Exameron

Ambrose, Saint, Bishop of Milan

Ambrose. Sanctii Ambrosii Opera, Pars Prima (Corpus scriptorum ecclesiasticorum Latinorum, Volume 32.1). Schenkl, Karl, editor. Prague; Vienna; Leipzig: F. Tempsky; G. Freytag, 1896.

Sed etiam tu, uir — possumus etiam sic accipere — [*]( B ) depone tumorem cordis, asperitatem morum, cum tibi sedula uxor deferri, propelle indignationem, cum blanda cooiunxconiunx ad caritatem prouocat. non es dominus, sed bono, non ancillam sortitus es, sed uxorem. gubernatorem te uoluit deus esse spectemus inferioris, non praepotentem. redde studio uicem, redde amonamori gratiam. uipera uenenum suum fundit: tu non potes duritiam mentis deponere? sed habes naturalem [*]( c ) rigorem: debes temperare eum contemplatione coniugii et reuerentia coniunctionis deponas animi feritatem. potest et sic: nolite quaerere, uiri, alienum torum, nolite insidiari [*]( 16 Bas. 160 CD (68 C) ) [*]( 4 tutum m2 P<b\' 5 superdocis riaalem IIB suspecta riualem ea 3f (ea ex eat) 8 suapicaris (icaris m2 in feM. 4 KM.) riuatem (n a. M. m2)શ disceptari uolumus શM\' 6 pudoris exseqaeris iniuriam N 13 uenenum શ\'M\' 16 etiam 11 enim etiam N 18 coniunx J?rM.c. TeH. et (n s. M.) DtM. coniux c<t. 20 uoluit deus CGP deus uoluit cet. 22 amoris G 24 et OM. N 2j deponas scripsi deponat IIB deponet CarM. deponere Cenemanus Maurinorum; deponas animi feritatem om. N\'MS potest et sic om. 11 )

155
alienae copulae. graue est adulterium, naturae iniuria est. duos primum deus fecit, Adam et Euam, hoc est uirum et uxorem, et uxorem de uiro, hoc est de costa Adam et iussit ambos esse in uno corpore et in uno spiritu uiuere. quid unum separas corpus, quid unum diuidis spiritum ? naturae [*]( D ) adulterium est. hoc docet muraenae et uiperae non iure generis, sed ardore libidinis expetitus amplexus. discite, uiri, qui alienam permolere quaerit uxorem cuius uidetur sibi asciscere cupiat contubernium, cui etiam comparandus ipse serpenti sit. festinat ad uiperam, quae se in gremium uiri non directo tramite ueritatis, sed lubrico deuii amoris pueri. festinat ad eam quae uenenum suum resumit ut uipera, quae fertur peracto coniunctionis munere uenenum quod euomuerat rursus haurire ; adultera enim uipera est. [*]( E ) unde et Solomon ait quod is qui fuerit temulentus, cum per uinum libido feruere consueuerit, tamquam a colubrae ictu extenditur et tamquam a cornuta diffunditur illi uenenum. et ut scias quia de adultera dixit adiecit: oculi tui cum uiderint alienam, os tuum loquetur peruersa.

nec quisquam uelut contraria posuisse nos credat, ut et ad bonum et ad malum uiperae huius exemplo uteremur, cum [*]( F ) ad institutionem utrumque proficiat, si erubescamus aut fidem non exhibere dilecto, cui exhibet serpens, aut [*]( 2Gen.2,19sqq. 15 Prouerb. 23, 32 1SProuerb.23.3S ) [*]( 1 ad adulterium C (ad eras.) P (ad exp.) iniuriae (oMt. est) C est om. N\'B 2 e*uam C (u eras.) 4 uno alt. C m3 unum C wjf P uiuere OM. N 5 quid II (i in ras. C) et s. u. m2 B, ow. cet. 6 *murenae C 7 o uiri N 8 alienum C et (-am m2) GP 9 assciacere F\' (a pr. s. M.) adscire શM\' adsciscere શ\'MSB contubernum C* 11 amoris C (a in ras.) 14 aurire n<S\' haurire (h s. M. m2) Gશશ\'M 15 solomon C salamon 9t9t\' salomon ce<. quo C-PV et (quod m2) G his G (h exp.) શMS (hi h eras.) cet. fuerit C (i tM f6M.) 16 a om. N colubre IIશ\'MSB colore M\' colobriશ (m.? colnbri) colubri G m2 colabro Uind. iactu II (ictu m2 G) ictus MMd. 19 loquetur G m2 MSB loquitur G m1 ce<. 20 ne II (nec G m2) 23 cui exhiberet CP exiberet (-bet m2) C relinquentis C )

156
relinquentes sancta coniugia lubrica et nocitura salutaribus praeferamus, quod facit qui cum serpenti miscetur.