi B 14 se om. BlB 15 beatificari RD 17 cane. BF r alm, chanaan ROlp, chanan N* HAL g, chana E) p, chanam e 18 ubi alt.) ibi B2RD FNsMQ prael 20 credetis CXV pr (cant. al.) super aelm mutabilia om. BlRDN* 21 mentes JB1 creditis Bl 22 corporis RD 23 uellit B )

409

Inde Hierosolymam redit; fit sanus triginta octo annorum languidus. ex hac occasione quae dicuntur! quam diu dicuntur! ibi dictum est: quaerebant eum Iudaei interficere, quia non solum soluebat sabbatum, sed et patrem suum dicebat deum aequalem se faciens deo. ubi satis ostenditur, quam non usitate, sicut solent sancti homines dicere, dixerit patrem suum deum, sed quod ei sit aequalis insinuans; quippe paulo superius dixerat eis de sabbato calumniantibus: pater meus usque modo operatur, et ego operor. ibi exarserunt, non quia patrem suum diceret deum, sed quod ei aequalis uellet intellegi dicendo: pater meus usque modo operatur, et ego operor, consequens esse ostendens, ut, quoniam pater operatur, et filius operetur, quia pater sine filio non operatur. ibi enim et paulo ante ait iam illis ob hoc irascentibus: quaecumque enim ille fecerit, haec et filius similiter facit.

Inde tandem descendit Iohannes ad illos tres cum eodem domino in terra gradientes, ut quinque milia panibus quinque pascantur, ubi tamen solus commemorat, quod, cum uellent eum regem facere, solus fugit in montem. qua in re nihil mihi aliud uidetur animam rationalem commonere uoluisse, nisi eo se nostrae menti rationique regnare, quo est in excelsis nulla cum hominibus communione naturae solus, quia unicus patri. hoc autem mysterium deorsum repentes carnales homines fugit, quia ualde sublime est, unde illos et ipse fugit in [*]( . 1 cf. Ioh. 5, 1-47 3 Ioh. 5, 18 9 Ioh. 5, 17 15 Ioh. 5, 19 b 17 cf. Ioh. 6, 1-15; Matth. 14, 13—21; Marc. 6, 32—44; Luc. 9, 10-17 ) [*]( 1 hierosolumam B1, hierusolym. C, hierusolim. HL, ierosolyma F, hieroaolimam H, ieroaolimam » XXXocto CP, XXXVIII Q 3 ibi] ubi Bl, usque ubi Q 5 deum] eum B deo] deum ClP 8 paulo quippe V p 11 deum] dominum HAL 14 operetur] operatur. B p non operatur] non operetur AL 15 ante] post ψ raelm 17 tamen GIN. 18 gradientes] oradicentes Bl milia] add. hominum CPV E* O( pgm quinque panibus quinque milia Q rael 19 pascerentur B1 21 rationabilem B1 22 eo se] eos Bl narrationique HAL quod NIIHAL 23 natura B 24 carnes B )

410
montem, qui regnum eius terreno animo requirebant, unde et alibi dicit: regnum meum non est de hoc mundo. neque etiam hoc nisi Iohannes ipse commemorat uolatu quodammodo aetherio supereminens terris et gaudens luce solis iustitiae. ab illo itidem monte post miraculum de quinque panibus factum, cum isdem tribus paululum remoratus, donec mare transissent, quando ambulauit super aquas, continuo rursus se in uerbum domini attollit, quam magnum, quam prolixum, quam diu supernum et excelsum, ex occasione panis exortum, cum dixisset turbis: [*]() amen, amen dico uobis, quaeritis me, non quia signa uidistis, sed quia edistis de panibus et satiati estis; [*]() operamini non cibum, qui perit, sed qui permanet in uitam aeternam, et inde iam talia diutissime adque excelsissime. tunc ab ista uerbi celsitudine ceciderunt, qui post eum deinceps non ambulauerunt, cui sane inhaeserunt, qui potuerunt intellegere: spiritus est qui uiuificat, caro autem nihil prodest, quia utique et per carnem spiritus prodest et solus spiritus prodest, caro autem sine spiritu nihil prodest.

