Expositio Evangelii secundum Lucan

Ambrose, Saint, Bishop of Milan

Ambrose. Sanctii Ambrosii Opera, Pars Quarta (Corpus scriptorum ecclesiasticorum Latinorum, Volume 32.4). Schenkl, Karl, editor. Prague; Vienna; Leipzig: F. Tempsky; G. Freytag, 1902.

hic est dominus, hoc praesaepe, quo nobis diuinum [*]( C ) mysterium reuelatum est, inrationabili gentes pecudum intra praesaepia more uiuentes alimoniae sacrae ubertate pascendos. agnouit ergo asina, species scilicet et forma gentilium, [*]( 1 Eeai. 1, 3 4 Cic. Orat. 27 17 cf. Exod. 13, 13; 34, 20; Origenea homo in Lucam XIII (XIII 1832 c M.) ) [*]( 1 asina PaCEGT; cf. lib. VII s. 175, enarr. psalm. 39, 22, epiat 23, 6; asina legitur in ss. 42 et 43 et lib. VII 8. 82 2 praesepe (e ult. ex ium) B. praesepium A praesaepium] praesidium X 3 sicut (in ras. 8 litt.) P transtulit (a 8. u.) P 4 uerba non distat usque ad non minus p. 67 u. 26 desunt in A (exciderunt folia duo) oratores (es ex is) B falleras (1 exp. m3) sermonum (s s. u., eras.) P 5 secuntur BCπχ negant B 6 sit, sed rem] si (sit m2 n) et seriem LX expectandam BX putant B 7 ai om. G pbilosofie (ph 8. f et e exp. m3) P totos (o alt. ex u) P 9 neglere P uerba om. X (post debemus add. 8. u. m2 V) 10 expectare X (spectare m2 0) 11 nullus P (i s. v alt. m3) L uetustas X (uenusta m2 V, uetuatatis m2 On:) uenusta G auo L 12 luminibus (bu 8. u. m3) P inrationabilem a 13 fucoj suco GfT et (c ex g) E suco] fuco FO fugo « et (g ex c) V, sua L 14 quo nobis (in ras., initio a eras.) P 15 inrationabiliP (-les m3) aBCG inrutionabiles rL et (es ex is m2) EOV inrationabilis cet. gentis X (-es m2 OV) 16 uiuentis X (-es m2 OV) pascendos P (a s. o m3) pascendas L et (a alt. ex o m2) V 17 scilicet species X et om. BFO V ) [*]( XXXII. Ambr. para 4. ) [*]( 5 )

66
praesaepe domini sui. et ideo dicit: dominus pascit me, et nihil mihi deerit. an mediocribus signis deus probatur, quod angeli ministrant, quod magi adorant, quod martyres confitentur? ex utero funditur, sed coruscat e caelo; terreno [*]( D ) in deuersorio iacet, sed caelesti lumine uiget. nupta peperit, sed uirgo concepit; nupta concepit, sed uirgo generauit. docuit enim nos sanctus Matthaeus non mediocre mysterium, quod sanctus Lucas, quia plene iam erat expositum, silendum putauit, satis se diuitem fore credens, si praesaepe sibi domini ex omnibus uindicasset.

istum igitur paruulum, quem tu quasi uilem, qui infidelis es, arbitraris, magi ex oriente [*]( E ) uenientes tam longo spatio sequebantur et procidentes adorant et regem adpellant et resurrecturum fatentur offerentes de thesauris suis aurum, tus et murram. quae sunt ista uerae fidei munera? aurum regi, tus deo, murra defuncto; aliud enim regis insigne, aliud diuinae sacrificium potestatis, aliud honor est sepulturae, quae non corrumpat corpus mortui, sed reseruet. nos quoque, qui haec audimus et legimus, de thesauris nostris talia, fratres, munera proferamus; habemus [*]( F ) enim thesaurum in uasis fictilibus. si igitur in te ipso, non ex te debes aestimare quod es, sed ex Christo, quanto magis in Christo non tua debes aestimare, sed Christi!

