De Consensu Evangelistarum

LXVI. Sequitur Mattheus et dicit: xet cum [*]( 10 cf. Luc. 18, 35-43 13 cf. Lnc. 18, 35; cf. Marc. 10, 46; cf. Matth. 20, 29 24 *Matth. 21, 1 et 2 ) [*]( 2 quo] add. modo r appareat B, -ret cet., edd. 8 arcisynagogus B illo] isto l m 4 bartim.] timens ClPF p tim.] bartimei ClPF p 6 solus B 7 commemorari Q 8 conparuit B 9 nota illius p 12 pari modo A 13 adpropinquabit B hierico BD V Q1 r, iericho CpiF 0 H at] aat F illi p egrediretur ClP 14 hierico BD V, iericho CPF 0 HL factis B 15 sini Bl 16 hierico BD Q r, iericho CPlF N 17 egredir. Cl ab om. HAelL bierico BD. iericho CPF N hoc om. RTD r persuadeat p 18 mentire C\'P 20 crediuilius B aut BRD, et cet., edd. 28 ipsi H, per se ipse RD r respondit CP, -derit r 24 et ante cum om. RD et c.— hieroe. om. (jspat. uac.) L appropinquassent mv )

adpropinquasset Hierosolymis et uenissent Bethfage ad montem oliueti, tunc Iesus misit duos discipulos dicens eis: ite in castellum, quod contra uos est, et statim inuenietis asinam alligatam et pullum cum ea, et cetera usque ad eum locum, ubi ait: [*]() benedictus qui uenit in nomine domini, osanna in altissimis. hoc etiam Marcus narrat eodem ordine custodito. Lucas autem in Hiericho inmoratur quaedam commemorans quae isti praetermiserunt de Zaccheo principe publicanorum et quaedam in parabolis dicta. post haec et ipse occurrit eis ad huius pulli commemorationem, in quo sedit Iesus. nec moueat quod Mattheus et asinam dicit et pullum, ceteri autem de asina tacent. immo etiam recordanda est illa regula, quam de quinquagenis et centenis discumbentibus, cum quinque panibus turbae pascerentur, supra insinuauimus. qua insinuata non deberet hoc iam permouere lectorem, nec si Mattheus ita de pullo tacuisset, quemadmodum illi de asina tacuerunt, ut maxime contrarium putaretur, quod unus asinam dixit, alii pullum asinae; quanto minus moueri oportet, quia unus ita commemorauit asinam, de qua ceteri tacuerunt, ut tamen pullum non taceret, de quo illi dixerunt! ubi ergo utrumque factum potest intellegi, nulla repugnantia est, nec si alius aliud et aliud alius commemoret, quanto minus, ut alius unum, alius utrumque! [*]( 5 Mattb. 21, 9 6 cf. Marc. 11, 1-10 7 cf. Luc. 19, 1—38 11 cf. Marc. 6, 40; cf. Luc. 9, 14 15 cf. supra c. 46, n. 98 ) [*]( 1 hierusoliinis C, hierosolimis (hy. 0) BT VF ON r uenisset HAEL V N1 ϒχψeàà. praeter m betf. x r, betph. a e, bethph. T pglm in bethfage HAEL y ad] a B 2 discip.] add. suos Q 3 et om. M 4 ligatam p 6 oss. H, hosanna m v altiss.] excelsis p (colb. cant. claro sgm. brix. al., Celt.) 7 hierico BSD r, iericho CP N 8 qua B 9 zaccheo BR CP ON, zacceo Hl, zacheo (-aeo) cet. 10 pulli om. B 11 ne 01 et ante asinam om. D (J) r l m 14 cum] quam B 15 deueret B hoc om. p 16 tacuisiet B 17 ut] cum HAEL y 18 dixerit E2 T 19 oporteret Q ita om. p, itaqae r 22 alius (om. aliud et aliud alius) B commemorit Cl, .raret F M HAEL prael, -rat g 23 ut] cum C2, et g, ubi yl> taelm. unum] add. et HAEL v )

