Non autem foris ante ianuam iterum negauit, sed cum redisset ad focum; quando autem redierit, non opus erat commemorare. Marcus ergo sic illud narrat: [*]() et exiit foras ante atrium, et gallus cantauit. [*]() rursus autem cum uidisset illum ancilla, coepit dicere circumstantibus: quia hic ex illis est. [*]() at ille iterum negauit. haec uero ancilla non eadem, sed alia est, sicut dicit Mattheus. sane hoc quoque intellegitur, quia secunda negatione a duobus conpellatus est, et ab ancilla scilicet, quam commemorat [*]( 1 cf. Ioh. 18. 25-27 2 cf. ib. 28 4 *Matth. 26, 69—74 17 cf. Mare. 14, 68 c 20 Marc. 14, 68 b-70 a ) [*]( 1 recapitulando 01 2 domom C, -mum P quod CP primum V 3 ostendit C2V HE χψ prael sit] eat B 4 bero Bl 6 iesum ClP at] ad B, et Q ral 7 exeuntem B (ueron.) 8 illum] eum HEL i ael alia] add. ancilla E1 YX*x edd. praeter g his] iis 1 9 iesum B C1 nazoreno B1M, nazareno eet., edd. (cf. 296, 8) 10 nouit B et 8. I. Al, om. Q g 14 hoc p ael 15 exiet ClPI1 16 prius BBD PV p, primum N* χ g, primus cet. 20 commemoraret CXP et om. D CPV 21 trium Bl 22 illut B 23 hic om. HAEI L ad 22, ac p 26 commemorant w edd. praeter p )
294
Mattheus et Marcus, et ab alio, quem commemorat Lucas. sic enim hoc narrat Lucas:
[*]() Petrus uero sequebatur a longe.
[*]() accenso autem igne in medio atrio et circumsedentibus illis erat Petrus in medio illorum.
[*]() quem cum uidisset ancilla quaedam sedentem ad lumen et cum fuisset intuita, dixit: et hic cum illo erat.
[*]() at ille negauit eum dicens: mulier, non noui illum.
[*]() et post pusillum alius uidens eum dixit: et tu de illis es. hoc ergo quod Lucas ait: et post pusillum, iam egressus erat Petrus ianuam et primus gallus cantauerat, iamque redierat, ut, quemadmodum dicit Iohannes, ad focum stans iterum negaret. Iohannes enim in prima negatione Petri non solum de primo galli cantu tacet, sicut ceteri excepto Marco. sed etiam, quod sedentem ad ignem cognouit ancilla, non commemorat. hoc enim tantum ait:
[*]() dicit ergo Petro ancilla ostiaria: numquid ergo et tu de discipulis es hominis istius? dicit ille: non sum. deinde interponit, quae gesta sunt cum Iesu in eadem domo, quae commemoranda arbitratus est, ita narrans:
[*]() stabant autem serui et ministri ad prunas, quia frigus erat, et calefiebant; erat autem cum eis et Petrus stans et calefaciens se. hic ergo intellegitur iam exisse foras Petrum et redisse; primo enim sedebat ad ignem, postea iam rediens stare coeperat.
[*]( 2 Luc. 22, 54 b-58 a 15 *Ioh. 18, 17 et 18\' ) [*]( 2 sequebatur] add. eum F p 3 igni ONMQ E2 4 illorum B (uerc. colb.), eorum cet., edd., v 5 et cum B (Ept. Tur. Ken. Ldf.), et eum eet., edd., v 6 intua B1 7 dicentes B 8 alius-pusillum om. B eumJ illum R p eum uidens CPV 9 ingreasus CP 10 prius V2 pr 11 iohannese B 12 negauit Q, -uerit g enim] autem p 13 cantu tacet] can tauit B sicut] add. et HAEL 14 aedente B cognouerit F edd. praeter g 15 enim om. B 16 numquid ergo] numquid V NsQ prlmv 17 illi B (colb.) 19 serui om. HAWL 20 punas B, pronas C1 calefiebant B F NM (optinu codd. Vulg.), calefaciebant (ac eras. OE, exp. H) CP 0 HAE (colb. Dbl. Bw. al.), calefaciebant se cet., edd., v (έϑερμαίνοντο) 22 iam intellegitur CPF 6 m 23 postea] et postea Migne ) 295
Sed forte ait aliquis: nondum exierat, surrexerat autem exiturus. hoc potest dicere qui putat foris ante ianuam secundo. interrogatum negasse. uideamus ergo Iohannis sequentia: ll\'pontifex ergo, inquit, interrogauit legum de discipulis suis et de doctrina eius. [*]() respondit ei Iesus: ego palam locutus sum mundo, ego semper docui in synagoga et in templo, quo omnes Iudaei conueniunt, et in occulto locutus sum nihil. [*]() quid me interrogas? interroga eos qui audierunt quid locutus sum ipsis. ecce hi sciunt quae dixerim ego. [*]() haec autem cum dixisset, unus adsistens ministrorum dedit alapam Iesu dicens: sic respondes pontifici? [*]() respondit ei Iesus: si male locutus sum, testimonium perhibe de malo; si autem bene, quid me