Expositio Evangelii secundum Lucan

Ambrose, Saint, Bishop of Milan

Ambrose. Sanctii Ambrosii Opera, Pars Quarta (Corpus scriptorum ecclesiasticorum Latinorum, Volume 32.4). Schenkl, Karl, editor. Prague; Vienna; Leipzig: F. Tempsky; G. Freytag, 1902.

Circumciditur itaque puer. quis ille puer nisi ille de quo [*]( D ) [*](2,21) dictum est: puer natus est nobis, filius datus est nobis? factus est enim sub lege, ut eos qui sub lege essent lucrifaceret.

quid sit autem in Hierusalem sisti domino dicerem, [*](2,22) nisi in Esaiae conmentis ante dixissem; circumcisus enim uitiis dominico dignus iudicabatur optutu, quia oculi domini [*]( 18 Esai. 9, 6 19 I Cor. 9, 20 22 Ps. 33, 16 ) [*]( 1 sapientiam P (v s. a alt. m3) L sapientia B et (ia in ras. m2) F, sapientem FOR sapientum 7 2 dne (s. m3 dns) P fallere A et et P fugare P (c 8. g m3) L fustare C 4 putas BK uilia uerba ed. Rom. uerba uilia libri pastorum cod. Begius Maurinorum et ed. Rom., t pastorum 8. prophetarum m2 0, prophetarum V (del. et s. scr. m2 pastorum) cet. pastoribus (a ex 0) P 8 haec uerba APB uerba haec cet. 10 potestatem X (s. humilitatem m2 V) 12 sacerdotibus. (ce a. u.) P 13 cupit (s 8. t m3) P 17 circumcidatur B itaque] etiam x 18 natus] datus A datus] natus FO 19 sub (su s. u.) A essent 8. u. a, sunt A 20 post lucrifaceret add. sistitur autem iu hierusalcm x sisti m2 ex sistit P 21 esaiam X (m eras.) 0 est enim X (est corr. ex enim F, est exp. et 8. scr, et n, est eras. V) 22 domini cognitionis G et (gnitionis corr. in dignus) E dignos (u 8. 0) A iudicabatur om. 0.. )

super iustos. uides omnem legis ueteris seriem fuisse typum futuri — nam et circumcisio purgationem significat delictorum [*]( 1300 A ) — sed quoniam prona quadam cupiditate peccandi humanae carnis et mentis fragilitas inextricabilibus uitiis inplicatur, eo per octauum circumcisionis diem culpae totius futura purgatio resurrectionis praefigurabatur aetate. hoc est enim illud: quia omne masculum adaperiens uuluam sanctum domino uocabitur; uerbis enim legis promittebatur uirginis partus. et uere sanctus, quia inmaculatus. denique ipsum esse qui lege signetur in eundem modum ab angelo repetita uerba[*]( B ) declarant: quia quod nascetur inquit sanctum uocabitur filius dei. non enim uirilis coitus uuluae uirginalis secreta reserauit, sed inmaculatum semen inuiolabili utero spiritus sanctus infudit; solus enim per omnia ex natis de femina sanctus dominus Iesus, qui terrenae contagia corruptelae inmaculati partus nouitate non senserit et caelesti maiestate depulerit.