Iohannes quoque, cum taceat, quemadmodum dominus discipulos suos ad haec animalia sibi adducenda miserit, interponit tamen breuiter hoc de pullo cum testimonio etiam prophetae, quod Mattheus adhibet. in quo etiam testimonio prophetico aliquantum diuersa euangelistarum locutio ab ea quidem sententia non recedit; sed potest mouere, quod hoc Mattheus sic adhibet, ut asinam dicat commemorasse prophetam. non autem ita se habet uel quod Iohannes interponit uel codices ecclesiastici interpretationis usitatae. cuius rei causa illa mihi uidetur, quod Mattheus Hebraea lingua perhibetur euangelium conscripsisse. manifestum est autem interpretationem illam, quae dicitur Septuaginta, in nonnullis se aliter habere, quam inueniunt in Hebraeo qui eam linguam nouerunt et qui interpretati sunt singuli eosdem libros Hebraeos. huius item distantiae causa si quaeratur, cur tanta auctoritas interpretationis Septuaginta multis in locis distet ab ea ueritate quae in Hebraeis codicibus inuenitur, nihil occurrere probabilius existimo quam illos Septuaginta eo spiritu interpretatos, quo et illa quae interpretabantur dicta fuerant, quod ex ipsa eorum mirabili quae praedicatur consensione firmatum est. ergo et ipsi nonnulla in eloquio uariando et ab eadem uoluntate dei, cuius illa dicta erant et cui uerba seruire debebant, non recedendo nihil aliud demonstrare uoluerunt quam hoc ipsum quod nunc in euangelistarum quattuor concordi quadam diuersitate miramur, qua nobis ostenditur non esse mendacium, si quisquam ita diuerso modo aliquid narret, ut ab eius uoluntate, cui consonandum et consentiendum est, non recedat. [*]( 1 cf. Ioh. 12, 14 et 15 4 cf. Zach. 9, 9 7 cf. Matth. 21, o 10 cf. supra 1. 1, c. 2, n. 4 (p. 4, 3) ) [*]( 2 interposuit p 3 brebiter B 5 eadem E* γ r 6 recedet AelL 8 non (om. autem) ClP, sed non C 11 conscripse Bl. scripsisse 0 12 LXX interpretum p se] sed C1 P 15 auctoritate dEiL 17 decurrere Q 19 fuerunt B 20 mirabili om. CPV g, -lia Ml HAlElL 21 uar.] narrando prae 23 recidendo CP Q quam] iam B 24 in om. CP 26 narrat p )

quod nosse et moribus utile est propter cauenda et iudicanda mendacia et ipsi fidei, ne putemus quasi consecratis sonis ita muniri ueritatem, tamquam deus nobis quemadmodum ipsam rem, sic uerba, quae propter illam sunt dicenda, commendet, cum potius ita res, quae discenda est, sermonibus, per quos discenda est, praeferatur, ut istos omnino quaerere non deberemus, si eam sine his nosse possemus, sicut illam nouit deus et in ipso angeli eius.