caedis? [*]() et misit eum Annas ligatum ad Caifan pontificem. hic sane ostenditur, quod Annas pontifex erat; nondum enim missus erat ad Caifan, cum iam illi diceretur: sic respondes pontifici? et hos duos, Annam et Caifan pontifices, commemorat etiam Lucas in initio euangelii sui. his dictis Iohannes redit ad quod coeperat de negatione Petri, id est ad eandem domum, ubi gesta sunt quae narrauit et unde ad Caifan missus est Iesus, ad quem ab initio ducebatur, sicut dixit Mattheus. commemorauit autem ista Iohannes quae interposuit recapitulans de Petro et ad eam narrationem rediens ita dicit, ut conpleat trinam negationem: [*]() erat autem Simon Petrus stans et calefaciens se. dixerunt ergo ei: numquid et tu ex [*]( 3 Ioh. 18, 19-24 19 cf. Luc. 3, 2 (cf. supra 116, 6) 25 Ioh 18, 25 ) [*](5 suie om. p de om. pl ei om. RD, eis p 6 et semper ego g 9 Bim ael 10 hi] hii BR C2P g, i C1, ii Im, om. HAelL quae] qai C1 L, quid (PPV 11 unius B 12 respondens BRl X\';Į, -dis (PPF1 Nl EtL ei] e B, om. RD 13 peribe B 15 ad c. p. ligatum HAEL 17 respondens B, -dia CJP1 Q 19 in om. CPVF ONl AEXL iohannifl C1PF1, et io. r 20 in eadem domo HAEL 21 et om. V Y unde] eundem CP, eun L, cum AS, unde in ras. E2 22 dicit V XW r ael 24 ad eam] eadem B 26 ei om. p, )
296
discipulis eius es? negauit ille et dixit: non sum. hoc igitur loco inuenimus et non ante ianuam, sed ad focum stantem secundo negasse Petrum, quod fieri non posset, nisi iam redisset, postea quam foras exierat. neque enim iam exierat et foris eum uidit altera ancilla, sed cum exiret, eum uidit, id est cum surgeret, ut exiret, animaduertit eum et dixit his qui erant ibi, id est qui simul erant ad ignem intus in atrio: et hic erat cum Iesu Nazoreno. ille autem qui foras exierat hoc audito rediens iurauit illis contra nitentibus. quia non nouit hominem. nam et Marcus sic ait de eadem ancilla: et coepit dicere circumstantibus: quia hic ex illis est. dicebat enim non illi, sed his qui illo exeunte ibi remanserant, sic tamen, ut ille audiret, unde rediens et rursus ad ignem stans resistebat negando uerbis eorum. deinde in eo quod Iohannes ait: dixerunt: numquid et tu ex discipulis eius es? quod redeunti et stanti dictum intellegimus, hoc quoque confirmatur non illam tantum alteram ancillam, quam commemorat in hac secunda negatione Mattheus et Marcus, sed et alium, quem commemorat Lucas. cum Petro id egisse. unde Iohannes dicit: dixerunt ergo ei. quapropter siue, posteaquam illo exeunte dixit ancilla his qui secum erant in atrio: quia hic ex illis est, hoc audito ille regressus est,
[*](8 *Matth. 26, 71 10 cf. 72 11 Marc. 14, 69 15 loh. 18, 25 ) [*]( 2 igit.] ergo y p et om. V Q χ rael ad] ante B 3 possit AelL 4 reBedisset (e med. ex i) B, rediisset l m foris BR neque e. i. exierat om. HAE1L 5 foris] forins B, foras quando p exiret] exierit CP, exieret Q, exierat aelm 6 uidet B surgeret om. M X, resurgeret B, surgerit CP ut] et CPV, et ut B exierit CP 7 his] illis JR, iis l 8 nazoreno B, nazareo p, nazareno cet. (eI. 293, 9) 9 foris R redicens B 10 noui CPV M xw elm (b) 12 dicebant CP illis B 13 rursum R 14 eorum (e 8. I.) B 16 eius om. CP redeunte et stante d. esse g h,oc] quod p g Migne 17 confirmatum HA.E1 L g nonin Bx 18 commemorant edd. praeter g 19 et om. B1R HAEPL g quem] quod Bl egisset Bl 20 nnde] inde Bl, unde et e l dici B1 21 postquam CP secum] secundura Bl ) 297
ut se quasi purgaret negando, siue, quod est credibilius, non audiuit, quid de illo dictum fuerit, cum foras exiret, et posteaquam rediit, ei dixerunt ancilla et ille alius quem Lucas commemorat: numquid et tu ex discipulis eius es? et dixit: non sum, pertinacius insistente illo de quo Lucas ait adque dicente: et tu de illis es, cui Petrus ait: o homo, non sum, liquido tamen colligitur conlatis de hac re omnibus euangelistarum testimoniis non ante ianuam secundo Petrum negasse, sed intus in atrio ad ignem, Mattheum autem et Marcum, qui commemorauerunt exisse eum foras, regressum eius breuitatis causa tacuisse.