Expositio Evangelii secundum Lucan

disce potius tuae utilitatis praecepta et exempla pietatis agnosce. disce quid parentibus tuis debeas, cum legis a patre filium non uoluntate, non opere, non tempore discrepare. etsi personis duo potestate unum sunt et utique nullum pater ille caelestis laborem generationis expertus [*]( 1303 A ) est, tu matri debes pudoris iniuriam, uirginitatis dispendium, partus periculum, matri longa fastidia, matri longa discrimina, cui miserae in ipsis uotorum fructibus maius periculum est, et cum ediderit quod optauit, partu absoluitur, non timore. [*]( 2 Ioh. 8, 26 7 Luc. 1, 38 10 Ioh. 8, 54 11 Ioh. 8, 49 12 Luc. 3, 22 14 Ioh. 14, 28, Ps. 144, 3 22 Ioh. 10, 30 25 Uerg. Ecl. IIII 69 ) [*]( 2 filiuip (S 8. m m3) P 6 deferebat homini om. P 7 ipsę (a s. § mS) P 9 est om. BG nelles P (ex m3 s. les) L 11 honoriflcet∗∗ (et eras.) 0 12 conplacere E (con a. u. m2) LX 13 amictu GnT 16 aumentum PX (augmentum m3 0, m2 V, aucmentum m2π) 17 relegiosis (i 8. e alt. m3) P 20 disce om. X 21 non tempore non opere C 22 personae L persone (a 8. e alt. m3) P )

Factum est uerbum dei super Iohannem Zacchariae [*](3,2) filium in deserto. congregaturus ecclesiam dei filius ante operatur in seruulo. et ideo bene posuit sanctus Lucas factum esse dei uerbum super Iohannem Zacchariae filium in deserto, ut ecclesia non ab homine coeperit. sed a uerbo. ipsa est [*]( c ) enim desertum, quia plures fili desertae magis quam eius quae habet uirum. denique ipsi dicitur: laetare sterilis et: exsulta desertum, quia nullis adhuc conuenae plebis operibus colebatur neque ullum adhuc arbores illae, quae fructum ferre poterant, meritorum suorum uerticem praeferebant. nondum uenerat qui diceret: ego autem sicut oliua fructifera in domo domini, nondum uitis illa caelestis fructus palmitibus suis uerborum quodam suorum [*]( D ) traduce ministrabat. factum est ergo uerbum, ut quae erat ante deserta fructum nobis terra generaret, factum uerbum est, uox secuta est; uerbum enim prius intus operatur, sequitur uocis officium. unde et Dauid dicit: credidi propter quod locutus sum.

prius credidit. ut loqui posset. factum est autem [*](3,3) uerbum, ut sanctus Baptista Iohannes paenitentiam praedicaret. [*]( 5 Rom. 8, 17 11 Esai. 54, 1 12 Esai. 54, 1 13 Esai. 52, 9 16 Pa. 51, 10 17 Ioh. 15, 1 22 Ps. 115, 1 (10) ) [*]( 1 loquar X 3 saltem P (e ex i m3) et (i s. e) G saltim (i ex e) T 4 patri X (patris m2 π) 5 uidetur r xpin (s s. rp m3) P 6 dI PB et (I in raa. m2) a dni cet. 7 ante om. X 8 po- 6uit bene a 9 esse] est X dl uerbum PaEGL uerbum dl CO uerbum dni cel. 10 enim est y. 11 fili 0 filii cet. (i alt. 8. u. PFV) 13 et om. P nullus P conuenientis Εγ T 15 non poterant BCG proferebant y 17 domo dl C illa. P 18 palmitibus (ti 8. u. m3) P 20 est uerbum ayL; factum uerbum est om. T 21 sequuta FπV 22 quod et a loquutus Fπ V 23 possit LX (posset m2 F) autem est PB, est om. a )

at uero sanctus Matthaeus et Marcus et uestitu et cinctu et cibo prophetam declarare uoluerunt, eo quod uestitum de pilis camellorum habuit et zonam pelliciam super lumbos suos, [*]( 1304 A ) lucustas autem et mel siluestre edebat. praenuntius enim Christi non patiebatur inmundarum perire exuuias bestiarum ipso quoque uestitus indicio designans Christum esse uenturum, qui beluina inluuieque contexta pro nostrorum deformitate meritorum gentilitatis inmundae peccata suscipiens in illo tropaeo crucis amictu quodam se nostrae carnis exueret.

quid autem sibi uult cinctus zonae pelliciae nisi quod caro ista, [*]( B ) quae mentem prius grauare consueuerat, ea post aduentum domini non inpedimento coepit esse, sed cingulo? eo quod iuxta Dauid in salicibus organa nostra suspendimus et iuxta [*]( 2 Rom. 3, 20 5 Luc. 16, 16 6 cf. Gal. 3, 24 11 Matth. 3, 4, Marc. 1, 6 23 Ps. 136, 2 ) [*]( 3 renocabat X errore. (m eras.) P 4 paenitentia (ã m2 ex a) P gratia BEGT 5 lex enim π 6 lex] lex et P paenitentia] praenuntia- EfT 8 super PL supra cet. 9 di uerbum PaCL dni uerbum B uerbum dni 0 uerbum dl eet. alia non (a non in ras.) P et (s. u.) alia V 13 camellorum (1 pr. eras.) P camillorum m camelorum eet. 14 lucustas PmlB lucas C locustas Pm3 cet. siluestrem (m eras.) OV, (m exp.) Fn 17 beluina inluuie (om. que) G beluina inluuie et y beluina in∗luui∗e∗ (g, a, q\'eras.) E beluina induuie. (duuie in ras.) quae (bcluinis induuiis quae m2 et mox sunt m2 in mg. post contexta) F, beluinas (as m2 ex a) indunias (d et as in ras. m2) quae (8. quasi m2) et mox contextas (as in ras. m2) V 20 uult om. P 21 consuerat BY 22 cingulum a eo quod a scilicet PL eo quod et cet. )