Sequitur Mattheus et dicit: [*]() et cum intrasset Hierosolyma, commota est uniuersa ciuitas dicens: quis est hic? [*]() populi autem dicebant: hic est Iesus propheta a Nazareth Galilaeae. [*]() et intrauit Iesus in templum dei et eiciebat omnes uendentes et ementes in templo, et cetera usque ad eum locum, ubi ait: [*]() uos autem fecistis illam speluncam latronum. hoc de turbis uendentium eiectis e templo omnes commemorant, sed Iohannes longe diuerso ordine. nam post testimonium baptistae Iohannis de Iesu, cum eum commemorasset isse in Galilaeam, quando aquam conuertit in uinum, inde post commemorationem paucorum in Capharnaum dierum dicit eum ascendisse in Hierosolymam, cum esset pascha Iudaeorum, et facto flagello [*]( 9 Matth. 21, 10-12 a 14 ib. 13 b 16 cf. Marc. 11, 15-17; cf. Luc. 19, 45 et 46; cf. Ioh. 2, 1-17 ) [*]( 1 et pr. om. CP 2 quaraai B consacratis CP 3 muneri B5 C\'P 5 res quae discenda est praeferatur B F, res quae dicenda est praef. CP (di. est Eermonibus per quos aut sermonibuB per quos di. est om. B CPF) quae discenda est] quae dicenda est RTD AelLS pglm 6 discenda] dicenda T A2LS pglm, discenda ac dicenda Q proferatur ONM pg 7 his] eius his B possimus T CP 8 etnniuersa om. (sp. uac.) L 9 intrasse B 10 hierosolyma (hierus. C) B ClP H, hyerosolima 0, hierosolima Tit hierosolimam T2 N, hierusolimam D E dicentes L 11 qui T 12 nazaret T Lg 13 em. et aend. I 16 e] et B Cl M, de p ael 17 iohanneB B 19 deinde pael 20 cafarn. JB CP 0 in om. r 21 hierosolymam (o pr. ex u) B, -ma B P H, -lima 0, hierusolymam (-lim. L) EL, hyerusolima Gn (-mam Ci), gherosolima (h s. I.) T )

de resticulis expulisse de templo uendentes. unde manifestum est non semel, sed iterum hoc esse a domino factum, sed illud primum commemoratum a Iohanne, hoc ultimum a ceteris tribus.

LXVIII. Sequitur Mattheus: wet accesserunt ad eum caeci et claudi in templo et sanauit eos. [*]() uidentes autem principes sacerdotum et scribae mirabilia quae fecit et pueros clamantes in templo et dicentes: osanna filio Dauid, indignati sunt [*]() et dixerunt ei: audis, quid isti dicant? Iesus autem dicit eis: utique. numquam legistis, quia ex ore infantium et lactantium perfecisti laudem? [*]() et relictis illis abiit foras extra ciuitatem in Bethaniam ibique mansit. [*]() mane autem reuertens in ciuitatem esuriuit; [*]() et uidens fici arborem unam secus uiam uenit ad eam et nihil inuenit in ea nisi folia tantum, et ait illi: numquam ex te fructus nascatur in sempiternum; et arefacta est continuo ficulnea. [*]() et uidentes discipuli mirati sunt dicentes: quomodo continuo aruit? [*]() respondens autem Iesus ait eis: amen dico uobis, si habueritis fidem et non haesitaueritis, non solum de ficulnea facietis. sed et si monti huic dixeritis: tolle te et iacta te in . mare, fiet, [*]() et omnia, quaecumque petieritis in oratione credentes, accipietis. [*]( 5 *Matth. 21. 14-22 ) [*]( 1 expulaisBe 0 HAelL 3 commemoratur raI 4 tribus om. CP 5 et-templo om. (sp. uac.) L 9 hos. almv fili B (tltrc.) 10 audistis AelL dicunt Dl CPV E1 r edd., v dixit pgrc 11 numquid p, non g qua B laetantium B, la*ctantium (eras. n) C, lactentium D N2 E1 TXX edd., v 13 ciuitate B bethania BRT V HElL mane autem facto RTD r (uerc.) 14 esuriit HAEL 7 pga 16 in ea] cf. infra 234, 27 ex] cf. ib. 17 ftc. cont. e I 20 ait] dixit g fidem] add. ut granum sinapis r 21 esitaueritis B 22 et ante si om. B montibusedixcritis Bl tolli te C2P, tollere N2 r (colb. cant. Celt.; cf. en. in ps. 45, n. õ) iecta te ClP, iactare N7 )

