Contra Cresconium

Et adhuc pugnatis aduersus ueritatem nec conceditis, ut Christus semper det fidem, Christus sit origo christiani, in Christo radicem christianus infigat, Christus christiani sit caput. quibus uerbis meis in illa epistula contra Petilianum positis tua uerba subiungis et dicis: hoc et nos suademus, hoc uolumus, sed quaerimus per quem hoc melius fiat, nec adtendis hoc non suadere Petilianum, cui tunc respondi et cuius epistulam aduersus responsionem meam defendere atque affirmare conaris. ille quippe aperte dixit: conscientia sancte dantis adtenditur quae abluat accipientis. nam qui fidem a perfido sumpserit non fidem percipit sed reatum. dic mihi, quem locum Christo reliquerit ad abluendam conscientiam baptizati aut a quo fidem percipiat baptizatus, quando conscientiam dantis dicit attendi quae abluat accipientis, et non fidem percipere sed reatum, qui fidem sumit a perfido. tu quidem cedere uideris tanto ponderi ueritatis et dicis hoc te suadere et hoc uelle, ut Christus det fidem atque ad ineundam uitam nouam Christus abluat christianum, quaeris autem per quem melius fiat, quod sine ministro fieri non oportet. Petilianus tamen non dixit: conscientia ministrantis adtenditur, per quam Christus abluat [*]( 7 cf. Peti!. I 5, 6 10 epist. Cresc. cf. III 5, 6—7, 7 14 Petil. I 1, 2. 2, 3 20 cf. epist. Cresc. ) [*]( 1 feculentia XYJRZ 2 solabiis W 3 non incriminosus W cum Primiano nunc v 4 et] ut Z, om. YmlR 5 tunc W 6 aduersus] contra XZ ueritatis WYml 8 cbristiani] christianis WX YmlJR 9 capud JB 11 melius hoc Zml attendis WXYZ (passim tt) 14 dixit aperte YmlRv 16 percepit WYml quem] que Xsnl 17 abluendum (ex abluendam?) Wv abluandam R 18 dicis WXmlYSv 19 accipientis om. WYRv 20 cedere] Bceleris Wml scelere Wm2Yml subcumbere R(v) 21 alt. et] ex W 22 det] de WYmlR fide W adque R 24 fieri] fieret W )

Proinde hoc loco non Petiliano, cuius uerba non defendisti, sed tibi respondeo, qui pro tua sententia nescio quid aliud, non quod ille, dixisti. tu enim, sicut scribis, hoc uis, hoc suades, ut non, sicut ille dixit, conscientia sancte dantis abluat accipientem uel accipienti det fidem neque ut ipsa sit origo et radix caputque credentis, sed per ipsam Christus abluat, per ipsam Christus det fidem, per ipsam Christus sit origo christiani, per ipsam in Christo radicem christianus infigat, per ipsam Christus christiani sit caput. ideo enim quaeris, per quem melius fiat quod a Christo fieri concedis, ubi et tu, quantum uideo, non negas hoc fieri posse etiam per ministrum malum, sed dicis melius posse per bonum. quid est enim aliud quod dicis: hoc et nos suademus, hoc uolumus, sed quaerimus per quem ?melius fiat? ac per hoc abluit Christus et per maculosam non sancte dantis, sed melius per mundam sancte dantis conscientiam, dat fidem Christus et per ministrum malum, sed melius per bonum, fit Christus [*]( 5 Petil. I 4, 5 13 cf. epist. Cresc. 23 epist. Cresc. cf. ad pag. 522, 10 ) [*]( 1 aut per-conscientia om. W 2 uoluitj inquit Ym2 inquid R abluit WY 3 per om. HT per christum Ym2R a perfido XZ, cf. II 25, 30 extr. 5 a om. R 6 adiuncxit WY 7 capud B 8 attendis TVXYmlB per quem Z 10 capudque R baptizatis TVXmlrR 14 nis] iubes R ille om. WYRv 15 det] dei WXmlYR 16 capudque R per om. JJr 19 infigat christianus XZ 23 suades WYml 26 conscientia W. )

Parua itaque inter nos in hac re aut fortasse nulla dissensio est. nam et ego dico melius per bonum ministrum quam per malum dispensari sacramenta diuina, uerum hoc propter ipsum ministrum melius est, ut eis rebus, quas ministrat, uita et moribus congruat, non propter illum, qui, etiamsi incurrerit in ministrum malum dispensantem ueritatem, securitatem accipit a domino suo monente ac dicente: quae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite. dicunt enim et non faciunt. addo etiam ad hoc esse melius, ut ille cui ministratur ministri boni probitatem ac sanctitatem diligendo facilius imitetur, sed non ideo ueriora et sanctiora sunt quae ministrantur, quia per meliorem ministrantur. illa namque per se ipsa uera et sancta sunt propter deum uerum et sanctum cuius sunt, et ideo fieri potest, ut accedens ad societatem populi dei alium inueniat a quo facile baptizetur, alium eligat quem salubriter imitetur. certus est enim sanctum esse sacramentum Christi, etiamsi per minus sanctum uel non sanctum hominem ministratum est, se autem eiusdem ipsius sacramenti sanctitate puniri, si indigne acceperit, si male usus fuerit, si non ei conuenienter et congrue uixerit.