Deinde suis fratribus, id est cognatis carnis suae, suggeren. tibus, ut ascendat ad diem festum, quo possit innotescere multitudini, quanta altitudine respondit: [*]() tempus meum nondum aduenit, tempus autem uestrum semper [*]( 2 Ioh. 18, 36 5 cf. Ioh. 6, 16-72 10 *Ioh. 6, 26 et 27 .17 *loh. 6, 64 20 cf. Ioh. 7. 1-0 22 *Ioh. 7, 6 et 7 ) [*]( 1 monte CXP 2 de mundo hoc AE\'L 7 3 nisi om. B1 4 eterio B sol CP, soli F 5 itidem] eodem p 6 factum om. Ng hisdem RCPVQ, eisdem FNa, iisd. f edd. pr. g remotus Bl 8 berbum Bl 9 diu] diuinum ael 10 cum] quam B 11 quia pr.] quasi B1, quiasi B1 ed. ex p.] manducastis ex panibus meis NI (in Ioh. eu. tr. 25, 10) 13 in uita aeterna B 14 diutiasima HAerL 7, dulcissime p excelsissima HAesL 7, excellentissime RD V Xo/ edd. praeter m 15 celsi. tudine] dulcedine p 16 qui potuerunt om. B 17 prodeest B, procedit w, prodest cet. 18 quia u. e. p. c. s. prodest om. B1 et pr. om. HAL. 8. u. add. N* per carnem] carni R rael 19 prodest pr.] prodeest B 21 ascendant B1 quo] ut N* )

411
est paratum. [*]() non potest mundus odisse uos; me autem odit, quia ego testimonium perhibeo de illo, quia opera eius mala sunt! hoc est ergo: tempus uestrum semper est paratum, quia uos diem istum concupiscitis, de quo propheta dicit: ego autem non laboraui subsequens te, domine, et diem hominum non concupiui; tu scis. hoc est uolare ad lucem uerbi et concupiscere illum diem, quem uidere concupiuit Abraham et uidit et gauisus est. inde iam ad diem festum cum ascendisset in templum, quae illum Iohannes locutum esse commemorat, quam mirabilia, quam diuina, quam excelsa! quod ipsi uenire non possent, quo esset iturus, quod et ipsum nossent et unde esset scirent, et esset uerus qui eum miserit, quem illi nescirent, tamquam diceret: (et unde sim scitis et unde sim nescitis.\' quod quid aliud uoluit intellegi nisi secundum carnem notum se illis esse potuisse et gente et patria, secundum diuinitatem autem incognitum? ibi etiam de dono spiritus sancti locutus ostendit, quis esset, quando munus altissimum dare potuisset.

Rursus illuc de oliueti monte regredientem quae et quanta narrat locutum post ueniam illi adulterae datam, quae uelut lapidanda illi oblata a temtatoribus fuerat, quando digito scribebat in terra, tamquam illos tales in terra scribendos significaret et non in caelo, ubi monuit discipulos se [*]( 5 *Hier. 17, 16 8 Ioh. 8, 56 9 cf. Ioh. 7, 10-53 12 cf. ib. 33-36 13 cf. ib. 28 18 cf. ib. 37—39 . 20 cf. Ioh. 8, 1-59 21 cf. ib. 3-11 24 cf. Luc. 10, 20 ) [*]( 2 ego om. RD 5 concnpiacetis ClP 6 aubsequente domino H hominum BRD FMQ r, hominis cet. 7 conpiui Bl est] add. autem Es 12 ipsi] add. erat quam Bl posset BlRlD, possint CP quo] quod BM1A1 et om. B1 15 simiscitis ... sitnescitis Bl quod] quo χψω edd. praeter g 17 gentem RD CP m, in gente ^ p patriam RD m, in patria p autem] add. esse N* 20 illic VHl egredientem B 22 lapidandi Bl, -ndo B1 illi oblata BRD, obl. illi cet., edd. 23 terra pr.] terram BRD HAL scribendo BMQ L 24 et BRD, om. cet., edd. nonj nos FNs A se om. B HAL, ut se VNa l )

