De Consensu Evangelistarum

Augustine

Augustine. Sancti Aureli Augustini Opera, Sectio III, Pars IV (Corpus scriptorum ecclesiasticorum Latinorum, Volume 43). Weirich, Franz, editor. Prague; Vienna; Leipzig: F. Tempsky; G. Freytag, 1904.

Haec etiam Marcus eoque prorsus modo adque ordine conserit aliquanto breuius quasdam constringens sententias et aliquid magis aperiens. nam uidetur hic sermo secundum Mattheum tamquam sibi ipsi contrarius, quod post tertiam orationem uenit ad discipulos suos et dicit illis: [*]() dormite iam et requiescite; ecce adpropinquauit hora et filius hominis tradetur in manus peccatorum. [*]() surgite, eamus; ecce adpropinquauit qui me tradet. quomodo enim supra dormite iam et requiescite, cum conectat: ecce adpropinquauit hora, et ideo dicat: surgite, eamus? qua uelut repugnantia commoti qui legunt conantur ita pronuntiare quod dictum est: dormite iam et requiescite, [*]( 1 potuisti pg (Marc. 14, 37) 2 ut non] ne r 3 proptus B 5 uolumtas B, uolont. C 6 eos] illos B enim om. Q, autem N 7 oculi eor.] oculorum Bl 9 dixit r, ait g 10 quiescite p adpropinquabit 02 AE1L g r 11 manibus p surgete 01 12 adpropinqaabit RC2.AE1L gr .13 etiam] iamAEIL eaqueB, eo quoqae p modo] eo modo HAE1 eo ordine AEL 14 aliquanto BRD CP 0 HAEL ram, aliquando cet. 16 ipsi om. BR 17 ait p, dixit rael 18 adpropinquabit C2V A&L gr (sic infra) 19 manibus p aurgete C1 21 supra] super B, add. dicit x p, add. dixit N* rael cum] dicit cam D cognectat B, conectati C\'P, conectit 02, sabnectat p 22 adpropinqaabit C2V AEL g r et] ac p surgete 01 23 qua om. Cl 24 quiescite BXR. )

283
tamquam ab exprobrante, non a permittente sit dictum. quod recte fieret, si esset necesse. cum uero Marcus ita hoc commemorauerit, ut, cum dixisset: dormite iam et requiescite, adiungeret sufficit et deinde inferret uenit hora, ecce tradetur filius hominis, utique intellegitur post illud quod eis dictum est: dormite et requiescite, siluisse dominum aliquantum, ut hoc fieret quod permiserat, et tunc intulisse: ecce adpropinquauit hora. ideo post illa uerba secundum Marcum positum est sufficit, id est (quod requieuistis iam sufficit). sed quia commemorata non est ipsa interpositio silentii domini, propterea coartat intellectum, ut in illis uerbis alia pronuntiatio requiratur.

Lucas autem praemisit, quotiens orauerit; dixit sane, quod isti tacuerunt, et orantem ab angelo confortatum et prolixius orantis sudorem fuisse sanguineum et guttas decurrentes in terram. cum ergo dicit: et cum surrexisset ab oratione etuenisset ad discipulos suos, non expressit quota oratione; nihilo tamen illis duobus repugnat. Iohannes uero, posteaquam in hortum ingressum dicit cum discipulis suis, non comme* morat, quid illic egerit, donec eius traditor cum Iudaeis ad eum conprehendendum ueniret