Nam quaero abs te: si forte, quem Primianus in uestra communione baptizauit, pessime uiuat, quem uero Felicianus in Maximiani schismate baptizauit, optime uiuat, cuinam eorum patere existimas regnum dei, utrum ei, quem baptizauit [*]( 12 Matth. 28, 3 ) [*]( 3 probrum (alt. r del.) in ras. ex bonum W bonum cet. 4 esse caput v 10 etiamsi] etiam JVYR 15 cui] cum Tf 16 sanctitiora WYtnl 17 meliorae ir 19 accidens JVYml 20 baptizatur WXmlYml 21 elegat R quam Yml 24 accepit R 25 congrua WYml 28 obtime uiuit R )

Uerumtamen ista tractamus, ne propter malos dispensatores non tamen suorum, sed dominicorum sacramentorum, quos necesse est usque ad tempus uentilationis areae dominicae commisceri, deseratur ipsa unitas frumentorum. schisma autem facere ab unitate Christi aut esse in schismate profecto [*]( 14 epist. Cresc. ) [*]( 1 quem acripsi qui codd. v 2 baiaiense R relegiosum W, item lin. 5 4 uestram communionem WXmlYR 8 paptismus W 11 et illos Xml 12 baptizauerunt Sv 13 distructione WXmlY retpetitione Wml 18 urgueo R ammoneo XYmlR te potiua Z 19 fiat] fit ad NOx 21 capudque R 28 in schismate esse v )

Quaeris forte ut hoc probem. quid aliud tibi dicam nisi quod hoc opere institui? Bagaiense decretum lege, Felicianum et Praetextatum intuere. schismatici dederunt, (schismatici acceperunt); utrique a uobis recepti et collecti sunt, nec illi degradati nec illi rebaptizati. iam certe non quaeris, utrum fiat melius per iustum ministrum an per int iustum, quoniam non ideo est baptismus melior quem dedit Primianus secundum uos iustus, quam ille quem dedit Felicianus iniustus. certe iam intellegere cogeris, quomodo apostolus dixerit: neque qui plantat est aliquid neque qui rigat, sed qui incrementum dat deus, teque frustra dixisse recolis: sicut qui plantat et rigat non nisi colonus diligens et fidelis inquiritur, sic etiam in sacramento baptismatis non nisi iustissimus operarius adprobatur. ecce nec diligens nec fidelis nec iustissimus, sed potius salutis suae neglegens et infidelis et iniustissimus Felicianus fuit, quando Maximiano sociatus et, sicut trecenti et decem uestri unius ore disertissimo personant, in catena sacrilegii constitutus baptismum, quem non ausi estis rescindere, ministrauit.

Certe ad hanc causam cernis non pertinere testimonium, quod ex propheta posuisti: dabo uobis pastores secundum [*]( 18 I Cor. 8, 7 20 epist. Cresc. cf. III 8, 8 29 epist. Cresc. et Hier. 3. 15. cf. III 8, 8 ) [*]( 8 schismaticus fixerit aut bia WY 4 sit christus Z uel] et v capad R 5 sic Wml 6 perseuerarit v 11 pteztatum «t felicianum Zml 12 schismatici acceperunt addidi 16 iustum WTml 17 cogerit WYml 19 deus om. R 24 fidelis et iustissimus WXmlYml 26 dissertisaimo WX disertissime R personat Tf constitustus Wml 27 baptismus WYml )

Proinde quod deinceps a me quaeris: si a quo, cumque et quomodocumque datum baptisma rescindi non debet, cur post Iohannem apostoli baptizauerint, tu iam solue quaestionem, si, ut dicis, post Iohannem apostoli baptizauerint. cur post Felicianum quos in sacrilego schismate baptizauerat uestri non baptizauerint, et hinc saltem disce, quidquid illud est quod de Iohannis baptismo uel legitur uel disseritur, ab hac causa esse penitus alienum. quid autem tibi uisum sit nescio, ut Iudaeos, quibus ait Petrus: bapti?etur unusquisque uestrum in nomine domini Iesu Christi, iam [*]( 6 cf. Ps. 117, 8 8 cf. epist. Cresc. et III 9, 9 16 epiat. Cresc. cf. lIllO, 10 24 epist. Cresc. et Act. 2, 38. cf. III 10, 10 ) [*]( 7 hominem JVYR 8 ideo] in eo JVYR 9 celebrator TVXYmlZ, cf. III 9, 9 10 non dei sed hominis Xml non hominis sed dei Xm2Z 11 antem esse XZ adque R 12 attendis WXYZ filiciano R 14 accessise W 15 alt. dicis JVYmlR 18 tu iam-baptizauerint OM. WYR 19 si, ut] sicut Z post Iohannem om. Z baptizauerunt v 20 baptizauerunt JVml 21 inc R quicquid XYRZ 22 ab] ad WYml 23 hac] ac R 24 ut Iudaeos] ut deos s. I. ir bapticetur unusque W )