412
scriptos esse gauderent, aut quod se humilando, quod capitis inclinatione monstrabat, signa in terra faceret, aut quod iam tempus esset, ut in terra, quae fructum daret, non in lapide sterili, sicut antea, lex eius conscriberetur! ergo post haec lucem mundi se dixit et qui eum sequeretur non ambulaturum in tenebris, sed habiturum lucem uitae. dixit etiam se esse principium, quod et loqueretur eis. quo nomine utique se distinxit ab illa luce, quam fecit, tamquam lux, per quam facta sunt omnia, ut illud, quod se dixerat lucem mundi, non sic acciperetur, quemadmodum discipulis ait: uos estis lux mundi, tamquam lucerna, quae non est ponenda sub modio, sed super candelabrum, sicut et de Iohanne baptista: ille erat, inquit, lucerna ardens et lucens, sed ipse sicut principium, de quo dictum est: nos omnes de plenitudine eius accepimus. ibi dixit se filium esse ueritatem, quae nisi liberauerit, nemo erit liber.

Inde posteaquam inluminauit a natiuitate caecum, ex ipsa occasione in prolixo eius sermone demoratur Iohannes, de ouibus et pastore et ianua et de potestate ponendi animam suam et iterum sumendi eam, in quo excellentissimam [*]( 4 cf. Ioh. 8, 12 6 cf. ib. 25 10 Matth. 5, 14 12 cf. ib. 15 13 Ioh. 5. 35 14 *Ioh. 1. 16 15 cf. Ioh. 8. 31-36 17 cf. Ioh. 9, 1-41 18 cf. Ioh. 10, 1-21 ) [*]( 1 scriptos otn. Bt gaudere p humilando B, humiliando cet., edd. 3 non] et non RD r a e 5 ambuturum Bl 6 esse se Bl 7 quod (quo B) codd. (cf. Ioh. 8, 25 uerc. colb. mon. brix. Dbl. Eg. al.), qui r av (quia veron., opt. codd. Vulg.), riw apav hzi, cf. de trin. 1, 24; in Ioh. eu. tr. 38, 11; de gen. inp. l. 3, 6 8 per quem B 9 se] si BC, de se e 10 sic om. Bl uos] ut Cl, et uos 02 g, ut uos P 11 tamquam BBD, illi enim tamquam cet., edd. est] erat N. ponendam B 12 de om. BlRl iohannes B1 13 baptista om. B ille om. B inquit erat RD, qui erat Bl, inquid baptista erat B2 15 de plenitudinem B accipimus ClP se dixit BD filimn om. N* 16 ueritatem] ueritatemque BD, et ueritatem r, ueritatis CzS pgl nemo] ne Bl 17 postquam RD natibitate B 19 de (ante pot.) om. FNMQ e l postate B )

413
potestatem suae diuinitatis ostendit. inde cum encenia in Hierosolymis fierent, commemorat ei dixisse Iudaeos: [*]() quo usque animam nostram tollis? si tu es Christus, dic nobis palam. adque inde sumta oportunitate sermonis, quae etiam sublimia dixerit, narrat. ibi dixit: [*]() ego et pater unum sumus. inde iam resuscitatum ab eo Lazarum praedicat, ubi dixit: [*]() ego sum resurrectio et uita; qui credit in me, etiam si mortuus fuerit, uiuet; [*]() et omnis qui uiuit et credit in me, non morietur in aeternum. in quibus uerbis quid nisi altitudinem diuinitatis eius agnoscimus, cuius in aeternum participatione uiuemus? inde iterum Iohannes occurrit in Bethania Mattheo et Marco, ubi factum est illud de unguento pretioso, quo pedes eius a Maria caputque perfusum est, adque hinc deinceps usque ad passionem et resurrectionem domini cum tribus euangelistis Iohannes graditur, sed in locis eisdem narratione uersante.