cibus [*]( C ) quoque propheticus index officii nuntiusque mysterii est. quid enim tam otiosum ad hominis officium quam lucustas quaerere et quid tam plenum ad uatis mysterium? nam quo magis ad fructum inutiles, ad usum inertes, ad tactum fugaces, uagae saltu, ore stridulae sunt lucustae, eo conuenientius his populi figura gentilis aptatur, qui nullo usu laboris, nullo operis sui fructu, sine grauitate, sine uoce sonum querellae [*]( D ) ederet, uerbum uitae ignoraret. hic igitur populus cibus est prophetarum; nam quo numerosior populus congregatur, eo uberior prophetici oris usus augetur. ecclesiae quoque gratia praefiguratur in melle siluestri, non intra aluearium legis plebis Iudaicae fetu repperta, sed in campis et foliis siluae gentilium errore diffusa, iuxta quod dictum est: inuenimus eam in campis siluae.

et hic quidem mel siluestre edebat adnuntians populos de petrae melle saturandos, sicut scriptum [*]( E ) est: et de petra mellis saturauit eos. sic etiam Helian corui cibo aduecticio et lucratiuo potu inter deserta pauerunt, ut indicio foret populos nationum taetro squalentes colore [*]( 1 Philipp. 3, 3 18 Ps. 131, 6 21 PS. 80, 17 22 Reg. III 17, 6 ) [*]( 2 uoluptatibus (p ex n) V doluntatibus oFO 3 in alt. PL, om. cet. õ adparatu (ad 8. u.) P 7 lucustas P locustas cet. 9 inertis P (-es m3) V (-es m2) L ad tactum (t pr. add. m2) P atactum L ad actum a 10 lucustae Pa locustae cet.. 11 usum (m eras.) P 12 quaerellae P (a pr. et 1 pr. eras.) V (1 alt. eras.) a querellae G et (1 pr. exp.) Fπ quaerelae BO querelae cet. 14 numerus maior populi PL 15 gratiam (m eras.) P\' 18 scriptum X 20 de petrae a de petre (a s. e ult.) T de petra Er petrae cet. 21 et om. a de om. π mellis (e 8. is m3) P mellae B melle E (8. u. m2) et (e alt. ex is m2) FY, om. y Helian scripsi heliã (5 ex a m2) P heliam cet. 22 adoecticio PL aduenticio eet. 23 populos (o alt. ex u m2) P aqualente JEyT )

uox clamantis in [*](3,4) deserto. bene uox dicitur Iohannes, uerbi praenuntius. nam ipse interrogatus Iohannes: quid dicis de te ipso? ait: ego uox clamantis in deserto. ideo ait: qui post me [*]( 1305 A ) uenit ante me factus est, quia uox praecedit inferior, uerbum sequitur, quod praecellit. ideo et a Iohanne baptizari uoluit, quia in hominibus uerbum consecratur uoce doctoris. ideo fortasse et Zaccharias uocem recepit, quia uocem locutus est.

[*](3,71q. ) Generatio uiperarum, quis ostendit uobis fugere a uentura ira? facite ergo fructus dignos paenitentiae, et ne coeperitis dicere: pater noster est Abraham. dico autem uobis, quia potens est deus de lapidibus istis [*]( B )

suscitare filios Abrahae, argui quidem uidetur malitia Iudaeorum, eo quod uarii noxiae mentis ueneno serpentinos lapsus et terrena cubilia, non diuinae aliquod mysterium cognitionis operentur, sed tamen cum dicitur: quis ostendit uobis fugere a uentura ira? ostenditur his dei miseratione infusa prudentia, ut gerant suorum paenitentiam delictorum futuri terrorem iudicii prouida deuotione metuentes. ad [*]( c ) generationem ergo, non ad successionem referenda est conparatio uiperarum. aut fortasse iuxta quod scriptum est: estote prudentes sicut serpentes ostenduntur habere prudentiam naturalem, qui profutura uideant et sponte deposcant, sed adhuc noxia non relinquant.

et ideo admonentur claritatem [*]( 4 Ioh. 4, 34 7 Ioh. 1, 22 sq. 8 Ioh. 1, 30 12 Luc. 1, 64 26 Matth. 10, 16 ) [*]( 2 adaecticiam PL aduenticiam cet. praesbituros (s eras.) P 8 et ideo E,T 10 a\' P 16 abraham est ET, est om. a 19 uario PL serpentino x 20 cogitationis X 28 ut gerant] uicerant BX paenitentia X 28 sedj et EyTX )