ergo magi de thesauris suis offerunt munera. uultis scire quam bonum meritum habeant? stella ab his uidetur et ubi Herodes [*]( 1 Psalm. 22, 1 3 Lnc. 2, 9, Matth. 2, 1. 16 7 Matth. 2, 1 12 Matth. 2, 2. 11 19 II Cor. 4, 7 24 Matth. 2, 2 sq..9 ) [*]( 1 pascet aET 2 an] a a, de X 5 deuersorio PB diaersorio eet. iacet∗∗∗ (sed eras.) sed P niget] fulget FγΤ 8 plane a iam plene X 10 uindicasset (u add. m3) P 11 quasiipilem (v 8. ip m3) P 12 sequuntur ed. Rom. 13 et ante regem om. C resurrectiong L 14 suis om. EGγ et thus C murram PBG mirram (i ex u) C myrram cet. istae (e exp. m3) P 15 murra P (-à m2), mirra C (i ex u) 0, myrra G (y ex u m2) cet. 16 sacrificium] sacramentum ē χ 18 seruet X audiuimus B (ui cxp.) Gf thensauris (n eras.) a 19 deferamus G 20 thenaaurum a 21 ex] e PL 22 ipi (i ex m) F xps a 24 herodes (s s. u. tn3) P )

67
est non uidetur; ubi- Christus \'est rursus uidetur et uiam monstrat. ergo stella haec uia est et uia Christus, quia [*]( 1297 A ) secundum incarnationis mysterium Christus est stella; orietur enim stella ex Iacob et exsurget homo ex Israhel. denique ubi Christus et stella est; ipse enim est stella splendida et matutina. sua igitur ipse luce se signat.

Accipe aliud documentum. alia uenerunt uia magi, alia redeunt; qui enim Christum uiderant, Christum intellexerant meliores utique quam uenerant reuertuntur. duae quippe sunt uiae, una quae ducit ad interitum, alia quae ducit ad regnum. [*]( B ) illa peccatorum est, quae ducit ad Herodem, haec uia Christus est, qua reditur ad patriam; hic enim temporalis est incolatus, sicut scriptum est: multum incola facta est anima mea. caueamus igitur Herodem mundanae ad tempus praesulem potestatis, ut patriae caelestis aeternum consequamur habitaculum.

non electis tantum praemia ista proposita sunt, sed etiam omnibus, quoniam omnia et in omnibus Christus; uides enim quia non otiose uel de Chaldaeis, qui [*]( C ) peritiores numeris habentur, Abraham deo credidit uel magi, qui licet magicis artibus conciliandae sibi studium diuinitatis inpendunt, ortum in terris domini crediderunt, non inquam otiose, sed ut ex aduersariis gentibus sanctae religionis testimonium sumeretur et diuini timoris exemplum.

sed tamen qui sunt isti magi nisi qui, ut historia quaedam docet, a Balaam genus ducunt, a quo prophetatum est: orietur stella ex Iacob. isti ergo sunt non minus fidei quam successionis [*]( D ) [*]( 2 Ioh. 14, 6 3 Num. 24, 17 5 Apoc. 22, 16 7 Matth. 2, 12 10 Matth. 7, 18 11 Ioh. 14, 6 13 Ps. 119, 6 17 Coloea. 3, 11 24 cf. Origenes hom. XIII in Numeros c. 7 (XII 675 M.), Euseb. quaest. euang. 281, 18 ) [*](1 rursum X 2 xps est X 5 et om. aC est enim C splendida est stella r 6 luce ipse X 7 magi uia X 10 altera PL 12 qua] per quam B 19 in numeris PL 20 consiliandae X (t ci 8. si m2 0) cum reconciliandae P 21 intendunt X ) [*]( 5* )

68
heredes. ille stellam uidit in spiritu, isti uiderunt oculis et crediderunt. uiderant nouam stellam quae non erat uisa a creatura mundi, uiderant nouam creaturam et non solum in terra, sed etiam in caelo gratiam noui hominis requirebant secundum quod Moyses prophetice posuit quia orietur stella ex Iacob et exsurget homo ex Israhel. et cognouerunt hanc esse stellam, quae hominem deumque significat. adorauerunt paruulum. utique non adorassent, si paruulum [*]( E ) tantummodo credidissent. magus ergo intellegit suas cessare artes, tu non intellegis tua dona uenisse? ille fatetur alienum, tu non agnoscis promissum? ille contra se credit, tu pro te non putas esse credendum?