Hoc et Marcus consequenter dicit, sed non eundem ordinem tenet. primo enim quod eum in templum Mattheus dixit intrasse et eiecisse uendentes et ementes, non commemorat Marcus, sed circumspectis omnibus. cum iam uespera esset, exisse dicit in Bethaniam cum duodecim, et alia die cum exirent a Bethania esurisse et arbori fici dixisse quod et Mattheus commemorat. et subiungit idem Marcus, quod uenerit Hierosolyma, et cum introisset in templum, eiecit uendentes et ementes. quasi altero die, non primo factum esset. sed quia Mattheus ita conectit: et relictis illis abiit foras extra ciuitatem in Bethaniam, unde mane reuertentem in ciuitatem arbori maledixisse commemorat, probabilius creditur ipse potius tenuisse ordinem temporis de uendentibus et ementibus eiectis de templo. cum enim dicit: et relictis illis abiit foras, quibus relictis intellegi poterit, nisi cum quibus superius loquebatur indignantibus, quod pueri clamarent: osanna filio Dauid? praetermisit ergo Marcus quod primo die factum est, cum intrauit in templum, et recordatum interposuit, cum dixisset, quod non inuenerit aliquid in ficulnea praeter folia, quod secundo die factum est, sicut ambo testantur. miratos autem esse discipulos, quod arbor aruerit, et eis dominum respondisse de fide et de monte in mare transferendo, non ipso secundo die, quo dixit arbori: iam non amplius in aeternum quisquam ex te fructum manducet, sed tertio die dicit. ipso quippe die secundo commemorauit idem Marcus [*]( 1 cr. Marc. 11, 11-17 10 Matth. 21, 17 17 ib. 15 19 cf. Marc. 11, 13 23 *Marc. 11, 14 ) [*]( 2 tenit ClPFl matth. in templum r a elm 3 intraxit B 5 etisse B, et eriisse g, exiisse e bethania B alia] illa 0 6 exierunt Bl a] de p esuriisse m dixisse BRTD ONMQ HAelL r, maledirisae cd. 8 uenit in M hieroBolyma BT P, hieraaolima Cl, ierosolima 0, -mam cet., edd. eicit B Ml 10 esse BRTD P ONlMQ Ael pg a 13 uentibus Bx 15 poterat ElL 16 clamabant F p 17 hos. alm 18 intrauerit r 20 ambo] abundo B1 21 mirantos in exp.) Bl, -rantes BJ 22 dominus B in mare om. AlE*L 23 quod ClP 24 ex t. fr. qu. v 25 die ante dicit om. T CP BAWL )

de templo eiectos uendentes, quod primo die factum praetermiserat. ipso ergo secundo die dicit facta uespera egressum de ciuitate, et cum mane transiret, uidisse discipulos ficum aridam factam a radicibus et recordatum Petrum dixisse ei: rabbi, ecce ficus, cui maledixisti, aruit, tunc eum de potentia fidei respondisse, Mattheus autem, tamquam secundo die hoc totum factum sit, id est et dictum arbori: numquam ex te fructus nascatur in sempiternum, et arefactam esse continuo, et uidentibus hoc discipulis adque mirantibus illud de uirtute fidei fuisse responsum. unde intellegitur Marcum quidem secundo die commemorasse quod primo die factum praetermiserat, de templo scilicet eiectos uendentes et ementes, Mattheus uero cum commemorasset quod altero die factum est de arbore maledicta, quando mane reuertebatur a Bethania in ciuitatem. praetermisit ea quae Marcus commemorauit, uenisse illum in ciuitatem et uespere exisse et mane. cum transirent. discipulos arborem aridam fuisse miratos; et ei quod secundo die gestum erat, quo arbor maledicta est, adiunxit illud quod tertio die gestum est, eius ariditatem miratos esse discipulos et de potentia fidei a domino audisse, sic ea coniungens, ut nisi ex Marci narratione cogamur intendere, ubi et quid Mattheus praetermiserit, non possit agnosci. cum ergo dixisset Mattheus: [*]() et relictis illis abiit foras extra ciuitatem in Bethaniam ibique mansit. [*]() mane autem reuertens in ciuitatem esuriuit; [*]() et uidens fici arborem unam secus uiam uenit ad eam et nihil inuenit nisi folia tantum, et ait illi: numquam abs te [*]( 5 Marc. 11, 21 7 Matth. 21, 19 23 *ib. 17-20 ) [*]( 3 et] quod B transiret B pgrae, transisset RTDt transirent cet. 7 numquam e. t. f. nascatur om. HAJ&L 8 arefacta D C1P 9 esse om. BT, est D 13 cum om. ClP 18 quod] quo HAEIL quoquo] quod ClP M aribor B 19 gestum] factum B 24 bethania ElL mane autem] mattheus Clp, marcus Ca 25 autem] uero V reuert. in ciu. om. 0 esuribit B, .-uit BJ, -bat B3, -riit AEL 7 pgaelv 27 innenit) add. in ea ϒΥ. r aelmv (cf. supra 232, 16; in ea om. corb.) abs] ex TD N gv, abs in ras. 0 (cf. supra) ) fructus nascatur in sempiternum; et arefacta est continuo ficulnea, praetermissis ceteris ad eundem diem pertinentibus adiunxit statim: [*]() et uidentes discipuli mirati sunt dicentes: quomodo continuo aruit? quod alio die uiderunt alio die mirati sunt. intellegitur autem non tunc aruisse, quando uiderunt, sed continuo quod maledicta est. neque enim arescentem, sed penitus arefactam uiderunt ac sic eam continuo in uerbo domini aruisse intellexerunt.

