Exameron

Ambrose, Saint, Bishop of Milan

Ambrose. Sanctii Ambrosii Opera, Pars Prima (Corpus scriptorum ecclesiasticorum Latinorum, Volume 32.1). Schenkl, Karl, editor. Prague; Vienna; Leipzig: F. Tempsky; G. Freytag, 1896.

reciduntur alia sarmenta, alia [*]( F ) propagantur: reciduntur quae inani effusione luxuriant, propagantur ea quae bonus agricola iudicauerit fructuosa. quid ego adminiculorum ordines iugationisque disci-ibam gratiam, quae uere atque manifeste aequalitatem docent in ecclesia esse seruandam, ut nemo se diues et honoratus adtollat, nemo pauper deiciat ignobilisque desperet? omnibus sit in ecclesia par atque una libertas, omnibus inpertiatur iustitia communis et gratia. ideo turris in medio est, quae exemplum de illis [*]( 53 A ) rusticanis, de illis circumferat piscatoribus, qui uirtutum arcem tenere meruerunt. quorum exemplis noster erigatur [*]( 4 Lnc. 13, 11 sqq. 10 Matth. 11, 28 17 Cic. de sen. 53 19 Bas. 109 A (46 B) ) [*]( 1 exhonerauifc II (e alt. ex o C)%V (h eras.) 2 modi II (mundi m3 V) 3 solicitudo C 6 possit C (corr. m3) %\'M erat enim N\'B anima. C 8 honera V et (h del.) CGP 9 honeratos CV et (h del.) GP 10 laboratis C (la in ras.) 11 honerati CPV et (h eras.) G 12 circumfossam CP et (m eras.) G - 12 et pr. om. VN erigitur (i pr. ex e) Cm3 G m2 16 agricula C%M\' et. (corr. m2) P 17 admiraculorum II (eorr. m2 G) adminicolorum$IM\' iuuationisque IIJB discribam C ml describam C m3 eet. 19 seruanda C (-dâ m3) P et TIM\' aut cet. honeratus II (corr. m2 G) onoratus 21\' adtollat II extollat N, cf. JJerg. Aen. IIII 49 24 archem II (h eras. CG) elegatnr C (m3 eligatur) G (m2 religatur) P )

94
adfectus neque humi uilis et despicabilis iaceat, sed uniuscuiusque mens ad superiora se subrigat, ut audeat dicere: nostra autem conuersatio in caelis est. unde ne quibus procellis saeculi possit reflecti et tempestate deduci, clauiculis illis et circulis quasi amplexibus caritatis proximos quosque conplectitur et in eorum coniunctione requiescit. caritas est [*]( B ) igitur, quae nos superioribus nectit caeloque inserit. qui enim manet in caritate, deus in eo manet. unde et dominus ait: manete in me et ego in uobis. sicut palmes non potest fructum adferre ab se, nisi manserit in uite, sic et uos, si in me non manseritis. ego sum uitis, uos palmites estis.

euidenter igitur exemplum uitis ad nostrae uitae institutionem arcessendum esse signauit, quae primum ueris tepefacta temperie gemmare perhibetur, deinde [*]( C ) ex ipsis sarmentorum uniuersa fructum emittere, de quibus oriens uua formatur paulatimque augescens inmaturi partus retinet acerbitatem nec potest nisi matura iam et cocta dulcescere. uestitur interea uiridantibus pampinis uinea, quibus et aduersum frigus omnemque iniuriam non exiguo munitur subsidio et a solis ardore defenditur. quid autem eo uel spectaculo gratius uel fructu est dulcius, uidere serta pendentia uelut quaedam speciosi ruris monilia, carpere uuas uel aureo colore [*]( D ) uel purporeo renitentes ? hyacinthos ceterasque gemmas fulgere [*]( 3 Philipp. 3, 20 4 Bas. 107 C (46 A) 7 1 Ioh. 4, 16 9 Ioh. 15, 4 sq. Bas. 107 B (45 D) 14 Cic. de sen. 53 20 Cic. de sen. 53 ) [*]( 1 humi uilis MS humilis N\' humilis diues G (es exp.) cet. despicabiles C (corr. m3) G (corr. m2) P 3 quibus YIN\'B aliquibus MS post quibus add. est II (eras. G) 4 posset CPV 5 proiimus C (corr. mf) G (corr. m2) Pif.M\' quoque CPU\'M\' et (corr. mZ) GfL 6 cognitione N\' 7 nos N nostra II 8 fort. caritate <in deo manet et) deus 9 palma G m2 P 10 ab M\' (b eras.) a F 11 non C (on in ras.) 12 palmitis (-ea m3) C (-es m2) 91 15 armentorum C 17 acerbitatem (b ex u) CP dulciscere M\' et (corr.) m3 C m2 G9LM 23 purpureo G m2 VM\'MSB renidentes NM\'M iac*intus C (-os m3) P iaquinctus G (iacinctoa m2) iacinctos J\'M iachinctos S hyachintus 5R (-os m2) ĮI\' hyacinctos VĮ\' yachintos B )

95
existimes, coruscare Indicos, albarum emicare gratiam, nec aduertis ex his admoneri te, homo, ne inmaturos fructus tuos dies supremus inueniat aut plenae tempus aetatis opera parua deducat. acerbus enim fructus amarior esse consueuit nec potest dulce esse nisi quod ad maturitatem perfectionis adoleuerit. huic uiro perfecto nec frigus horrendae mortis nec sol [*]( E ) iniquitatis nocere consueuit, quia obumbrat ei gratia spiritalis et omnia mundanae cupiditatis et corporeae libidinis restinguit incendia, defendit ardores. laudent te quicumque conspiciunt et agmina ecclesiae uelut quaedam palmitum serta mirentur, spectent singuli fidelium pulchra animarum monilia, delectentur maturitate prudentiae, splendore fidei, confessionis decore, iustitiae pulchritudine, ubertate misericordiae, ut dicatur tibi: uxor tua sicut uitis abundans in lateribus [*]( F ) domus tuae, eo quod redundantiam uitis fructiferae copiosae munere liberalitatis imiteris.

Sed quid ego in sola uite immoror, cum omnia genera arborum utilia sint ? alia ad fructum nata, alia ad usum data.