De Interpellatione Iob et David
Ambrose, Saint, Bishop of Milan
Ambrose. Sanctii Ambrosii Opera, Pars Altera, (Corpus scriptorum ecclesiasticorum Latinorum, Volume 32.2). Schenkl, Karl, editor. Prague; Vienna; Leipzig: F. Tempsky; G. Freytag, 1897.
cum igitur nihil prosit uana fames auri. quia quidquid congregauerit labitur, miserandi profecto qui deseruerunt uiam iustam et obliti sunt eam, cui pretiosi lapides haudquaquam sunt comparandi.
[*]( 662 A ) difficilis inuestigatu, inperuia superbis, interclusa iactantibus, humilioribus plana, aperta sapientibus. et ideo sapientiam debemus quaerere, ut ambulemus in uia iusta, per quam aduersarius ille sicut leo rapiens et rugiens, qui per. currit hunc mundum, transire non potuit. sed qui uult sapientiam inuestigare, non in abysso eam quaerat sicut philosophi, qui arbitrantur quod ipsi sua sponte suo ingenio profunda eius possint cognoscere, non in mari eam requirat [*]( B ) — etenim ubi tempestas, ubi procelia uenti est, non potest ibi esse sapientia — sed ibi quaerat, ubi est tranquillitas mentis et pax, quae super omnem intellectum est. [*]( 6 Uerg. Aen. III 57 12 I Petro 5, 8 14 Iob 28, 14 16 Iob 28. 14 19 Philipp. 4, 7 ) [*]( 1 metallum P (u ex o) 3 acceperit P (c pr. in ras.) deceperit DP\' 4 abscondit P (ex abscundet) C abscondet Cft. 5 promittitur DP\' 6 nihil P (18. u.) 8 haudquaquam P (uirgula s. a erasa) B hautquaquam C haudquacum DP\' 9 inueatigKtu* P 11 uia P (i in ras.) 12 illius B rugiens P (i s. u.) percurrit BC percucurrit cet. 13 sapientiam uult DP\' 15 filosofiP 16 requirat Costeriusrequirant libri 18 ibi alt. ex ubiP sapientiå P quaerat Costerius quaerant libri tranquillintas P (n eras.) EXPLICIT INTERPELLATIO SCI IOB P DE INTERPELLATIONE DAUID B EXPLICIT TRACTATUS SCI AMBROSII DE INTERPEL- LACIONE SCIIOB. INCIPIT TRACTATUS EIUSDEM SCI AMBROSII DE INTERPELLACIOXE DAUID C EXPLICIT TRACTATUS DE IX- TERPELLATIONE SCI IOB. INCIPIT TRACTATUS DE INTERPEL- LATIONE SCORUM IOB ET DAUID DP\' )
Decursa est interpellatio sancti lob: nunc adoriamur eam [*]( 661 CD ) interpellationem, quam repperimus in psalmis. ipse quidem Dauid pluribus locis de saeculi uanitate non tacuit et inania esse quae putantur bona istius mundi frequenter adseruit et maxime in psalmo tricensimo octauo, in quo dicit: uerumtamen uniuersa uanitas, omnis homo uiuens. quamquam in imagine dei ambulet homo, tamen uane conturbatur; thensaurizat et ignorat cui congregat ea, et alibi: usquequo peccatores. domine, usquequo peccatores gloriabuntur? quod hic habeant umbratilem [*]( E ) gloriam! ubi de saeculo excesserint, fructum consolationis inuenire non possint. idem tamen inseruit psalmum LXXII, in quo ipse sub Asaph nomine protestatur quod eius primo fuerit prolapsionis, ut non mediocri dolore perstrictus sit. cum uideret peccatores in hoc mundo affluere diuitiis, abundare rebus secundis, se autem, qui iustificauerit cor suum, esse in adflictionibus et aerumnis nec mediocrem [*]( F ) traxisse offensam in exordio, sed postea per domini flagella correctum et inluminatum diuinae cognitionis gratia seriem uerae didicisse traditionis.
nusquam autem inuenio sanctum Asaph aliquibus aduersis fuisse uexatum, at uero sanctus Dauid plurima grauia et periculorum plena tolerauit; de suis enim laboribus dicit, unde et psalmus non quasi sancti Asaph,[*]( 662 C ) [*]( 7 Psalm. XXXVIII 6 sq. 11 Psalm. XCIII 3 14 Psalm. LXXII 1 ) [*]( 7 psalmo P (l s. u.) XXX octauo B tricensimo P tricesimo DPC octauo P (0 alt. in rat.) dicit P (d in ras.) 8 uniuersa om. B 9 imagine B imaginem cet. 10 conturbabitur P (bi s. u.) BC thensaurizat P thesaurizat cet. 11 sq. peccatores P (es ex is) 14 psalmum P (u ex 0) in psalmum B psalmo C LXXII P LXXV B septuageMmum secundum DP\' septuagesimo secundo C 15 asaf P (f in ras.) 16 mediocri P (d in ras.) perstrictus Costerius prescriptua B prestrictus cet. 17 afluere P 19 adflictationibus P (ta s. u.) BDP1 21 cogitationis B 22 dedicisse P dedisse cet. 23 sqq. asaf P 25 enim] fort. ergo et P (t postea add.) ei DP\' )
Quam bonus deus Istrahel rectis corde! elucet in [*]( E ) principio emendationis profectus. nemo enim potest deum bonum uere fateri nisi is qui non ex sucessibus commodorum suorum, sed ex caelestium mysteriorum profundo et diuinae dispositionis altitudine bonitatem eius agnoscit. quae non specie praesentium, sed futurorum utilitate pensanda est. [*]( F ) iusto itaque semper bonus est deus et cum torquetur doloribus corporis et cum adfligitur acerbitate poenarum, semper dicit: si bona accepimus de manu domini, quae mala sunt cur non sustinemus? gratulatur hic se conteri, ut in futurum consolationem inuenire possit sciens quoniam qui bona receperit in hac uita habet mercedem suam. futura praemia sperare non poterit qui non luctatus, non exercitus sit diuersorum certamine proeliorum.
[*]( 663 A ) qui uero siue iuste siue [*]( 5 Psalm. LXXI 19 11 Psalm. LXXH 1 19 Iob 2, 10 22 Matth. 6, 2 ) [*]( 1 suiperscribitur P (e postea add.) 4 titulum desefeciswe P 5 psalmos B psalmus cet. 7 inscriptionem DP\' comprehendit DP\' 8 huiusmundi PP1 huius B diffinitione BDP\'C sit om. B 9 interpellatione B 10 ducamur P dicamus B 11 bonll B deus ishf fisrf DG) PDC isrt deus BP\' 12 dum B 13 uere om. DP his PC commudorum P (d ex t) 14 celestium P (i ex u) 15 altitudine P (d ex corr.) cognoscit D et (i ex e) P\' 19 accipimus P suscepimus B 20 sustineamus BDP1 21 futurum P (u tert. ex o) futuro C 22 receperit B receperint cet. et futura C 23 non possunt... luctati... exercitati sint C exercitatus IJDP\' 24 p«roeliorum P )