nam si litteram sequamur, quomodo sanctus omnis masculus, cum multos sceleratissimos fuisse non lateat? [*]( C ) numquid sanctus Achab? numquid sancti pseudoprophetae, quos ad Heliae preces ultor caelestis iniuriae ignis absumsit? sed ille sanctus, per quem figuram futuri mysterii pia legis diuinae [*]( 6 Exod. 13, 12 11 Luc. 1, 85 12 Augustinus contra Iul. Pelage I 3, 10, contra sec. lul. resp. 166, IIII 121, de pecc. orig. 41, 47 (non enim... depulerit); cf. Origenes hom. in Lucam XIIII (XIII 1886 be M.) ) [*]( 1 omnes y legis euanidum; 8. m2 genus A series X typum] ipsum FK, impium (del. m2 et s. scr. typum) 0, speciem a 2 futurum (um ex corr. m2) A circumcisio (cum s. u.) P purgationem (onem euanidum; s. m2 ione) A 3 cupiditatem (m exp.) P 4 fragilitas (r 8. u.) A 5 fotura A futurae E (e exp.) yTX 6 est (t 8. u.) A 7 masculinum P (m3 ex masculum) aCGj 8 ..partes P 9 quia (a in u. ult. 8. u.) P uerba inde ab ipsum esse usque ad speciem figurantur p. 82 u. 12 desunt in A. intercidit quaternio 10 eundum (e 8. u alt. m3) P modo (v 8. 0 alt. m3) P 11 nascitur PX, nascetur ex te I 13 semen 8. u P 14 est enim Augustinus primo loco ex] in C 15 contagia in ras. P 16 non s. u. P 21 per dil. EfT figuram (m exp. m3) P figura EGOK in figura E (in S. u. m2) yT futuri (i in ras. m2) V futura FO )

praescripta signabant, eo quod solus sanctae ecclesiae uirginis ad generandos populos dei inmaculatae fecunditatis aperiret genitale secretum. hic ergo solus aperuit sibi uuluam. nec mirum; qui enim dixerat ad prophetam: priusquam te formarem in utero, noui te et in uulua matris sanctificaui [*]( D ) te, qui ergo uuluam sanctificauit alienam, ut nasceretur propheta, hic est qui aperuit matris suae uuluam, ut inmaculatus exiret.

Et ecce homo erat in Hierusalem, cui nomen Symeon, [*](2,25) et homo iste iustus et timoratus, exspectans consolationem Israhel. non solum ab angelis et prophetis, a pastoribus et parentibus, sed etiam a senioribus et iustis generatio [*]( 1301 A ) domini accipit testimonium. omnis aetas et uterque sexus euentorumque miracula fidem adstruunt: uirgo generat, sterilis parit, mutus loquitur, Elisabet prophetat, magus adorat, utero clausus exsultat, uidua confitetur, iustus exspectat. et bene iustus, qui non suam, sed populi gratiam requirebat, cupiens ipse corporeae uinculis fragilitatis absolui, sed exspectans uidere promissum; sciebat enim quia beati oculi qui uiderent.

nunc inquit dimitte seruum tuum. uide iustum uelut [*]( B ) [*](2,29) corporeae carcere molis inclusum uelle dissolui, ut incipiat esse cum Christo; dissolui enim et cum Christo esse multo melius. sed qui uult dimitti ueniat in templum, ueniat in Hierusalem, exspectet Christum domini, accipiat in manibus uerbum dei et conplectatur quibusdam fidei suae bracchiis. tunc dimittetur, ut non uideat mortem, qui uiderit [*]( 4 Hier. 1, 5 16 Luc. 2, 38 19 Lac. 10, 23 22 Philipp. 1, 23 28 Loc. 2, 27 sq. 26 Luc. 2, 30 ) [*]( 2 populoe (o alt. ex u m2) P 6 qui ergo uuluam sanctificauit s. u. m2 P ergo] enim y 9 nomen erat P (erat eras.) X 10 homo iste in ras. P 11 pastoribuB (a ex o) P 13 accipit PaB accepit cet. 14 adstruant (v s. 4 m3) P 18 fragilitatis (Ii s. u.) P exsolui x 19 qui eum a uiderunt (e s. u alt. m3) Pr 20 dimittis B post tuum add. dne ErT 24 expectatet (at eras.) P expectet et G in manibus (in ras.) P 25 uelut quibusdam aCy suae fldei Ey T, om. G bracchiia P brachiis cet.; post bracchiia add. operibus suis X )

uitam.

uides uberem in omnes gratiam domini generatione [*]( C ) diffusam et prophetiam incredulis negatam esse, non iustis. [*](2,34) ec.ce . et Symeon prophetat in ruinam et resurrectionem plurimorum uenisse dominum Iesum Christum, ut iustorum iniquorumque- merita discernat et pro nostrorum qualitate factorum iudex uerus et iustus aut supplicia decernat aut praemia.