Tres igitur isti eandem rem ita narrauerunt, sicut etiam unus homo ter posset cum aliquanta uarietate, nulla tamen [*]( 3 Marc. 14, 41 13 cf. Luc. 22, 41 et 42 14 cf. ib. 43 et 44 16 Luc. 22, 45 18 cf. Ioh. 18, 1 20 cf. ib. 2-11 ) [*]( 1 quamquam B ab om. P, 8. l. N a] ut CP 3 commemoraberit B 4 adinngerit CP, -nxerit g ora B, hora et B 5 tra ditur C\'P 6 dormite] add. iam 0 xw elm requiescete C . dominna HAEL 7 aliquantulum e I flerit ClP praemiserat CP S* g. promiB. AELS1 r p 8 adpropinquabit CV HAEL g r 9 id— sufficit om. BR r requieuissetiB CP 11 domino CP coarctat reltn in om. H. etiam in p 15 fudisse x sanguinem PV N, sangninatum g decurrisse r in terra ClPV 16 resurrexisaet B 17 quod ab JB, quot H 18 nihil RD V p, nihil (hoc 8. I. add.) F, nihil his N, in nihilo HAelL r gael, in nullo E2, neque hoc r tamen] add. hoc p. add. in RD 21 uenerit CPV p 22 tre ElL, tria A1 secuti AJJ, sicuti E y 23 possit F\' A\'S, posset loqui r aeI aliqua CPF1 )

284
aduersitate. Lucas autem, quantum ab eis progressus, id est auulsus fuerit, ut oraret, manifestius aperuit dicens: quantum iactus est lapidis. porro autem Marcus primo ex uerbis suis idem narrauit rogasse dominum: ut, si fieri posset. transiret ab eo illa hora, id est passionis, quam calicis nomine mox significauit. deinde uerba ipsa domini sic enuntiauit: abba pater, omnia tibi possibilia sunt, transfer calicem hunc a me. quibus uerbis si adiungas quod illi duo dixerunt et quod ipse etiam Marcus ex persona sua pariter supra posuit, ita sententia manifestatur: pater, si fieri potest, omnia enim tibi possibilia sunt, transfer calicem istum a me, ne quis eum putaret patris minuisse \'potestatem, cum ait: si fieri potest; non enim dixit (si facere potes\', sed: si fieri potest; fieri autem potest quod ille uoluerit. sic itaque dictum est si fieri potest, ac si diceretur si uis. manifestauit enim Marcus, quo intellectu accipiendum sit si fieri potest, quando ait: omnia tibi possibilia sunt. et quod commemorauerunt eum dixisse: uerum non quod ego uolo, sed quod tu — quod tantundem ualet, quantum si et ita dicatur: uerum tamen non mea uoluntas, sed tua fiat — satis ostendit non ex possibilitate, sed ex uoluntate patris dictum esse si fieri potest, praesertim quia Lucas et hoc ipsum planius intimauit; non enim ait: si fiori potest, sed: si uis. cui apertiori sententiae apertius iungitur quod Marcus posuit, ut ita dicatur: si uis, omnia enim tibi possibilia sunt, transfer a me calicem istum. [*]( 2 Luc. 22, 41 4 *Marc. 14, 85 et 36 24 Luc. 22, 42 ) [*]( 1 autem BBD, enim cet., edd. 2 ot oratet B 5 transiret OM. B ora B 6 deindein CP 10 sententiam B 12 istam] hunc V eam] enim BlRD minaisset B 13 (si om.) faceres Bl 16 si uis] suis Bl manifeetaret B2, -abit AelL quod B2 intellectum CPl 17 sit] est B1 19 quod tandem B1, quantundem H1A1E1L, tantundem A2E2S rael, quod tantum p uadet Bl 20 et si RD mea] meet B1 uoluntate R 21 possibilitate BIRD V, inpossibilitate (imp.) cet., edd- sed ex uoluntate om. Bt 28 et om. BlB ait] dixit BD 25 si uis o. enim] enim omnia suis B\', si enim uis omnia BD 26 a me om. CPV )
285