LXVIIII. Sequitur Mattheus et dicit: [*]() et cum uenisset in templum, accesserunt ad eum docentem principes sacerdotum et seniores populi dicentes: in qua potestate haec facis et quis tibi dedit hanc potestatem? [*]() respondens Iesus dixit illis: interrogo uos et ego unum sermonem; quem si dixeritis mihi, et ego uobis dicam, in qua potestate haec faciam. [*]() baptismus Iohannis unde erat? et cetera usque ad illud ubi ait: [*]() nec ego dico uobis! in qua potestate haec facio..hoc totum et alii duo Marcus et Lucas totidem paene uerbis explicauerunt. nec in ordine inter se uidentur aliquid discrepare nisi, unde superius locutus sum, quod praetermissis quibusdam Mattheus ad alterum diem pertinentibus ita contexit narrationem, ut, nisi aduertatur, possit putari ipsum in secundo die adhuc uersari, Marcum autem in tertio. Lucas uero non quasi ex ordine dies persequens hoc subiunxit, sed cum commemorasset eiectos de templo ementes et uendentes, praeter- > [*]( 9 *Mattb. 21, 23-25 17 ib. 27 18 cf. Marc. 11, 27—33; cf. Luc. 19, 47 et 48; 20, 1-8 ) [*]( 1 nasc. fr. g 3 et] e C1 uidentibus Clp 6 quod] quo. (eras. d) E, quo C5 H2S2ϒae, ex quo N2, quando V pgrl, cum m 8 eum AEL continue B 9 uenissent Q 11 et om. B g potestatehanc om. B 12 dedit tibi ψ r a elm 13 illis om. g, eis v interrogo B (usron. corb. brix.), interrogabo cet., edd., v (ipwdjow) 15 facio P pv baptismum (babt. A) CV AW-L ae, -sma r 17 uobis dico edd. praet. p (cf. 239, 24) 19 uidenter CP, -tes p discrepasBe p 21 ad] in CPV alteram p 22 ut om. Q putare ipso B, ipsum credi g in om. AEXL 24 sequens p, proaequens e l subiungit p r a )

misit quod exibat in Bethaniam et regrediebatur in ciuitatem et quod de ficulnea factum est et quod mirantibus discipulis de fidei uirtute responsum est, adque his praetermissis intulit dicens: [*]() et erat docens cottidie in templo. principes autem sacerdotum et scribae et principes plebis quaerebant illum perdere [*]() et non inueniebant, quid facerent illi. omnis enim populus suspensus erat audiens illum. [*]() et factum est in una dierum, docente illo populum in templo et euangelizante conuenerunt principes sacerdotum et scribae cum senioribus [*]() et aiunt dicentes ad illum: dio nobis, in qua potestate haec facis? et cetera quae etiam duo illi commemorant. unde apparet nihil eis etiam ipso ordine repugnare, quando id quod dicit factum in una dierum ea dies intellegitur, in qua id gestum illi etiam rettulerunt.