. Quod autem ipse Marcns non solum pater sed abba pater eum dixisse commemorat, hoc est abba Hebraeice, quod est Latine pater. et fortasse dominus propter aliquod sacramentum utrumque dixerit uolens ostendere illam se tristitiam in persona sui corporis, id est ecclesiae suscepisse, cui factus est angularis lapis, uenienti ad eum partim ex Hebraeis, ad quos pertinet quod ait abba, partim ex gentibus, ad quas pertinet quod ait pater. etiam Paulus apostolus non praetermittens hoc sacramentum: in quo clamamus, inquit, abba pater, et iterum ait: misit deus spiritum suum in corda nostra clamantem abba pater. oportuit enim ut bonus magister et uerus saluator infirmioribus conpatiens in se ipso demonstraret non debere suos martyres desperare, si qua forte cordibus eorum inreperet sub tempus passionis ex humana fragilitate tristitia, cum eam uincerent uoluntati suae praeponendo uoluntatem dei, quia ille scit, quid expediat quibus consulit. de qua tota re non nunc tempus est, ut uberius disseratur; agitur enim modo de conuenientia euangelistarum, in quorum diuersitate uerborum salubriter discimus non aliud in uerbis ad audiendam ueritatem quam sententiam loquentis esse requirendam. hoc est enim pater quod abba pater, sed ad sacramentum intimandum planius est abba pater, ad unitatem significandam sufficit pater. et dominum quidem abba pater dixisse credendum est; sed tamen non eluceret sententia, nisi aliis dicentibus pater demonstraretur sic esse [*]( 5 cf. Eph. 2, 11-22 9 Rom. 8, 15 10 *GaI. 4, 6 ) [*]( 1 sed] add. et r pater] per AelL, om. r 2 eum om. Bl hebraeice (haebr. R) BR Q, ebreicae El, hebraice (ebr., -cae) cet., edd. 3 saaementiim Bl 4 dixerit] add. quia ipus dixit abba pater utrumque idem naleat r 6 angulariis B aenientibus HAelL g, ex diaerso uenienti E* Y 7 abba-ait om. R quas] quos jB1 8 pertini Bl praetermittit HAelL g 10 misitme Bl suum] filii sui B1 V v (too oloo αύτού), cf. Tert. adu. Marc. 6, 4 11 noetra] uestra \'ł edd., v 13 forte om. J51 14 tempore V ga 17 uuerius Bl 18 distrahatur p de om. B 20 audiendum Y 22 samentum B, sum. R ad u. s. s. pater om. B1 24 luceret AxElL e 25 sententiam Bl dicentibus] add. tantum r a )

286
illas duas ecclesias ex Iudaeis et Graecis. ut etiam una sit. ei illo ergo intellectu dictum est abba pater, quo idem dominus alibi ait: habeo alias oues, quae non sunt ex hoc ouili, gentes utique significans, cum haberet oues etiam in populo Israhel. sed quia secutus adiecit: oportet me et eas adducere, ut sit unus grex et unus pastor, quantum ualet ad Israhelitas et gentes abba pater, tantum ad unum gregem solum pater.

V. [*]() Adhuc ergo ipso loquente, sicut dicit Mattheus et Marcus, ecce ludas unus de duodecim uenit et cum eo turba multa cum gladiis et fustibus a principibus sacerdotum et senioribus populi. [*]() qui autem tradidit eum dedit illis signum dicens: quemcumque osculatus fuero, ipse est, tenete eum. [*]() et confestim accedens ad legum dixit: haue, rabbi, et osculatus est eum. dixitque illi primo quod ait Lucas: Iuda, osculo filium hominis tradis? deinde quod Mattheus: ad quod uenisti. amice? deinde dixit quod Iohannes commemorat: quid quaeritis? [*]() responderunt ei: Iesum Nazorenum. dicit eis Iesus: ego sum. stabat autem et Iudas. qui tradebat eum, cum ipsis. [*]() ut ergo dixit eis: ego sum. abierunt retrorsum et ceciderunt in terram. [*]() iterum , [*](3 *Ioh. 10, 16 (cf. in Ioh. eu. tr. 47, 5) 9 *Matth. 26, 47-49; cf. 47—56 10 Marc. 14, 43-45; cf. 43-52 16 Luc. 22, 48; cf. 47-53 17 *Matth. 26, 50 18 *Ioh. 18, 4-9; cf. 2-11 ) [*]( 2 intellecto Bl, -tum CPX quo] quod BXD P OMQ a 3 abeo Bl ex] de CPF ONMQ H pgm (sx) 4 cum] quem Bl 5 et eas om. RD 6 gres Bx 9 V om. CP dicunt V edd. praeter pg 10 de om. Bl, ex HAEXL ψ l 11 eo.. B a] missi a D V Q AELS αγχψω edd. praeter m (ueron. colb. Big. Ox. al.: cf. Mare. 14, 43 > t. 16 iudae CPl 17 trades AS ad quid χω edd., v amice ad qu. uenieti E2 γϰχψω edd. praeter g (to 5 πάρει, ἑταιρς ; Cant.) 18 iohannis CP quidj quem M E2 γϰχψ edd. praeter g, v (siva) 19 ei om. CPV ψ g nazorenum B M H, nazareum p, nazarenum cet., v dixit r 20 eis om. BD, ei Ael istabat B iudax Bx tradiderat r 21 sunt Bx 22 et] et.et B1 )

287
ergo eos interrogauit: quem quaeritis? illi autem dixerunt: legum Nazoreum. [*]() respondit Iesus: dixi uobis, quia ego sum. si ergo me quaeritis, sinite hos abire. [*]() ut impleretur sermo, quem dixit: quia quos dedisti mihi, non perdidi ex ipsis quemquam.

[*]() Videntes autem, sicut Lucas dicit, hi qui circa ipsum erant quod futurum erat dixerunt ei: domine, si percutimus in gladio? [*]() et percussit unus ex ipsis, quod omnes quattuor dicunt, seruum principis sacerdotum et amputauit auriculam eius, sicut Lucas et Iohannes dicunt, dextram. qui autem percussit secundum Iohannem Petrus erat, quem percussit autem Malchus uocabatur. deinde quod Lucas dicit: [*]() respondens Iesus ait: sinite usque huc, et adiunxit quod Mattheus commemorat: conuerte gladium tuum in locum suum. omnes enim qui acceperint gladium gladio peribunt. [*]() an putas, quia non possum rogare patrem meum et exhibebit mihi modo plus quam duodecim milia legiones angelorum? [*]() quomodo ergo implebuntur scripturae, quia sic oportet fieri? his uerbis adiungi potest quod illum eo loco Iohannes dixisse commemorat: calicem, quem dedit mihi pater: non [*]( 6 Luc. 22, 49-51 a 10 cf. Ioh. 18, 10 14 *Matth. 26, 52-54 21 Ioh. 18, 11 ) [*]( 2 nazoreum Bl, nazorenum B2, nazareum p, nazarenum edd., c (vato*paMv) dixit B1 5 perdidi. (eras. t) B ipais] eis M V ^ p r 6 hii BR IP χψω g, his Nl, ii l m 7 erant] erat BIB1 8 percutiemuB CP (uerc. ueron. colb. corb. cant. Dbl. Eg., πατάξομεν uel -ξωμεν) 9 quatt.] quantum Bl 11 dexteram M CP q, edd., v secundum-percussit om. Bl iohannen CP 12 marchus BI, malcofl B* H pr 13 respondit AelL, -dens autem E1 inite B 14 hunc 221 conuertere p 18 milia legiones BR El (ueron. colb. clar. sgm. pal. brix. Big. Foroiul. al.; Sedul. carm. 5, 73; op. 6, f), legiones cet., edd., v 20 eum r iohannes dixisse BlRD, dix. iohannea (-nnem B2) cet., edd. 21 non] non uis CPF1 m (uerc. tteron. mon. colb. Dbl. Eg. Rtc. al.), non uis ut F2 <1 prael, uis ut non D )

288
bibam illum? tunc, sicut dicit Lucas, tetigit auriculam illius qui percussus erat et sanauit eum.